19/08/2026
Veel autistische volwassenen reageren hevig op signalen van afwijzing en uitsluiting. Nederlands Autisme Register - NAR vindt in hun onderzoek hierover een verband tussen deze 'sociale pijn', een laag zelfbeeld, en autisme.
Het onderzoek toont aan dat tegenslagen verankerd in sociaal contact een grotere impact hebben op autistische dan op allistische volwassenen, en benadrukt de nood aan steun vanuit de persoonlijke omgeving en bredere maatschappelijke ondersteuningsmaatregelen.
Wat kan dat betekenen in de praktijk, wil ik dan meteen weten.
Zelf denk ik dat er in sommige omgevingen wel al kan gezocht worden naar concrete acties hiervoor, in omgevingen waar het concept van inclusie en/of neurodiversiteit gekend is. Daar kunnen gerichte workshops rond assertiviteit, grenzen voelen en stellen, zelfbeeld van toepassing zijn.
Niet vanuit het oogpunt van de persoon die aan het eigen zelfbeeld en zijn/haar assertiviteit wil werken, maar net workshops voor die àndere partij. Hoe omgaan met de grenzen van de ander, hoe zich open te stellen voor mensen met een afwijkend levensritme van dat van zichzelf, hoe andere verwerkingssnelheden leren herkennen en praktische tools leren hanteren in het omgaan met verschillende snelheden. Hoe zich empatisch op te stellen tegenover mensen met een trager levensritme en die manier van leven evenzeer naar waarde te schatten als de eigen levenswijze.
In andere omgevingen is de kennis en het inzicht er nog niet en moet nog worden ingezet op informatieverspreiding.
In dit geval kan het nuttig zijn om allistische volwassenen te informeren over hoe hun ervaring van 'de tijd' verschilt met die van autistische volwassenen, over het verschil tussen prikkel- en informatieverwerking in het brein en hoe dat in een autistisch brein diepgaander en dus intenser gebeurt, en dus ook meer van die tijd vraagt. Over de impact op autistische volwassenen van een leven vol kleinere en grotere ervaringen van uitsluiting en afwijzing (bijvoorbeeld door het tragere levensritme) op het zelfbeeld en daarmee ook op hoe zij breder doorheen het leven bewegen.
𝙉𝙞𝙚𝙪𝙬 𝙉𝘼𝙍-𝙥𝙖𝙥𝙚𝙧 𝙤𝙫𝙚𝙧 𝙨𝙤𝙘𝙞𝙖𝙡𝙚 𝙥𝙞𝙟𝙣
Op sociale media delen veel autistische volwassenen dat ze hevig reageren op signalen van afwijzing en uitsluiting. Zijn volwassenen met autisme daadwerkelijk gevoeliger voor deze sociale pijn?
Daarom onderzochten we de gevoeligheid voor sociale pijn bij 1.425 autistische en 187 niet-autistische volwassenen. Hieruit bleek dat autistische volwassenen een iets hogere gevoeligheid voor sociale pijn rapporteerden dan niet-autistische volwassenen. Vrouwen gaven vaker aan gevoeliger te zijn dan mannen, met een vergelijkbaar verschil in beide groepen. Bij autistische volwassenen hing een grotere gevoeligheid voor sociale pijn samen met lagere eigenwaarde, maar niet met cognitieve empathie of sensorische gevoeligheid.
Deze resultaten bestrijden de aanname dat mensen met autisme zich over het algemeen minder bewust zouden zijn van sociale afwijzing. Ze suggereren ook dat verhoogde sociale pijn niet zomaar als een inherent autistisch kenmerk moet worden gezien. Wil je het hele artikel lezen? Ga dan naar https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/aur.70345!
