30/03/2026
تێچووی بینای حەرەمی مەککە😀❗️🇸🇦
فەزڵی حەرەم لە قورئاندا
أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا حَرَمًا آمِنًا وَيُتَخَطَّفُ
النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ» (العنكبوت: ٦٧)
(ئایا نەیانبینیوە کە ئێمە حەرەممان کردووە بە شوێنێکی پڕ لە ئارامی، لە کاتێکدا خەڵکی لە دەوروبەریان ڕفێندراون و پارێزراو نین)
٣. تێیدا نیشانەی ڕوون هەیە (آيات بينات):
لەناو حەرەمدا چەندین نیشانەی گەورە هەن، کە گرنگترینیان "مەقامی ئیبراهیم"ە:
«فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاهِيمَ ۖ وَمَن دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا» (آل عمران: ٩٧)
٤. ڕووگەی هەموو موسڵمانان (القبلة):
فەزڵێکی تری ئەوەیە کە خودا فەرمانی کردووە موسڵمانان لە هەر کوێ بن ڕووی تێ بکەن:
«فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَحَيْثُ مَا كُنتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ» (البقرة: ١٤٤)
تێچووی بینای حەرەمی مەککە (مزگەوتی حەرام) بە گرانترین پڕۆژەی تەلارسازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت. بەهۆی ئەوەی پڕۆژەکە بە چەندین قۆناغی جیاواز ئەنجام دراوە و تا ئێستاش گەورەکردنی بەردەوامە، تێچووەکەی بەم شێوەیەی خوارەوە دەخەمڵێنرێت:
تێچووی گشتی: زۆربەی سەرچاوەکان ئاماژە
بەوە دەکەن کە کۆی تێچووی دروستکردن و فراوانکردنەکانی حەرەمی مەککە گەیشتووەتە نزیکەی ١٠٠ ملیار دۆلار.
خەمڵاندنە نوێیەکان: بەهۆی بەردەوامی پڕۆژەکان و قۆناغەکانی داهاتوو، هەندێک خەمڵاندن باس لەوە دەکەن کە تێچووەکە
دەگاتە ١٢٠ ملیار دۆلار تا ساڵی ٢٠٣٠.
پڕۆژەی فراوانکردنی سێیەم: تەنها بۆ پڕۆژەی فراوانکردنی سێیەمی سعودیە (کە لە سەردەمی شێخ عەبدوڵڵا دەستی پێکرد و لە سەردەمی شێخ سەلمان بەردەوامە)، زیاتر لە ٢٠٠ ملیار ڕیاڵی سعوودی (نزیکەی ٥٣ ملیار دۆلار) تەرخان کراوە.
بۆچی تێچووەکەی هێندە زۆرە؟
ئەم بڕە پارە زەبەلاحە تەنها بۆ بیناکە نییە
بەڵکو ئەمانەش دەگرێتەوە:
کڕینەوەی ئەو زەوی و خانوبەرانەی دەوروبەری
حەرەم کە بە ملیارەها دۆلار دەخەمڵێنرێن.
دروستکردنی تونێلی پیادەڕۆ، وێستگەی کارەبا و سیستەمی #ساردکەرەوەی پێشکەوتوو.
فراوانکردنی گۆڕەپانەکان بۆ ئەوەی جێگەی زیاتر لە ٤ ملیار نوێژخوێن ببێتەوە لە کاتی لۆددا.
هەروەها جێی ئاماژەیە کە تەنها کێڵگەی تاوەری کاتژمێری مەککە (Abraj Al Bait) کە لە تەنیشت حەرەمە، تێچووی دروستکردنی نزیکەی ١٥ بۆ ١٦ ملیار دۆلار بووە.
تێچووی بەڕێوەبردن و چاککردنەوەی ساڵانەی هەردوو حەرەمەین (مزگەوتی حەرام لە مەککە و مزگەوتی پێغەمبەر لە مەدینە) بەهۆی قەبارەی گەورە و ئەو خزمەتگوزارییە بێشوومارانەی پێشکەش دەکرێن، زۆر زۆرە و بە ملیارەها دۆلار دەخەمڵێنرێت.
هەرچەندە ژمارەیەکی ڕەسمی یەکگرتوو بۆ هەموو تێچووەکان #بڵاونەکراوەتەوە، بەڵام بەپێی زانیارییە بەردەستەکان دەتوانرێت بەم شێوەیە پۆلێن بکرێت:
بودجەی گشتی: حکومەتی سعودیە ساڵانە بڕی نزیکەی ٤٤ ملیار ڕیاڵ (نزیکەی ١١.٧ ملیار دۆلار) تەرخان دەکات بۆ کەرتی کاروباری ئیسلامی و خزمەتگوزارییەکانی هەردوو حەرەمەین.
#خەرجی کارەبا: تەنها تێچووی کارەبای مزگەوتی حەرام لە مەککە مانگانە نزیکەی ٤ ملیار دۆلار (١٥ ملیۆن ڕیاڵ) دەخەمڵێنرێت، کە دەکاتە نزیکەی ٤٨ ملیۆن دۆلار لە ساڵێکدا.
#خاوێنکردنەوە و چاککردنەوە (Maintenance): بۆ تەنها یەک وەرز یان قۆناغێکی دیاریکراو،
سعودیە زیاتر لە ٨٨ ملیۆن دۆلار تەرخان دەکات بۆ خزمەتگوزارییەکانی پاککردنەوە، کارپێکردن و چاککردنەوەی شوێنە پیرۆزەکان.
هێزی کار: زیاتر لە ١٢,٠٠٠ فەرمانبەر و کرێکار بە شێوەیەکی بەردەوام کار دەکەن، جگە لەو هەزاران #خۆبەخش و هێزە ئەمنییانەی کە لە وەرزەکانی حەج و ڕەمەزاندا زیاد دەکرێن.
ئەم #خەرجییانە بوارە جیاوازەکان دەگرێتەوە وەک:
کارپێکردنی گەورەترین سیستەمی #ساردکەرەوە (Air Conditioning) لە جیهاندا.
شوشتن و خاوێنکردنەوەی حەرەم ڕۆژانە ١٠ جار.
دابینکردنی ئاوی زەمزەم بۆ ملیۆنان حاجی و زیارەتکار.
چاککردنەوەی بەردەوامی فەرشەکان، مەڕمەڕەکان و سیستەمە دەنگییەکان.
داهاتی ساڵانەی حەج و عومرە بۆ عەرەبستانی سعوودی بڕێکی زۆرە و یەکێکە لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی ئابووری ئەو وڵاتە (دەرەوەی نەوت). خەمڵاندنەکان بۆ ساڵانی ٢٠٢٤ و ٢٠٢٥ بەم شێوەیەن:
داهاتی ئێستا: گەشتیاری ئایینی (حەج و عومرە) ساڵانە نزیکەی ١٢ ملیار دۆلار😁 داهات بۆ سعوودیە دابین دەکات.
دابەشبوونی داهاتەکە: نزیکەی ٨ ملیار دۆلار لە وەرزی حەج و ٤ ملیار دۆلار لە عومرە و سەردانیکردنی ساڵانە بەدەست دێت.
کاریگەری لەسەر ئابووری: ئەم داهاتە نزیکەی ٪٢٠ی ئابووری دەرەوەی نەوت و نزیکەی ٪٧ی کۆی بەرهەمی ناوخۆیی (GDP) سعوودیە پێکدەهێنێت.
ئامانجەکانی ساڵی ٢٠٣٠: بەپێی "دیدگای ٢٠٣٠"ی سعوودیە، کار دەکرێت ژمارەی زیارەتکاران بگەیەنرێتە ٣٠ ملیۆن کەس لە ساڵێکدا، کە پێشبینی دەکرێت داهاتەکەی بۆ زیاتر لە ١٥٠ ملیار دۆلار بەرز ببێتەوە.
سەرچاوەکانی ئەم داهاتە:
ئەم بڕە پارەیە تەنها پارەی ڤیزا نییە، بەڵکو لەم سێکتەرانەوە کۆدەبێتەوە:
نیشتەجێبوون: هۆتێلەکان گەورەترین پشکی داهاتەکەیان بەردەکەوێت.
گواستنەوە: تێچووی فڕۆکە، پاس و شەمەندەفەری "حەرەمەین".
خواردن و کڕین: کڕینی کەلوپەل و خواردن لە بازاڕەکانی مەککە و مەدینە.
والله اعلم
