12/04/2013
انواع لوله های مورد استفاده در آبرسانی
مجاري زير زميني در حقيقت روشي براي انتقال سيالات مي باشد كه بر حسب ضرورت هاي مهندسي
درون خاك به صورت مدفون قرار داده مي شوند و سيال به صورت آزاد ويا تحت فشار درون آن جريان
مي يابد مجاري زير زمين ي در خطوط انتقال آب ، شبكه توزيع آب ، نف ت و گاز و همچنين شبكه جمع
آوري فاضلاب و نظير آنهامورد استفاده قرار مي گيرند . در اين مقاله با انواع لوله هاي مورد استفاده در
سيستم هاي آبرساني آشنا مي شويم :
۱-لوله هاي فولادي ۲- لوله هاي چدن نشكن (داكتيل ) ۳- لوله هاي آهن س ي اه ۴- آزبست سيمان ۵- لوله هاي بتن پيش تنيده و لوله هاي بتن آرمه ۶- لوله هاي پي وي سي سخت ۷- لوله هاي پلي اتيلن ۸
(GRP ) لوله هاي فايبر گلاس:
لوله هايي كه از فولاد ساخته مي شوند به سه قسمت فولادي ، گالوانيزه و سياه تقسيم مي شوند كه بسته ب ه
فولاد مصرفي در پروژه هاي آبرساني استفاده مي شوندو داراي قطرهاي بالاتر از ۶ اينچ هستند :
۱- درمقابل فشارهاي بالا قابليت تحمل زيادي دارند .
۲- كارگذاري لوله ها به سبب طويل بودن شاخه ها ساده است .
۳- عموما در شاخه هاي ۱۲ متري توليد مي شوند .
۴- درداخل كشور توليد مي گردند :
اين لوله ها چون پوشش خارجي ندارند به سرعت در خاك خورده مي شوند وبنابراين پوشش خارجي و
حفاظت كاتدي براي آن لازم است سطوح داخلي آن به سرعت سطح صاف خود راازدست مي دهد .
لوله هاي چدنی نشکن یا داکتیل :
همانطور كه مي دانيم لوله ساخته شده ازچ د ن معمولي داراي معايبي است كه تقريبا از ۴۰ سال پيش با
پيشرفت علم متالوژي و تغيير خواص چدن ، آلياژي از چدن در ساخت لوله ها به كاربرده مي شود كه به
چدن نشكن معروف مي باشد . چدن داكتيل داراي مقداري منيزيم است كه با كم كردن از گوگرد و فسفر
چدن معمولي و همچنين با دانه بندي گرانول كربن چدني توليد مي شود
مزایاي لوله هاي داکتیل :
۱- به نسبت چدن معمولي ازقابليت انعطاف بيشتري برخوردار است .
۲- به نسبت فولاد مقاومت بيشتري در مقابل خورندگي دارد .
معایب لوله هاي داکتیل :
معايب لوله هاي داكتيل به نسبت فولاد مقاومت بيشتري د ر مقابل خورندگي دارند ولي در كل مقاومت
آنها در مقابل خوردگي در حد مطلوبي نيست .
لوله هاي آهن سیاه :
با نورد كردن لوله هاي آهن سياه توليد مي شوند اين لوله ها جهت انجام طرح انتقال آب كاربرد زيادي
نداشته و معمولا اتصالات آنها از طريق جوش صورت مي گيرد و در خاك استحكام كافي ندارد .
لوله هاي آزبست سیمان :
براي نخستين بار در ايتاليا از مخلوط كردن يك ماده معدني تحت عنوان آزبستور و سيمان پرتلند و آب و
پختن آن در حاليكه به صورت سانتريفوژ فشرده شده بود لوله آزبست سيمان بدست آمد .
مزایا ي لوله هاي آزبست سیمان :
۱- دوام اين لوله ها نسبت به لوله هاي فلزي در مقابل عوامل خورنده موجود در خاك بيشتر است.
۲- چون سطوح داخلي آن صافند بنابراين قدرت آبرساني نسبتا زيادي دارند .
۳- تغييرات درجه حرارت مشكلي جهت بازدهي اين لوله ايجاد نمي كند
معایب لوله هاي آزبست :
مهمترين عيب اين لوله ها اين است كه شكننده بوده و در هنگام جابجايي و اتصال سريعا آسيب مي بينند و
همچنين قبل از نصب لوله و جريان يافتن آب درخط تشخيص عيوب قطعات صدمه ديده بسيار مشكل است
لوله هاي بتنی پیش تنیده :
لوله بتني پيش تنيده تنها لوله بتني به كار برده شده در اقطار بزرگ براي انتقال و توزيع آب با فشار دروني
زياد است براي آب شرب در لوله هاي بتني پيش تنيده يك ژاكت فولادي و سيم هاي پيش تنيده با تنش
فراوان ما بين دولايه بتن قرار مي گيرد البته در شرايط فعلي با گسترش فن آوري مي توان از قرار دادن
ژاكت فولادي صرف نظركرد . اين نوع لوله در اقطار بزرگ عموما به روش مدفون د ر خاك نصب مي
گردد.
مزایاي لوله هاي بتنی پیش تنیده :
ارزاني ، مقاومت نسبت به خوردگي و تحمل فشار هاي داخلي ، دوام زياد
معایب لوله هاي بتنی پیش تنیده :
از معايب اين لوله ها اين است كه سنگين بوده و درخاك هاي سست مشكل قرار گرفتن را به همراه دارند
و قرار دادن انشعاب و عوض كردن قطعات آسيب ديده احتياج به پيش بيني هاي ابتدايي دارد .
لوله هاي پی وي سی سخت :
در حال حاضر بسياري از كارخانجات مربوط اقدام به توليد اين لوله مي كنند كه مشخصه هاي فيزيكي و
ويژگي هاي قرار گيري آنها مشابه و همگون نيستند .
استاندارد ايران در حرارت ۱۲۰ درجه سانتيگراد حد اكثر فشار مجاز محيطي بر اين لوله را ۱۰۰ كيلو گرم
بر سانتي متر مربع برآورد نموده است كه اين امر طي مدت ۵۰ سال مد نظر مي باشد.
لوله هاي پلی اتیلن :
اين محصول درسال ۱۹۳۹ به صورت تجارت تحت سه نوع با نام هاي پلي اتيلن سبك با وزن مخصوص
۰,۹۱ و پلي اتيلن سبك خطي با وزن م خصوص ۰,۹۲۵ و پلي اتيلن سنگين با وز ن مخصوص ۰,۹۴ به
بازار عرضه شده كه در اين بين پلي اتيلن سنگين به دليل درجه ي كريستالي و دانسيته بالا درصد رشد
چشمگيري از لحاظ مصرف داشته و پيش بيني مي گردد كه كاربرد اين پليمر روز به روز از رشد بيشتري
برخوردار گردد. مضافا كه بيشترين كاربرد اين پليمر در توليد لوله و اتصالات مي باشد .
مزایاي لوله هاي پلی اتیلن :
۱- درمقابل خوردگي دوام بالايي دارند .
۲- انحرافات و نشست هاي زميني را به صورت افقي و به صورت عمودي به خوبي حمل مي كنند .
لوله هاي فایبر گلاس :
اين لوله ها از رزين پلي اس ت ر با الياف شيشه ساخته و توليد مي گردن د . باتوجه به خصوصيات اين نوع لوله
لازم است درهنگام كارگذاري درترانشه كنترل خاكريزي و انتخاب مصالح خاكريزي دقت لازم به عمل
بر اساس فشار داخلي و خارجي سيستم ، نوع سيال ، سرعت سيال و ... قابل طراحي و GRP آيد لوله هاي
توليد مي باشند . اين نوع لوله مي تواند جهت سرويس دهي سيستم هاي آبرساني و فاضلابي مورد استفاده
قرارمي گيرد .
: GRP مزایاي لوله هاي
۱- سبكي وزن كه سبب كاهش هزينه حمل ونقل و آساني عمليات لوله گذاري مي شود
۲- مقاومت در مقابل خوردگي اين لوله ها به هيچ نوع پوشش اضافي نياز ندارد.
۳- سادگي توليد در كارخانجات به روشهاي مختلف
: GRP معایب لوله هاي
عيب اساسي اين لوله ها تغيير شكل در اثر بار وارده است .منبع:مهندس علیرضا فرامرزی