10/07/2026
ගංජා,කුඩු,ගුළි සහ අරක්කු......................
"සිහිය" යනු ඇත්තක්ද? නැත්නම් සමාජය විසින් ගොඩනැගූ තවත් කතාවක්ද?
ලංකාවේ පමණක් නොව, ලෝකයේම මිලියන ගණනක් මිනිසුන් මේ මොහොතේ මත්පැන්, ගංජා, අයිස්, හෙරොයින්, පෙති, මදන මෝදක හෝ වෙනත් මත්කාරක ද්රව්යවල බලපෑමෙන් මත්වී සිටිති. ප්රශ්නය වන්නේ ඔවුන් "නරක" මිනිසුන් වීම නොවේ. ඇත්ත ප්රශ්නය වන්නේ ඇයි මිනිසාට සිහියෙන් සිටීම ප්රමාණවත් නොවන්නේ? කියන එකයි.
පරිණාමීය මනෝවිද්යාව පවසන්නේ මිනිස් මොළය නිර්මාණය වී ඇත්තේ අද පවතින ලෝකය සඳහා නොව, දස දහස් ගණනක් වසර පැරණි පරිසරයක ජීවත් වීමට බවයි. එකී මොළය නවකත්වය,ත්යාගය, උද්දීපනය සහ වේදනාවෙන් ගැලවීම සොයයි. මත්ද්රව්ය එම පරිණාමීය පද්ධති කෙටි මාර්ගයකින් අල්ලා ගනී. එය ස්වභාවික ත්යාග පද්ධතිය හොරකම් කරන ක්රමයකි.
නමුත් පශ්චාත්-නූතන මනෝවිද්යාව තවත් ගැඹුරු ප්රශ්නයක් අසයි.
"මත් වීම" පමණක් රෝගයක් නම්, බලය, මුදල්, ජාතිවාදය, ආගම, ජාතිකත්වය, සමාජ මාධ්ය, පරිභෝජනය සහ ප්රසිද්ධියට ඇබ්බැහි වීම "සිහිය" ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයි?
Michel Foucault පෙන්වා දුන්නේ "සාමාන්ය" සහ "අසාමාන්ය" යන සීමා ස්වභාවධර්මය විසින් නොව, බලය දරන ආයතන විසින් නිර්මාණය කරන බවයි. එවිට "සිහිය" යනු ද ජීව විද්යාත්මක සත්යයක් පමණක් නොව, සමාජයක් විසින් පිළිගත් විනයක නාමය විය හැකිය.
Jacques Derrida අනුව, "සිහිය/මත් වීම" යන ද්වන්දවය පවා ස්ථාවර නොවේ. එක් සංස්කෘතියක සාමාන්ය දෙය තවත් සංස්කෘතියක අසාමාන්ය විය හැකිය. එබැවින් "සිහිය" යන්නට එක් සදාකාලික අර්ථයක් නොමැත.
Jean Baudrillard පවසන පරිදි, නූතන මිනිසා මත් වී සිටින්නේ රසායනික ද්රව්යවලින් පමණක් නොවේ. ඔහු රූපවලින්, වෙළඳ දැන්වීම්වලින්, සමාජ මාධ්යවලින්, වෙළඳ නාමවලින් සහ අතථ්ය ජීවිතවලින් ද මත් වී සිටියි. එවිට මත්ද්රව්ය යනු ඇබ්බැහියේ එකම ස්වරූපය නොව, එහි එක් ප්රකාශනයක් පමණි.
අද අප "සිහිය" ලෙස හඳුන්වන්නේ කුමක්ද? උදේ සිට රාත්රිය දක්වා වැඩ කිරීම? ණය ගෙවීමට ජීවත් වීම? අන් අයගේ අනුමැතිය වෙනුවෙන් සමාජ මාධ්යවල ජීවිතය රඟ දැක්වීම? එසේ නම්, අපි සැබවින්ම සිහියෙන්ද? නැත්නම් සමාජය විසින් පිළිගත් තවත් මත්වීමකද?
එබැවින් පශ්චාත්-නූතන විග්රහය මත්ද්රව්ය භාවිතය සාධාරණීකරණය නොකරයි. ඒ වෙනුවට එය අපෙන් අසන්නේ තවත් අපහසු ප්රශ්නයකි.
"මිනිසා මත්ද්රව්යවලට ඇබ්බැහි වී තිබේද, නැත්නම් මුළු සංස්කෘතියම විවිධ ආකාරයේ ඇබ්බැහිවීම් මත ගොඩනැගී තිබේද?"
සමහර විට ප්රශ්නය "මිනිසා ඇයි මත් වන්නේ?" යන්න නොව, "අද ලෝකයේ සිහියෙන් සිටීම ඇත්තෙන්ම පහසුද?" යන්න විය හැකිය.
=චන්දන ඒකනායක =