28/05/2026
🇱🇰 ශ්රී ලංකාවෙන් බිහි වී NASA ආයතනය පුදුම කළ මහා විද්යාඥයා - Dr. සිරිල් පොන්නම්පෙරුම 🚀
අභ්යවකාශය ගැන කතා කරන විට අපිට නිතරම ඇහෙන්නේ ඇමරිකානු හෝ රුසියානු විද්යාඥයින්ගේ නම් පමණයි. නමුත් ලෝකයේම අවධානය දිනාගත්, මිනිසා මුල්වරට සඳ මත පා තැබූ ඇපලෝ 11 (Apollo 11) මෙහෙයුමට සෘජුවම දායක වූ, නාසා (NASA) ආයතනයේ ඉහළම තනතුරක් දැරූ ශ්රී ලාංකිකයෙක් ගැන ඔබ දන්නවාද?
ඔහු නමින් ආචාර්ය සිරිල් පොන්නම්පෙරුම (Dr. Cyril Ponnamperuma) ය. අද අපි SRI Info තුලින් ගෙන එන්නේ අපේ මව්බිමට ඉමහත් කීර්තියක් ගෙන ආ ඒ ශ්රේෂ්ඨ විද්යාඥයාගේ කතාවයි.
🌍 ගාල්ලෙන් උපන් මේ දක්ෂයා කවුද?
1923 ඔක්තෝබර් 16 වැනිදා ගාල්ලේදී උපත ලද සිරිල් පොන්නම්පෙරුම මහතා, සිය මූලික අධ්යාපනය ලැබුවේ ගාල්ල ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්යාලයෙනි (St. Aloysius' College). කුඩා කල සිටම විද්යාවට සහ දර්ශනයට දැඩි ඇල්මක් දැක්වූ ඔහු, ඉන්දියාවේ මදුරාසි විශ්වවිද්යාලයෙන් දර්ශනය පිළිබඳ උපාධියකුත්, පසුව ලන්ඩන් විශ්වවිද්යාලයෙන් රසායන විද්යාව පිළිබඳ උපාධියකුත් ලබා ගත්තේය. ඉන් නොනැවතුණු ඔහු, ඇමරිකාවේ කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්යාලයෙන් රසායන විද්යාව පිළිබඳව ආචාර්ය උපාධිය (PhD) ලබා ගත්තේ නොබෙල් ත්යාගලාභී විද්යාඥයෙකු වූ මහාචාර්ය මෙල්වින් කැල්වින් (Melvin Calvin) ගේ මගපෙන්වීම යටතේය.
🚀 NASA ආයතනයට පිවිසීම සහ ඇපලෝ 11 මෙහෙයුම
ඔහුගේ විශිෂ්ට දක්ෂතා දුටු ඇමරිකාවේ NASA ආයතනය, 1962 වසරේදී ඔහුව තමන්ගේ 'Ames Research Center' වෙත සම්බන්ධ කර ගත්තේය. මෙහිදී ඔහුට පැවරුණු ප්රධානතම රාජකාරිය වූයේ "අභ්යවකාශයේ සහ වෙනත් ග්රහලෝකවල ජීවයක් පවතීද?" යන්න සෙවීමයි (Astrobiology).
1969 දී නීල් ආම්ස්ට්රෝං ඇතුළු පිරිස සඳ මතට ගොස් නැවත පෘථිවියට පැමිණෙන විට, ඔවුන් සඳෙන් පස් සහ පාෂාණ සාම්පල රැගෙන ආවා ඔබට මතක ඇති. මෙම චන්ද්ර පාෂාණ විශ්ලේෂණය කිරීමේ ප්රධාන පර්යේෂකයා (Principal Investigator) ලෙස NASA ආයතනය විසින් පත් කරනු ලැබුවේ අපේ ආචාර්ය සිරිල් පොන්නම්පෙරුම මහතා යි! ලොව පුරා සිටින දහස් ගණන් විද්යාඥයින් අභිබවා ශ්රී ලාංකිකයෙකුට මෙම අවස්ථාව ලැබීම කෙතරම් ආඩම්බරයක්ද?
🔬 ජීවයේ රහස සෙවූ පර්යේෂණ
සඳෙන් ගෙන ආ පස් වල කිසිදු ජීවියෙකුගේ සලකුණක් නොමැති බව ඔහු තහවුරු කළේය. එනමුත් ඔහු එතැනින් නතර වූයේ නැත. පෘථිවියට කඩා වැටුණු "Murchison" නම් උල්කාපාතය (Meteorite) පරීක්ෂා කළ ඔහු, එහි ජීවය ඇති වීමට බලපාන මූලික සංරචක වන "ඇමයිනෝ අම්ල" (Amino Acids) පවතින බව මුල්වරට ලෝකයට ඔප්පු කළේය. මෙය මුළු ලෝකයේම විද්යාඥයින් මවිතයට පත් කළ සොයාගැනීමක් විය.
🇱🇰 මව්බිමට කළ අමිල මෙහෙවර
ලෝකයේ කොතැන කොතරම් ඉහළ තනතුරු දැරුවත්, ආචාර්ය සිරිල් පොන්නම්පෙරුම තම මව්බිම කිසිදා අමතක කළේ නැත. 1984 දී ශ්රී ලංකාවට පැමිණි ඔහු, එවකට ජනාධිපතිවරයාගේ විද්යා උපදේශක ලෙස කටයුතු කළේය. ශ්රී ලංකාවේ විද්යා ක්ෂේත්රයේ දියුණුව වෙනුවෙන් මහනුවර මූලික අධ්යයන ආයතනය (Institute of Fundamental Studies - IFS) පිහිටුවීමට මූලික වූයේද එතුමා ය. එසේම ශ්රී ලංකාවේ "ආතර් සී. ක්ලාක් මධ්යස්ථානය" පිහිටුවීමේ පුරෝගාමියෙකු ලෙසද එතුමා කටයුතු කළේය.
1994 වසරේ දෙසැම්බර් 20 වැනිදා ඇමරිකාවේදී මෙම ශ්රේෂ්ඨ ලාංකිකයා අභාවප්රාප්ත විය. නමුත් ඔහු ලෝක විද්යාවටත්, අභ්යවකාශ පර්යේෂණ වලටත් ලබා දුන් දායකත්වය අදටත් NASA ආයතනය පවා ඉමහත් ගෞරවයෙන් සිහිපත් කරයි.
ඇමරිකානුවන්ට පමණක් සීමා වී තිබුණු අභ්යවකාශ විද්යාවේ ඉහළම තලයට ගොස්, ශ්රී ලාංකික නාමය ලොවටම ගෙන ගිය ආචාර්ය සිරිල් පොන්නම්පෙරුම නම් ඒ ශ්රේෂ්ඨ මිනිසාගේ කතාව අනාගත පරපුරටත් දැනගන්න මෙම ලිපිය Share කරන්න.
මේ වගේ ලෝකයේ සැඟවුණු කතා සහ වටිනා තොරතුරු හැමදාම බලන්න SRI Info අපිව දැන්ම Follow කරන්න. ✨
📚 (References):
NASA History Archives (Ames Research Center records).
University of Maryland, Department of Chemistry (History of the Laboratory of Chemical Evolution).
The National Academy of Sciences (Biographical Memoirs of Dr. Cyril Ponnamperuma).
National Institute of Fundamental Studies (NIFS) - Sri Lanka.
