05/01/2022
නිදන්ගත ශ්වසන රෝග
Chronic respiratory diseases (CRD)
Mycoplasma gallicepticum
Chronic respiratory disease (CRD) / සී අර් ඩී වලට මූලික හේතුව වන්නේ මයිකෝප්ලාස්මා ගැලිසෙප්ටිකම්
Mycoplasma gallicepticum (MG) ය.නමුත් නිදන්ගත රෝග තත්වය සදහා මයිකෝප්ලාස්මා ගැලිසෙප්ටිකම් සහ ඊ කොලි (E.coli) සම්බන්ධ වේ.ND සහ IB වැනි ශ්වසන පද්ධතිය සමග සම්බන්ධ වෛරස් මගින් මෙන්ම දෙවනුව ඇතිවන බැක්ටීරියා ආක්රමණය මගින් රෝගය සංකීර්ණ වේ.
සතුන් ආතතියෙන් පෙලෙන විටදී (කුරුල්ලන්ව චලනය කිරීමෙන්/වාසස්ථාන වෙනස් කිරීමෙන්,සතුන්ගේ හොට කැපීම වැනි කටයුතු වලදී හා වෙනත් මෙහෙයුම් වලින් ඇතිවන ආතතිය) රෝග තත්වය ඇතිවීමේ වැඩි අවධානමක් ඇත.තවද වෙනත් අහිතකර පාරිසරික තත්ව යටතේදී (සීතල හෝ අහිතකර වාතාශ්ර තත්වයන්) රෝග අවධානම වැඩි වේ.
ප්රධාන ගැටලුව වන්නේ මයිකෝප්ලාස්මා ආසාදිත මව් පක්ෂීන් මගින් බිත්තර හරහා කුඩා සතුන් හට රෝගය සම්ප්රේෂණය කල හැකි වීමයි.මෙය සිරස් සම්ප්රේෂණය (Vertical transmission) ලෙස හැදින්විය හැක.ඊට අමතරව ස්පර්ශ කිරීම හෝ වාතයෙන් දූවිලි හෝ ජල බිදිති මගින් ආසාදනය සතුන් අතර සම්ප්රේෂණය විය හැක.එය තිරස් සම්ප්රේෂණය (Horizontal transmission) ලෙස හැදින්විය හැකිය.
රෝගයේ බීජෞෂණ කාලය දින 4 සිට සති 3 දක්වා වෙනස් වේ.
ප්රධාන වශයෙන් බලපෑමට ලක්වන විශේෂ ලෙස කුකුළන් සහ කළුකුම් විශේෂ හදුනාගෙන ඇත.
මෙම රෝගයේ රෝග ලක්ෂණ ලෙස තරුණ කුකුළන් හට (බ්රොයිලර් හෝ බිත්තර දැමීම ආරම්භ කල සතුන්) ශ්වසන අපහසුතා පෙන්වනු ඇත.කුරුල්ලන් හට ආහාර රුචිය නොමැතිකම,බර වැඩිවීම ක්රමානුකූලව සිදු නොවීම සහ ආහාර පරිවර්තනය අනුපාතය වැඩි වීම සිදු වේ.
වැඩිහිටි පක්ෂීන් තුල වඩාත් සුලභ රෝග ලක්ෂණ වන්නේ කිවිසුම් යාම සහ සාමාන්ය ශ්වසන අපහසුතාවයයි.එමෙන්ම 20%-30% බිත්තර නිෂ්පාදනයේ අඩුවීමක් සිදුවිය හැකිය.අභිජනනය කරන්නන් (මව් සතුන්) තුළ අභිජනන හැකියාව බලපාන අතර ආසාදිත සතුන්ගේ බිත්තර වලින් බිහිවන පැටවුන්ගේ ගුණාත්මකභාවය අඩු වේ.
සී අර් ඩී සාමාන්යයෙන් භයානක මරණ සංඛ්යාවක් සිදු නොකරයි.නමුත් මෙම තත්වයේ ප්රධාන බලපෑම ලෙස බර වැඩිවීම ක්රමානුකූලව සිදු නොවීම,අහාර පරිවර්තන අනුපාතය වැඩිවීම සහ අභිජනනය කරන්නන්ගේ බිත්තර නිෂ්පාදනය අඩුවීම වැනි හේතු නිසා ආර්ථික අලාභ ඉතා ඉහල විය හැක.
පශ්චාත් මරණ පරික්ෂණයකදී,ස්වාස නාලයේ ශ්ලේෂ්මල සහ වා කුහරතුල අපහැදිලි පෙණ සහිත දියරයක් දැක ගත හැක.
විශේෂයෙන් සංකීර්ණ අවශ්යතාවන්හීදී (උදා- ද්විතීයික ඊ කෝලි ආසාදන සමග) ස්වාස නාල රතු පැහැයට හුරු වීම සහ වා කුහර තුලින් චීස් පැහැති ද්රවයක් පිටාර ගැලීම දැකගත හැකි වේ.
රෝග ලක්ෂණ වලින් සහ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයක් මගින් රෝග විනිශ්චය කල හැකි වේ.එමෙන්ම රුධිරය භාවිතා කරමින් රසායනාගාරයේ තහවුරු (මයිකෝප්ලාස්මා හුදකලාව) තහවුරු කිරීම සිදුකර ගත හැකි වේ.පී සී ආර් (PCR) වැනි පරීක්ෂණ භාවිතා කරමින්ද රෝග හදුනාගත හැක.
ශ්වසන වෛරස ආසාදනය (නිව්කාසල් රෝග හෝ බ්රොන්කයිටිස්) සහ ඊ කෝලි වැනි ද්විතීයික බැක්ටීරියා රෝග සමග රෝග ලක්ෂණ සමාන විය හැකිය.
ආසාදිත සතුන් හට සුදුසු ප්රතිජීවක භාවිතයෙන් ප්රතිකාර කල හැකි වේ.නමුත් රැළෙන් එම ආසාදනය ඉවත් නොවනු ඇත.
රෝග අධීක්ෂණය හා එන්නත් කිරීම මගින් මෙම රෝගයෙන් වැළදීමෙන් වැළකිය හැකිය.
වෛද්ය,තිසර කුමාර ජයසිංහ,
Dr.Thisara Kumara Jayasinghe,
BVSc (Hons) Sri Lanka.
MSc in poul Sc.Sri Lanka
මෙවැනි කරුණු තව දැනගන්න පිවිසෙන්න අපේ Facebook පිටුව වෙතට -https://www.facebook.com/cluckinternational/