05/07/2017
:)
Business Plan တစ္ခုကို ဘယ္လိုေရးရမလည္း?
(2017 June Updated)
1. Vision
2. Mission
3. Company
4. Customers
5. Channel
6. Competitors
7. Positioning map
8. External Business Environment Analysis
9. Internal Business Analysis
10. Strategy Formulation
11. Organizational Structure
12. Strategic implementation
13. Financial Projections
14. Action Plan
15. Contingency plan
=============
1. Vision အျမင္
=============
ကိုုယ္.စီးပြားေရး လုုပ္ငန္းဟာ ေနာက္ ငါးနွစ္ေနရင္ သိုု. ဆယ္ႏွစ္ေနရင္ ေရာက္မည္. အျမင္ကိုု စစဥ္းစားရပါမယ္။ ဥပမာ Microsoft ကိုု စတင္တည္ေထာင္ခါစက Bill Gate ရဲ. Vision ဟာ အိမ္တိုုင္းအိမ္တုုိင္းမွာ ကြန္ျပဴတာ တစ္လံုုးစီရွိရမယ္။ ကြန္ျပဴတာတိုုင္းမွာ Microsoft Windows ရွိရမယ္။ အခုုဆိုုရင္ Microsoft Vision အတုုိင္း ျဖစ္လာတာ က်ြန္ေတာ္တိုု.ေတြ မျငင္းနိုုင္ပါဘူး။
Vision တစ္ခုုေရးတဲ.အခါ
✍️အနာဂတ္ ငါးႏွစ္နဲ. ဆယ္ႏွစ္ႀကားကိုု အာရံုုထားရမယ္။
✍️️ႀကီးႀကီးေတြးပါ။ ေအာင္ျမင္မွဳကိုု အာရံုုစိုုက္ထားပါ။
✍️️ပစၥဳပၺန္မွာ ျဖစ္ေနသကဲ.သိုု.ေရးပါ။ လိမ္.မယ္ဆိုုတာမ်ိဳးမေရးပါနဲ.။ ဥပမာ အိမ္တိုုင္းအိမ္တုုိင္းမွာ ကြန္ျပဴတာ တစ္လံုုးစီရွိရမယ္။
✍️️ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျဖစ္ေအာင္ေရးပါ။
✍️️စိတ္ခံစားမွဳပါ ျဖစ္နုုိင္ရင္ထည္.ေရးပါ။
✍️️ဦးေႏွာက္တြင္ပံုုေဖာ္ႀကည္.ပါ။
✍️️ကိုုယ္.ဝန္ထမ္းေတြကိုု ေျပာပါ။
✍️️က်ြန္ေတာ္တိုု. Vision ကိုု အေကာင္ထည္ေဖာ္ဖိုု. လိုုအပ္တဲ. resources ေတြစုုေဆာင္းပါ။
===========
2. Mission
===========
စီးပြားေရးအမ်ားစုုဟာ ကိုုယ္.အတြက္ကိုုယ္ကိုု အရင္ႀကည္.ႀကပါတယ္။ ဒါေပမယ္. လူအမ်ားစုုဟာ တစ္ကိုုယ္ေကာင္းဆန္တဲ. စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းေတြ၊ တစ္ကိုုယ္ေကာင္းဆန္တဲ.သူေတြနဲ. မဆက္ဆံခ်င္ႀကပါဘူး။ စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းရဲ. အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္က အျမတ္ဆိုုတာမွန္ေပမယ္. ေဖာက္သည္ေတြကိုု အရင္မစဥ္းစားေပးရင္ ေရရွည္ေအာင္ျမင္ဖိုု.မလြယ္ပါဘူး။
Mission ဆိုုတာကေတာ. သမိုုင္းေပးတာဝန္ပါ။ Mission ကေတာ. ကိုုယ္.အတြက္မဟုုတ္ဘူး။ သူတပါးအတြက္ပါ။ ဥပမာ တစ္ခုုေပးရရင္ Google ရဲ. Mission က ကမၻာေပၚမွာ ရွိတဲ. သတင္းအခ်က္အလက္ေတြစုုစည္းျပီး လူေတြကိုု အခမဲ.ေပးခ်င္တာပါ။ ေနာက္ဥပမာ တစ္ခုုက Alibaba ကိုု တည္ေထာင္တဲ. Jack Ma ရဲ. Mission ကေတာ. စီးပြားေရး လုုပ္ငန္းငယ္ေလးေတြကိုု ကူညီေပးခ်င္တာပါ။
စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းတစ္ခုု လုုပ္ကိုုင္ရတာ မလြယ္ပါဘူး။ တခါတေလ ျမတ္မယ္။ တခါတေလ ရွံဳးမယ္။ ဒီေလာကဓာတ္ေတြကိုု ခံရတဲ.အခါ ငါ.ဖိုု.ဘဲ ႀကည္.တာထက္ ကိုုယ္ဘာေႀကာင္.စီးပြားေရး လုုပ္ေနတယ္ဆိုုတဲ. Mission ေလးကိုု သိထားရင္ ေအာင္ျမင္ဖိုု. ပိုုက်ိန္ေသပါတယ္။
Mission တစ္ခုုကိုု ဘာေတြထည္.ေရးရမလည္း?
1. Mission ဆိုုတာ Why ပါ။ ကိုုယ္ဘာေႀကာင္.စီးပြားေရးလုုပ္လည္းဆိုုတဲ. ရည္ရြယ္ခ်က္။
2. ကိုုယ္.ဖိုု.မဟုုတ္။ ကိုုယ္. customer သိုု. ပတ္ဝန္းက်င္အတြက္ပါ။
3. Company ရဲ. ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုုင္နဲ. မဟာဗ်ဴဟာမ်ားဟာ Mission ကလာပါတယ္။
Vision Vs Mission
-Vision က ကိုုယ္သြားခ်င္တဲ. လမ္းေႀကာင္းပါ။ ဥပမာ Y.E.C Learning Center သည္ ျမန္မာနိုု္င္ငံမွာ သင္ယူမွဳ နဲ.ပတ္သက္လာရင္ တီထြင္ဆန္းသစ္မွဳ အရွိဆံုုး သင္တန္းေႀကာင္းတစ္ခုုျဖစ္ရမည္။ Mission က သူမ်ားအတြက္ပါ။ Transforming LIves Everyday. လူသားေတြရဲ.ဘဝကိုု တီထြင္ဆန္းသစ္တဲ. သင္ႀကားမွဳေတြနဲ. ေန.စဥ္ေျပာင္းလည္းေပးသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။
====================
3. Company (Core Values)
====================
Vision နဲ. Mission ျပီးသြားရင္ Core Values လိုု.ေခၚတဲ. Company အတြက္ အေရးအႀကီးဆံုုး တန္ဖိုုးထားမွဳေတြကိုု သတ္မွတ္ေပးရပါတယ္။ ဥပမာ Buddhism မွာ ငါးပါးသီလ ဟာ အေရးႀကီးဆံုုးျဖစ္သလိုု Company တစ္ခုု မွာ ေစာင္.ထိန္းရမည္. က်င္.ဝတ္ေတြ ကိုု သတ္မွတ္ရပါတယ္။ Japan ေတြကေတာ. Core Value အစား Credo လိုု.ေခၚပါတယ္။ ဥပမာ Customer Service မွာ စံထားႀကတဲ. Zappos ရဲ.ေအာင္ျမင္မွဳဟာ Core Values ေႀကာင္.ျဖစ္တယ္လိုု.ေျပာႀကပါတယ္။ ျမန္မာျပည္ဖြား အေမရိကားမွာ President Obama ေပးခဲ.တဲ. စြန္.ဦးတီထြင္ဆုုရခဲ.တဲ. ကိုု Philip Maung ကလည္း သူ. Company ကိုု ေအာင္ျမင္ေစတဲ.ထဲမွာ Core Values ဟာ အေရးႀကီးဆံုုးထဲပါဝင္တယ္လိုု.ဆိုုပါတယ္။ ကိုု Philip Maung ဟာ $13 မွ ေဒၚလာ သန္း 50 ေက်ာ္ Business တစ္ခုုျဖစ္တဲ. Hisso Sushi ကိုုတည္ေထာင္နိုုင္ခဲ.ပါတယ္။
ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားကေတာ. Core Values နဲ. ပတ္သက္လိုု. ဦး Philip Maung ရဲ. Talk မွ ေကာက္ႏွဳတ္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။
" ကုမၸဏီ ႏွစ္မ်ိဳး႐ွိပါတယ္... ေကာင္းတ့ဲကုမၸဏီန႔ဲ ႀကီးက်ယ္ျမင့္ျမတ္ေသာ ကုမၸဏီေပါ့...။ ေကာင္းတာက ၀င္ေငြတိုးတက္မႈ႐ွိေနၿပီး အျမတ္အစြန္းမ်ားမ်ားရေနတ့ဲ ကုမၸဏီေပါ့"
" ေနာက္တစ္ခုက ႀကီးက်ယ္ျမင့္ျမတ္ေသာကုမၸဏီ သူက်ေတာ့ ေငြေၾကးတစ္ခုတည္းတင္ မကေတာ့ပါဘူး.. ၀န္ထမ္းေတြရဲ႕ဘဝန႔ဲ ကုမၸဏီယဥ္ေက်းမႈေတြပါ ပါ၀င္လာပါတယ္ "
ဟုဆိုသည္။�•••
#ကုမၸဏီရဲ႕_CoreValue
ထိုအခ်ိန္ကစျပီး သူ႔ကုမၸဏီတြင္ ကုမၸဏီယဥ္ေက်းမႈျဖစ္ေသာ Core Value သတ္မွတ္ရန္ စတင္ခဲ့သည္။ ထိုသို႔ သတ္မွတ္ရန္အတြက္ သူ႔၀န္ထမ္းအားလံုးထံမွ ကုမၸဏီကို မည္သည့္ပံုစံ ျဖစ္ခ်င္သလဲ ဟုေမးခဲ့သည္။ ၀န္ထမ္းအားလံုးမွ အဆိုျပဳေသာ အခ်က္ေပါင္း ၁၀၀ ေက်ာ္ရရွိျပီး ထိုထဲမွ အားလံုးလုပ္ခ်င္သည့္ ၁၁ ခ်က္ကို ကုမၸဏီ၏ Core Value အျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့သည္။
" Value ကို ဘယ္လိုတည္ေဆာက္မလဲ Core Value ေတြသတ္မွတ္တဲ့အခါမွာ All Inclusive ပါ၀င္ရမယ္ ဆံုးျဖတ္တဲ့အခါမွာေတာ့ တစ္ေယာက္ ႏွစ္ေယာက္ကပဲ ဆံုးျဖတ္ရတယ္ ဆိုတာေတာ့ ေတာ္ေတာ္အသံုး၀င္တယ္"
ဟု ကိုဖိလစ္ေမာင္ေဆြးေႏြးပြဲကို တက္ေရာက္ခဲ့သူ ျမန္မာေရွ ့ေဆာင္ဘဏ္ မွ ဒုတိယ အုပ္ခ်ဳပ္မူ ့ဒါရိုက္တာ ဦးေက်ာ္စိုးမင္းကဆိုသည္။
သတ္မွတ္ခဲ့ေသာ အခ်က္ ၁၁ ခ်က္ကို သူအပါအ၀င္ အားလံုးက လိုက္နာက်င့္သံုးရန္ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။ သူ ့ကုမၸဏီအတြက္ သတ္မွတ္ထားေသာ Core Value နံပတ္ ၁ မွာ Service High-Speed and High-Teach ျဖစ္သည္။
နံပါတ္ ၁ Core Value ႏွင့္ပတ္သက္၍ အခုလိုရွင္းျပခဲ့သည္။
" စားသံုးသူေတြကို အဓိကထား ၀န္ေဆာင္မူ ့ေပးတယ္။ တစ္ခါက စားသုံးသူတစ္ေယာက္ ဆူ႐ွီစားၿပီး ၀မ္းသြားတယ္ေျပာတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူအ့ဲေန႔က အစားစုံတယ္ေျပာတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဘာမွမေမးဘူး ခ်က္ခ်င္း ေဆးခန္းျပေပးတယ္၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔က ေဆးပို႔ေပးတယ္ ေနာက္ဆုံုး အိမ္သာသုံးစကၠဴေတာင္ ပို႔ေပးတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေဒၚလာ 100 တန္ေဘာင္ခ်ာေတာင္ ပို႔ေပးတယ္။ ေစ်းတြက္တြက္ရင္ေတာ့ မကိုက္ဘူးေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ customers ကို အေလးထားတာ သိေစခ်င္တယ္"
ဟု ဦးဖိလစ္ေမာင္ကရွင္းျပခဲ့သည္။
နံပါတ္ ၂ Core Value မွာ Inspire and Be Inspire ျဖစ္သည္။ အထက္ေအာက္ ယုံၾကည္မႈကို အေလးထား တည္ေဆာက္ေပးထားျခင္း ျဖစ္သည္။
" ေအာက္ကို လုပ္ပိုင္ခြင့္ေပးထားတယ္။ မွားခ်င္မွားပေလ့ေစ။ ျပတ္သားတိက်ဖို႔လိုတယ္။ ေခါင္းေဆာင္က တုန္႔ေႏွးေနရင္ အလုပ္မျဖစ္ဘူးေလ။ ယုံၾကည္မႈရဖို႔ဆိုတာက ေခါင္းေဆာင္ေတြကလည္း ငယ္သားေတြန႔ဲအတူတူ အလုပ္လုပ္ၿပီး ယုံၾကည္မႈကို ယူမွရမွာ"
ဟု ဦးဖိလစ္ေမာင္ကရွင္းျပခဲ့သည္။
နံပါတ္ ၃ Core Value မွာ Open and Honest Communication ျဖစ္သည္။
"အစပိုင္း ၁၀ ႏွစ္ေလာက္က ကြၽန္ေတာ္က႐ုံးခန္းထဲမွာပဲ ထိုင္ေနခ့ဲတာ။ ဘယ္သူမွ တံခါးလာမေခါက္ရဲဘူး။ ဒီေတာ့ သူတို႔ဆီက အေတြးအျမင္အသစ္ေတြ မရလာဘူး။ ေနာက္ ကြၽန္ေတာ္ရံုးခန္းကို အျပင္ထုတ္လိုက္တယ္။ သူတို႔န႔ဲအတူတူလုပ္တယ္။ အစပိုင္းက အဆင္မေျပျဖစ္ေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းရင္းႏွီးလာတာန႔ဲ အမွ်အဆင္ေျပလာတယ္။ သူတို႔ဆီက အၾကံဉာဏ္ေတြ ရလာတယ္။ ဒါလည္းေကာင္းတ့ဲအခ်က္ပဲ"
အျခားေသာအခ်က္မ်ားမွာ ကိုယ္လာတ့ဲ ပတ္၀န္းက်င္ကို မေမ့ရန္၊ ၀န္ထမ္းေတြကို အလုပ္လုပ္ရင္း ပရဟိတမွ်ေ၀ဖို႔ပါ သင္ေပးျခင္း၊ ျပသာတစ္ခုခုျဖစ္လာပါက လြဲမခ်ပဲ အားလုံးတိုင္ပင္ၿပီး ေျဖရွင္းျခင္း ႏွင့္ အလုပ္လုပ္ရင္ Team work ကို အေလးထားေစျခင္း တို ့ျဖစ္သည္။
"၀န္ထမ္းေတြကို မန္ေနဂ်ာပံုစံမ်ိဳး မဟုတ္ပဲနဲ ့Leader ( ေခါင္းေဆာင္ ) ပံုစံအုပ္ခ်ဳပ္တာ ခိုင္းလို ့လုပ္တာ မဟုတ္ဘူး ကိုယ္ကိုတိုင္က လုပ္ခ်င္လို ့လုပ္တာမ်ိဳးျဖစ္ေအာင္ အုပ္ခ်ဳပ္တာ"
ဟု ဦးဖိလစ္ေမာင္၏ ေဆြးေႏြးပြဲအား တက္ေရာက္နားေထာင္ခဲ့သူ မယမင္းခင္း က သံုးသပ္သည္။
Company (Identity)
Core Values အျပင္စဥ္းစားရမည္.အရာေနာက္တစ္ခုုက ကိုုယ္. Company က ဘာလုုပ္ငန္းလုုပ္ကိုုင္မွာလည္း ဆိုုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Identity အင္မတန္အေရးႀကီးပါတယ္။ Apple လိုု.ေျပာလိုုက္တာနဲ. Consumer Electronics ေတြ ထုုတ္လုုပ္တယ္ဆိုုတာ သိပါတယ္။ Tony Robbins လိုု.ေျပာလိုုက္တာနဲ. Motivational Speaker ဆိုုတာ သိပါတယ္။ ေအာင္သမာဓိလိုု.ေျပာလိုုက္တာနဲ. ေရြွႏွင္. လက္ဝတ္ရတနာ ေရာင္းဝယ္ေရးဆိုုတာသိပါတယ္။ ဒါေႀကာင္. လုုပ္ငန္းတစ္ခုု စလုုပ္တဲ.အခါ ကိုုယ္. Company နဲ. လုုပ္ငန္းနဲ. တြဲမွတ္မိဖိုု.အဓိက က်ပါတယ္။ Company ေအာင္ျမင္မွ ေနာက္လုုပ္ငန္းခ်ဲ.ပါ။ ဥပမာ KBZ ဆိုုရင္ လူအားလံုုးတြဲျမင္တာ Bank ပါ။ ေနာက္မွ အာမခံလုုပ္ငန္း၊ ဘိလပ္ေျမ၊ ေလေႀကာင္းလိုုင္းခ်ဲ.တာပါ။ ကိုုယ္.ရဲ. Company ရဲ. Identity ကိုု ေသခ်ာသတ္မွတ္ဖိုု.အေရးႀကီးပါတယ္။
===========
4. Customers
===========
ေမးခြန္းသံုုးခုု နဲ. ေမးနိုုင္ပါတယ္။
တခါတေလ ေမးခြန္းေတြက အေျဖျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေမးခြန္းေကာင္းေတြကေန အေျဖေကာင္းေတြရတတ္ပါတယ္။ ဒါေတြကေတာ. က်ြန္ေတာ္ေမးေလ.ရွိေသာ ေမးခြန္းသံုုးခုုျဖစ္ပါတယ္။
-Who are your customers?
သင္. Customer ေတြကဘယ္သူေတြလည္း?
လြယ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ္. ေျပာသေလာက္မလြယ္ပါဘူး။ Coca Cola လိုုမ်ိဳး ႏွစ္ေပါင္းတစ္ရာေက်ာ္ျပီး Company အတြက္ Who are your customers? ဆိုုရာမွာ လူႀကီးကေလး လူတိုုင္းျဖစ္နုုိင္ေပမယ္. ေစ်းကြက္စဝင္မည္. Company ေတြအတြက္ Target ကိုု အမ်ားႀကီးျဖန္.လိုု.မရပါဘူး။ ေစ်းကြက္စရာမွာ စစ္မ်က္ႏွာျပင္ေတြ အမ်ားႀကီးဖြင္.ရင္ ဟစ္တလာလိုုျဖစ္တတ္ပါတယ္။ဥပမာ Y.E.C Learning Center ရဲ. Customers (Students) ေတြရဲ. 90% ဟာ Working Professionals ေတြျဖစ္ပါတယ္။ဒီတစ္ဆင္. (Target Market) အာင္ျမင္မွ ေနာက္တစ္ဆင္. ျဖစ္တဲ. SAM (Served Available Market) နဲ. TAM (Total Market) ကိုုသြားသင္.ပါတယ္။
-ဘာေႀကာင္. ဒီ Product ကိုု ဝယ္ဖိုု.လိုုတာလည္း ?
စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းမွာ Do or Die မဟုုတ္ပါဘူး။ Differentiate or Die ပါ။ စီးပြားေရးလုုပ္ငန္းေတြ က်ရွံဳးရတဲ. နံပတ္တစ္တရားခံဟာ Me Too Products ေတြေႀကာင္.ပါ။ ဒါေႀကာင္. ေနာက္တစ္ဆင္.ကေတာ. ဘာေႀကာင္. တျခား Business ေတြဆီမွာ မဝယ္ဘဲ ကိုုယ္.ဆီမွာ ဝယ္ရတာလည္းဆိုုတဲ. ေမးခြန္းကိုု ေမးဖိုု.လိုုပါတယ္။
Dr. Phyo Paing (Chief Master Trainer & Serial Entrepreneur)
=====================
PEST analysis ကို အဆင့္ ၅ ဆင္႔နဲ ဘယ္လုိေဆာင္ရြက္မလဲ။ (External Environment Analysis)
----------------------------------------------------------------------
စက္ရံုအတြင္းလုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ဓေလ့ေတြက company တစ္ခုေအာင္ျမင္ဖို႔ အမ်ားၾကီးအေရးပါသလို အျပင္ကအေၾကာင္းအရာေတြကလည္း အေရးၾကီးတယ္။ ဒီအေၾကာင္းအရာအခ်က္အလက္ေတြက ကိုယ့္စီးပြားေရးရဲ့ ဘယ္လိုေနရာေတြမွာအေရးပါေနသလဲဆိုတာကိုေတာ့ PEST (Political, Economic, Social and Technological) Analysis နဲ႔ေလ့လာသံုးသပ္လုိ႕ရတယ္။
၁) PEST ကိုနားလည္ပါ။
PEST analysis ကိုလုပ္ဖို႕ဆုိရင္ ပထမဆံုးအေနနဲ႕ တစ္ခုခ်င္းဆီရဲ့ အဓိပါယ္ကို ေကာင္းေကာင္နားလည္ထားရမယ္။
**POLITICAL **
ဒါကေတာ့ အစိုးရခ်မွတ္ထားတဲ့ တရားဥပေဒေတြ၊ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြက Business တစ္ခုကို အျမတ္ရေစနိုင္လား၊ ေအာင္ျမင္ေစနို္င္ရဲ့လားဆိုတာကို ဆန္းစစ္တာ။ ႏုိင္ငံေရးတည္ျငိမ္မွု၊ ပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ ဥပေဒ၊ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာဥပေဒေတြနဲ႕႔ ကုန္သြယ္ေရးဆုိင္ရာဥပေဒေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္ရပါမယ္။
**ECONOMIC**
စီးပြားေရးတိုးတက္နွုန္း၊ အတိုးနွုန္း၊ ေငြေၾကးေဖာင္းပြနွုန္း၊ နုိင္ငံရဲ့စီးပြားေရးသံသရာလည္ေနပံုေတြကုိ ေလ့လာထားရမယ္။
**SOCIAL**
ဒါကေတာ့ ကိုယ့္ Business က ေစ်းကြက္ထဲမွာဝင္ျပိးယွဥ္နုိင္၊မယွဥ္နုိင္သိရဖို႔ ေနရာေဒသေတြ ယဥ္ေက်းမွုေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္တာပါ။ Customer ေတြရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္ေတြ နဲ႔ သူတို႔ဝယ္သင့္တဲ႕ အေၾကာင္းအရင္းေတြပါဝင္မယ္။ အသက္အရြယ္၊ ပတ္ဝန္းက်င္၊ က်န္းမာေရး၊ ပညာအေရအခ်င္း ဆုိင္ရာအခ်က္အလက္ေတြကိုထည္႔စဥ္းစားရမယ္။
**TECHNOLOGICAL**
Product ကို ေစ်းကြက္ဆီအေရာက္ပို႔ဖို႔ နည္းလမ္းေတြေလ့လာတာပါ။ နည္းပညာ အဆင့္ျမွင့္တာက Product ထုတ္လုပ္မႈကိုအဆင္ျမွင့္ေစသလို ေစ်းကြက္ထဲဝင္ေရာက္ဖို႔လည္း လြယ္ကူေစတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရရဲ႕နည္းပညာအေပၚအသံုးစရိတ္၊ နည္းပညာအဆင့္ျမွင့္မွု၊ အင္တာနက္နဲ႔ အေျပာင္းအလဲေတြကိုပါ ေလ့လာဆန္းစစ္ထားဖို႔လိုမယ္။
၂) လိုအပ္မဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို စုစည္းထားပါ။
ကိုယ့္ Business နဲ႔ဆုိင္မဲ့ အျပင္ကသတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို တတ္နုိုင္သမ်ွစုစည္းထားပါ။ တခ်ိဳ႕သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အင္တာနက္ေပၚမွာရွာလုိ႔ရသလို၊ တခ်ိဳ႕ကိုေတာ့ကိုယ္တုိင္လည္းသုေသသနလုပ္ဖို႔လုိမယ္။
၃) အခြင့္အေရးေတြကို ဆန္းစစ္ပါ။
လုိအပ္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြအားလံုးကို စုေဆာင္းထားျပီးျပီဆုိရင္ ဒီအေျပာင္းအလဲေတြက ကုိယ့္အတြက္ဘယ္လုိအခြင့္အေရးမ်ိဳးေတြကိုယူေဆာင္လာေပးနုိင္တယ္ဆိုတာကို ေလ့လာပါ။ ဥပမာ ဒါေတြက ကိုယ္ Product တစ္ခုအသစ္ထုတ္ဖို႕ လြယ္ကူေစသလား။
၄) ျခိမ္းေျခာက္လာနိုင္မဲ့အရာေတြကို ေလ့လာပါ။
အေျပာင္းအလဲကယူေဆာင္လာမဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြကိုေလ့လာဖို႔လိုသလို ကိုယ့္ကိုျခိမ္းေျခာက္လာနုိုင္မဲ့ အရာေတြကိုလည္း ဆန္းစစ္ထားရမယ္။ ဒီလုိလုပ္တာက ကိုယ့္အတြက္ ျပႆ နာေတြေလ်ာ့နည္းသြားေစမယ္။ ဥပမာေျပာရရင္ ကိုယ္သြားေနတဲ့ Market က ထိုးက်ေတာ့မယ္ဆိုတာသိရင္ တျခားေနရာေတြမွာေစ်းကြက္ေဖာက္ဖို႔ ၾကိဳျပင္ဆင္ထားလို႔ရတာေပါ့။
၅) လက္ေတြ႔အေကာင္အထည္ေဖာ္ပါ။
အခြင့္အလမ္းေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္ျပီးျပီဆိုရင္ ဒါေတြကုိ Business Plan ထဲထည့္ျပီ အသံုးခ်ဖို႔ အခ်ိန္က်ျပီ။ Risk ေတြရွိတယ္ဆိုရင္လည္း ကိုယ္နဲ႕သင့္ေလ်ာ္မဲ့ဟာေတြကိုလုပ္ျပီး Risk ကိုရွင္းထုတ္ဖို႕၊ မရွင္းထုတ္နိုင္ရင္ေတာင္ေလ်ာ့ခ်ဖို႔ၾကိဳးစားပါ။
အေပၚမွာရွင္းျပထားတဲ့အတုိင္းလုပ္မယ္ဆိုရင္ သင့္ Business အတြက္ PEST Analysis ကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္လုပ္နုိင္မွာပါ။
Mohoam
========================
ဆရာေကာင္းလြန္းေရးသားတဲ႕ Porter's 5 Forces
(Industrial Analysis - External Business Environment Analysis တြင္ပါဝင္သည္။)
========================
Poter’s 5 Forces သီအိုရီ နဲ႕ စားေသာက္ဆိုင္
လက္မလည္ေအာင္ ေရာင္းေကာင္းေနတဲ့ စားေသာက္ဆိုင္မွာ ျပသနာမရွိဘူး လို႕ ထင္ရင္ မွားမွာေပါ့ဗ်ာ..။ ဝင္ေငြ ေကာင္းေနတိုင္း စိုေျပျပည့္စံုေနတာ မဟုတ္ပါဘူး..။ လာေရာက္စားေသာက္ၾကသူမ်ား ရဲ႕ စဥ္ဆက္မျပတ္ အားေပးမႈက သိပ္အေရးပါပါတယ္..။ ကိုယ့္ဆိုင္ကို “မသိရာကေန သိလာေအာင္” လုပ္ရတာ ခက္ခဲခဲ့သလို ဆက္ျပီး ရွင္သန္ေနေအာင္ တိုးတက္ေနေအာင္ လုပ္ရတာ ပိုျပီး ခက္ခဲလွပါတယ္..။ Open the business is very easy , keep on open is very difficult လို႕ ပညာရွင္ေတြက ဆိုၾကမိန္႕ၾကပါတယ္…။ အဲဒါဟာ Customer Relationship Management ရဲ႕ အေျခခံအယူအဆပါပဲ..။ စားသံုးသူေတြဟာ ကိုယ့္ဆိုင္ကို အစားအေသာက္ေကာင္းလို႕ လာတာလား.. ဝန္ေဆာင္မႈေကာင္းလို႕ လာတာလား ဆိုတာ သိဖို႕ လိုပါတယ္…။ ဝန္ေဆာင္မႈေကာင္းလို႕ လာတာဆိုရင္ အဲဒီ လုပ္ငန္း ေရရွည္ရပ္တည္လို႕ ရပါျပီ..။ အစားအေသာက္ေကာင္း လို႕ လာတာပါ..။ ဝန္ေဆာင္မႈကေတာ့ So So ပဲ ဆိုရင္ အႏၱရာယ္ ရွိပါတယ္..။ ေနာက္ေရာက္လာမယ့္ အစားအေသာက္လဲေကာင္း ဝန္ေဆာင္မႈလဲေကာင္း တဲ့ ျပိဳင္ဖက္ ဆီကို ကူးသြားပါလိမ့္မယ္..။
စားသံုးသူဝန္ေဆာင္မႈကို စီမံရာမွာ Michael E. Porter ရဲ႕ 5 Forces Theory နဲ႕ ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္..။
၁။ Competition in the industry;
စားေသာက္ဆိုင္လုပ္ငန္း ဟာ တျခား အလုပ္ေတြနဲ႕ ယွဥ္ရင္ အျပိဳင္အဆိုင္ မ်ားပါတယ္..။ ဘယ္သူကမွ ဘယ္သူနဲ႕မွ ပူးေပါင္း မလုပ္ခ်င္ၾကပါဘူး…။ တကယ္ေရာင္းေကာင္းရင္ တကယ္ ျမတ္တယ္ ဆိုတာလဲ သိၾကပါတယ္..။ စားေသာက္ကုန္ေတြရဲ႕ Food Cost ဟာ ၂၅% ကေန ၃၀% ပဲရွိတာပါ..။ ဒါေၾကာင့္မို႕ ျပိဳင္ဖက္ကို သိပ္ဂရုစိုက္ရပါတယ္..။ အျမဲသတိထားေနရပါတယ္..။ ျပိဳင္ဖက္ ကလဲ ကိုယ့္ကို အျမဲေစာင့္ၾကည့္ေနတာပါ..။ တျခားတဖက္မွာေတာ့ ျပိဳင္ဖက္ဟာ ကိုယ့္အတြက္ “တြန္းအား” တစ္ခုပါပဲ..။
၂။ Potential of new entrants into the industry;
စားေသာက္ဆိုင္လုပ္ငန္းနယ္ပယ္ဟာ ေတာ္ေတာ္ကို ၾကီးမားတဲ့ Industry ျဖစ္ပါတယ္..။ လူေတြဟာ အဝတ္အသစ္ကို မဝယ္ပဲ ေျခြတာႏိုင္ေပမယ့္… အစား ကိုေတာ့ မေျခြတာၾကပါဘူး..။ စားဖို႕ပဲ အျမဲ စဥ္းစားၾကတာပါ..။ ဒါေၾကာင့္ စားဖြယ္ရာ အသစ္ေတြဟာ ေန႕စဥ္ေပၚထြက္ေနၾကပါတယ္..။ ဆိုင္သစ္ေတြရဲ႕ ဆိုင္းဘုတ္အသစ္ေတြ လဲ ေန႕တိုင္းလိုလို ေတြ႕ေနရပါတယ္..။ ဒီလုပ္ငန္းဟာ လုပ္တတ္ရင္ ကုန္က်စရိတ္ ေျခြတာႏိုင္ျပီး မိသားစု လုပ္လို႕ရတဲ့ အလုပ္မ်ိဳးလဲ ျဖစ္ပါတယ္..။
ဒါေၾကာင့္ လူတိုင္းက လုပ္ႏိုင္လိမ့္မယ္ လို႕ ထင္ျပီး စားေသာက္ဆိုင္ အသစ္ေတြ ေန႕စဥ္ အလိွ်ဳ အလ်ွိဳ ေပၚလာေနတာ ျဖစ္ပါတယ္..။
၃။ Power of customers;
စားေသာက္ဆိုင္ အသစ္ေတြ ေပၚလာတာနဲ႕အမွ် စားသံုးသူရဲ႕ ပါဝါ ျမင့္တက္လာပါတယ္..။ ဒါကို Buyer Bargaining Power လို႕ေခၚပါတယ္..။ စားသံုးသူဟာ သူ႕အၾကိဳက္ကို ေတာင္းဆိုလာပါတယ္..။ မရရင္ ဆိုင္ေျပာင္းသြားပါလိမ့္မယ္.။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ပဲ ေမးၾကည့္ရေအာင္..။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ေန႕စဥ္ေန႕တိုင္း စားေသာက္ဆိုင္ တစ္ဆိုင္ထဲကိုပဲ သြားစားေလ့ရွိၾကပါသလား..။
၄။ Power of suppliers;
ကိုယ့္ကို ပစၥည္းေပးသြင္းေနတဲ့ သူေတြမွာလဲ ကိုယ့္ဖက္က သူ႕ဆီကလိုေနတာ မ်ားျပီဆိုရင္ သူ႕ရဲ႕ ပါဝါတက္ လာပါေတာ့တယ္..။ ကုန္ၾကမ္း အခ်ိန္မီမပို႕တာ တို႕ မွာသေလာက္မရတာတို႕.. ဆိုတဲ့ ျပသနာေတြ ရွိလာႏိုင္ပါတယ္..။ ကိုယ့္ေၾကာင့္ သူ႕စီးပြား တက္လာတာ မွန္ေပမယ့္ ကုိယ့္ရဲ႕ ျပိဳင္ဖက္ ကလဲ ကိုယ္ကုန္ၾကမ္း ဘယ္ကရေနတယ္ဆိုတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကို အျမဲတန္းရွာေနတယ္ ဆိုတာ မေမ့ပါနဲ႕..။ တခ်ိန္ထဲမွာ ပဲ ေနာက္ထပ္ ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ Supplier Power တစ္ခုက ေနရာငွားရမ္းခ ပါပဲ..။ ကိုယ့္ေနရာ က လူသိမ်ားျပီး ေရာင္းေကာင္းေနျပီ ဆိုရင္ မ်က္ေစာင္း ထိုးသူေတြ ရွိလာပါျပီ..။ အဲဒီေနရာေလးကို ကိုယ့္ထက္ပိုေပးျပီး ငွားဖို႕ ဝန္မေလး သလို.. ပိုင္ရွင္ကလဲ ေစ်းတက္ေတာင္းတာမ်ိဳး ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္..။
၅။ Threat of substitute products.
စားသံုးသူေတြရဲ႕ အၾကိဳက္ကလဲ အျမဲေျပာင္းေနတာပါ..။ ေန႕စဥ္ တမ်ိဳးထဲကို စားတာ မဟုတ္တဲ့ အတြက္ ကိုယ္ေရာင္းေနတဲ့ အစားအေသာက္ကို သတိထားဖို႕ လိုပါတယ္..။ ေနာက္ထပ္ အရသာ သစ္ တစ္ခု ဖက္ကို ကိုယ့္စားသံုးသူေဖါက္သည္ေတြ ေျခဦးမလွည့္ခင္မွာ ကိုယ့္ဖက္က ေျပာင္းလဲ ေပးဖို႕ လိုပါတယ္..။ ေျပာင္းလဲရာမွာ အစားအေသာက္ရဲ႕ အရည္အေသြးကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပဲ.. အသြင္သ႑န္.. အျပင္အဆင္.. အခင္းအက်င္း.. ဆက္ဆံေရး စတာေတြကို ေျပာင္းလဲ ဖို႕ တိုက္တြန္း တာပါ..။
ခ်စ္ခင္စြာျဖင့္
ေကာင္းလြန္း (၁၃.၇.၂၀၁၆) (YLC Learning Center)
==============================
