Cullinan Drill

05/11/2025

Бүтэн сартай шөнө ажилласаар.

03/11/2025

26/09/2025

Алттай холбоотой сонирхолтой баримтууд
1. Алт бол үхэшгүй
• Алт исэлдэхгүй, зэврэхгүй, бараг үүрд өнгөө алддаггүй цорын ганц металл. Тиймээс археологийн малтлагаас хэдэн мянган жилийн өмнөх алтны эдлэл яг л шинэ мэт гарч ирдэг.
2. Алт сансраас ирсэн байж магадгүй
• Дэлхийн гадаргуу дээрх алтны ихэнх нь хэдэн тэрбум жилийн өмнөх солирын мөргөлдөөнөөс ирсэн гэж үздэг.
3. Хүн бүрт оногдох алт
• Дэлхий дээр олборлосон бүх алтыг цуглуулбал ойролцоогоор 210,000 тонн байдаг. Үүнийг бөөрөнхийлөөд хийхэд 21 метр өндөр, 21 метр өргөн шоо дөрвөлжин л болно.
• Хүн бүрт хуваавал ердөө 30 грамм алт л ноогдоно.
4. Алт уян хатан чанар
• 1 грамм алтыг 2 км урт нимгэн утас болгон татаж болдог.
• Нэг унц (≈28 грамм) алтыг 9 м² хэмжээтэй хальс болгон сунгаж чадна.
5. Алт идэж болдог
• Алтыг хүнсний зориулалтаар маш нарийн нимгэн тугалган хэлбэрээр хэрэглэдэг (жишээ нь: 24 каратын алтан навчтай кофе, бялуу, архи гэх мэт).
• Хоол хүнсэнд хэрэглэгддэг алт нь хүний биед шингэдэггүй, зүгээр л дамжин гардаг.
6. Алт ба эдийн засаг
• Дэлхийн олон улсын валютын систем алттай шууд холбоотой байсан (алтны стандарт).
• Одоо ч гэсэн төв банкууд алтыг эрсдэлээс хамгаалах нөөц хөрөнгө болгон хадгалдаг.
7. Алтны хамгийн том бөөгнөрөл
• Өмнөд Африкийн Witwatersrand бүс дэлхийн алтны нөөцийн 30%-ийг олборлож байсан. Энэ бол түүхэнд хамгийн их алт гаргасан газар.
8. Алт ба ус
• Зарим гол мөрний ёроолоос алтыг шууд угааж авдаг (алт угаах арга). Монголд ч энэ аргаар олон зууны турш алт олборлож ирсэн.

⸻

📌 Дүгнэвэл: Алт бол зөвхөн үнэт металл биш, хүн төрөлхтний соёл, шинжлэх ухаан, эдийн засагтай салшгүй холбоотой гайхамшигтай бодис юм.

19/09/2025

Дэлхий дээр “хамгийн том уурхай” гэж ярихад ямар хэмжүүрээр хэмжиж байгаагаас (талбай, гүн, олборлолтын хэмжээ) хамаарч дараахи байдлаар ангилдаг:

🏗 Ил уурхайгаар
• Бингем Канён (Bingham Canyon Mine, Kennecott Copper Mine) – АНУ, Юта муж
• Дэлхийн хамгийн том ил уурхай гэж тооцогддог.
• Өргөн нь 4 км, гүн нь 1.2 км орчим.
• 1906 оноос хойш зэс, алт, молибден олборлож байна.
• Эскондида (Escondida Mine) – Чили
• Дэлхийн хамгийн их зэс олборлодог уурхай.
• Жилдээ 1 сая гаруй тонн зэс үйлдвэрлэдэг.

⛏ Нүүрсний уурхайгаар
• Тавантолгой (Монгол)
• Коксжих нүүрсний хамгийн том ордод тооцогдоно.
• Батлагдсан нөөц ~7.4 тэрбум тонн.
• Дэлхийн коксжих нүүрсний хамгийн том ордын нэг.
• Северный Кузбасс (Кузбасс, ОХУ)
• Дэлхийн хамгийн том нүүрсний сав газар.

💎 Алмазын уурхайгаар
• Мирний (Mir Mine) – ОХУ, Якутск
• Алмазын хамгийн том нээлттэй уурхайнуудын нэг.
• Амсар нь 1.2 км, гүн нь 525 м.
• Жваненг (Jwaneng Mine) – Ботсвана
• Орлогоороо дэлхийн хамгийн том алмазын уурхай.

👉 Тэгэхээр:
• Хамгийн том ил уурхай → Бингем Канён (АНУ)
• Хамгийн их олборлолттой зэсийн уурхай → Эскондида (Чили)
• Хамгийн том нүүрсний орд → Тавантолгой (Монгол)
• Хамгийн том алмазын уурхай → Жваненг (Ботсвана)

18/09/2025

Каллинан алмаз бол дэлхийн түүхэнд олдсон хамгийн том цул алмаз юм.

⸻

🪨 Үүсэл, олдсон түүх
• Олдсон газар: Өмнөд Африк, Преториягийн ойролцоох Каллинан хотын “Premier Mine” уурхай
• Олдсон огноо: 1905 оны 1 сарын 26
• Олсон хүн: Фредерик Уэллс (уурхайн ахлах ажилтан)
• Жин: 3,106 карат (ойролцоогоор 621 грамм)
• Алмазыг уурхайн эзэн сэр Томас Каллинаны нэрээр нэрлэсэн.

⸻

💎 Хуваалт, засвар

Каллинан алмазыг Лондон руу авчирч, тухайн үеийн алдартай алмааз засварлагч Joseph Asscher 1908 онд анхны задлал хийжээ.
• Асар том алмазыг задлах үедээ хагарах вий гэж айж, анхны цавчилт хийсний дараа багаж нь хүртэл хугарсан гэдэг домогтой.
• Эцэст нь 105 жижиг, дунд хэмжээний алмааз болгон хуваажээ.

⸻

👑 Хамгийн алдартай хэсгүүд

Каллинаны том хэсгүүдээс хамгийн алдартай нь Их Британийн хааны үнэт эдлэлд багтсан байдаг:
1. Каллинан I (Great Star of Africa)
• 530.2 карат
• Дэлхийн хамгийн том өнгөлсөн алмаазуудын нэг
• Одоогоор Их Британийн Хааны скипетрийн толгойд байрладаг.
2. Каллинан II (Second Star of Africa)
• 317.4 карат
• Хааны титэмд суурилуулсан.

Бусад хэсгүүдийг хааны гэр бүлийн үнэт эдлэлд (зүүлт, бөгж, ээмэг гэх мэт) ашигласан байдаг.

⸻

🌍 Түүхэн ач холбогдол
• Каллинан алмаз бол зөвхөн том байснаараа төдийгүй тухайн үеийн Британийн эзэнт гүрэн болон Өмнөд Африкийн хоорондын харилцааны бэлгэдэл болсон үнэт чулуу.
• Өмнөд Африкийн Трансвааль колониос Их Британийн Хаан VII Эдвардад төрсөн өдрийн бэлэг болгон өгсөн.

18/09/2025

Дэлхий дээр өнөөдрийг хүртэл хийгдсэн хамгийн гүн өрөмдлөг бол Оросын “Кольскийн супер гүн өрөм” (Kola Superdeep Borehole, SG-3) юм.

📌 Үндсэн мэдээлэл:
• 🌍 Байршил: Кольскийн хойг, ОХУ (хуучнаар ЗХУ).
• ⛏ Өрөмдсөн хугацаа: 1970 – 1992 он.
• 📏 Гүн: 12,262 метр (≈12.2 км). Энэ нь дэлхий дээр хүний хийсэн хамгийн гүн нүх хэвээр байна.
• 🎯 Зорилго: Дэлхийн царцдасын бүтцийг судлах, чулуулгийн найрлага, температур, геофизикийн үзүүлэлтүүдийг тодорхойлох.
• ⚠️ Саад бэрхшээл: 12 км гүнд чулуулгийн температур 180°C хүрсэн нь төлөвлөснөөс (100°C орчим гэж тооцсон) хавьгүй өндөр байсан тул өрөмдлөгийг үргэлжлүүлэх боломжгүй болсон.

📌 Бусад гүн өрөмдлөгүүдтэй харьцуулбал:
• Катар дахь газрын тосны өрөмдлөгүүд (Maersk Oil компанийн Al Shaheen талбай гэх мэт) 12 км орчим хэвтээ өрөмдлөг хийсэн боловч тэдгээр нь газрын тос олборлох зориулалттай, цэвэр судалгааны биш.
• Сахалин-I төслийн өрөм (Орос, 2017 онд) 15 км орчим урттай өрөмдлөг хийсэн ч энэ нь ихэнхдээ хэвтээ чиглэлтэй байсан.

👉 Харин цэвэр доош чиглэлтэй хамгийн гүн босоо өрөм бол одоогоор ч гэсэн Кольскийн супер гүн өрөм (12,262 м) юм.

17/09/2025

Өрөмдлөгийн үүсэл дэлхийд:
1. Эртний үе
• МЭӨ 7000 жилийн өмнөөс хүмүүс чулуу, яс, модоор хийсэн энгийн гараар эргүүлдэг өрөм ашиглаж байжээ.
• Эртний Египет, Месопотами, Энэтхэгт чулуу, үнэт чулуу, мод, яс боловсруулахад хэрэглэж байсан баримт бий.
2. Хүннү ба эртний Хятад
• Хятадад МЭӨ 2–3 мянганы үед олом ашиглаж эргэдэг гар өрөм хэрэглэж байсан.
• Хүннүгийн үед ч чулуун болон хүрэл эдлэл хийхэд өрөмний төрлийг хэрэглэж байжээ.
3. Дундад зуун
• 12–13-р зууны үед Европт луужин, хөшүүрэгтэй гар өрөм гарч ирсэн.
• Уурхайн олборлолт хөгжихийн хэрээр чулуунд зориулсан цахиур чулуугаар хийсэн өрмийн үзүүр хэрэглэж эхэлжээ.
4. Аж үйлдвэрийн хувьсгал (18–19-р зуун)
• Уурын хөдөлгүүр, дараа нь цахилгаан гарахаар өрөмдлөг маш хурдацтай хөгжсөн.
• 1860-аад онд пневматик өрөм буюу агаараар ажилладаг өрмийг уурхайд ашиглаж эхэлсэн.
5. Орчин үеийн өрөмдлөг (20-р зуун)
• Газрын тос, байгалийн хий, уул уурхайн өсөн нэмэгдсэн хэрэгцээний улмаас эргэдэг өрөм (rotary drill) үүсэж, газрын гүн рүү цооног өрөмдөх боломжтой болсон.
• Дараа нь тэсэлгээний өрөмдлөг, газрын тосны өрөм, геологийн хайгуулын өрөм гээд төрөлжсөн.

📌 Өөрөөр хэлбэл, өрөмдлөгийн анхны хэлбэр нь зүгээр л чулууг цоолох энгийн гар багаж байсан бол өнөөдөр метрээр биш, километрээр газар цоолох өндөр технологийн машин болж хөгжсөн гэсэн үг.