PSIM

10/07/2026

Эрхэм хүндэт хамтран ажиллагч байгууллагууд, хувь хүмүүс, социологич Та бүхэндээ Тулгар төрийн 2235, Их Монгол Улсын 820, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 115, Ардын хувьсгалын 105, Ардчилсан хувьсгалын 36 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын халуун мэндийг өргөн дэвшүүлье.

Мэргэжлийн социологичдын холбоо нь нийгмийн хөгжлийг бодит судалгаа, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй өгөгдөл, мэдээллээр дэмжих эрхэм зорилгоо тууштай хэрэгжүүлсээр ирсэн билээ. Бидэнтэй хамтран ажиллаж, итгэл хүлээлгэн дэмждэг бүх байгууллага, түншүүд, судлаачид та бүхэнд чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.

Та бүхэн дэлгэр сайхан наадаарай!

10/06/2026

Нэр бүхий УИХ-ын гишүүд Сургуулийн өмнөх боловсролын болон Боловсролын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хуулийн төслийг өргөн мэдүүлсэн байна. Тус нэмэлт өөрчлөлтөд малчин өрхийн хүүхдийн 1, 2 дугаар ангийн сургалтыг эцэг, эх, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигчийн хүсэлтээр зайн болон цахим сургалтад хамруулах зохицуулалтыг тусгажээ.

Энэ асуудлыг социологийн үүднээс авч үзвэл дараах сөрөг үр дагаварыг бий болгох юм.

1. Анхдагч ба хоёрдогч нийгэмшлийн асуудал (Socialization)
Социологич Петер Бергер болон Томас Лукман нарын тайлбарласнаар хүүхэд эхлээд гэр бүлдээ анхдагч нийгэмшилд орж, дараа нь сургууль, үе тэнгийнхэн, олон нийтийн орчинд хоёрдогч нийгэмшилд ордог. Цахимаар гэртээ суралцах үед үе тэнгийнхэнтэй харилцах боломж хязгаарлагдаж, багш, сургуулийн орчин, хамт олны нөлөө багасна. Үүний улмаас хүүхдийн харилцааны ур чадвар, хамтран ажиллах чадвар, дүрэм журамд суралцах үйл явц удааширч болзошгүй юм.

2. Нийгмийн капитал буурах эрсдэл (Social capital)
Социологич Пьер Бурдьегийн онолоор сургууль нь зөвхөн мэдлэг олгодог газар бус, нийгмийн капитал бий болгодог орчин юм. Сургуульд хүүхэд найз нөхөдтэй болж, ирээдүйн харилцааны сүлжээ үүсгэж, өөр өөр нийгмийн бүлгийн хүмүүстэй танилцдаг. 6–7 насны хүүхэд үе тэнгийнхэнтэйгээ харилцаж сурах, багаар ажиллах, дүрэм журам мөрдөх, өрсөлдөх, хамтрах, зөрчил шийдвэрлэх зэрэг нийгмийн чадваруудыг сургууль дээр эзэмшдэг. Зөвхөн гэртээ цахимаар суралцвал энэ сүлжээ хязгаарлагдаж, хотын болон бусад бүсийн хүүхдүүдтэй харилцах боломж багасна.

4. Боловсролын тэгш бус байдал нэмэгдэх эрсдэл (Educational inequality)
Зөрчилдөөний онолын төлөөлөгч Самуэл Боулзын үзэл баримтлалаар боловсролын хүртээмжийн ялгаа нь нийгмийн ялгааг дахин үйлдвэрлэдэг. Хэрэв интернэтийн сүлжээ муу, компьютер, төхөөрөмж хүрэлцээгүй, эцэг эх хүүхдэдээ хичээл заах боломжгүй байвал малчин өрхийн хүүхдүүдийн боловсролын чанар хотын хүүхдүүдээс хоцрох эрсдэл нэмэгдэнэ.

“Малчны хүүхэд” хоёр жил цахимаар хичээллэвэл бага насны хүүхдийн нийгэмшил, үе тэнгийн харилцаа, нийгмийн капитал бүрдүүлэх боломжийг хязгаарлаж, боловсролын тэгш бус байдлыг нэмэгдүүлэх эрсдэлтэй гэж Мэргэжлийн социологичдын холбоо ТББ үзэж байна. Тиймээс сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын тухай хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийг дэмжихгүй болохоо мэдэгдэж байна.

02/06/2026

Социологийн ШУ-ны судалгааны арга техник, аргазүйн сүүлийн үеийн хөгжлийг 3 том бүлэгт хуваан тайлбарлаж болохоор байна. Ялангуяа орчин үеийн нэгдсэн буюу холимог аргыг сүүлийн үеийн нийгмийн судалгаануудад түлхүү ашиглаад эхлэжээ.

Тоон аргачлал
Уламжлалт асуулга судалгаа онлайн плагиуд (Qualtrics, SurveyMonkey)-аар илүү хурдан, том хэмжээний өгөгдөл цуглуулах боломжтой болсон. Computatational Social Science буюу тооцооллын нийгмийн шинжлэх ухаан маш хурдтай хөгжиж байгаа бөгөөд Twitter/X, Reddit зэрэг платформын их өгөгдөл (big data)-ийг шинжилж нийгмийн хэв маягийг илрүүлдэг. GIS технологи ашиглан газарзүйн орон зайн ялгааг (орлого, эрүүл мэнд, боловсрол гэх мэт) харуулах гео орон зайн судалгаа ч өргөн хэрэглэгдэж байна.

Чанарын аргачлал
Дижитал угсаатны зүй нь онлайн нийгэмлэг, форум, тоглоомын орчныг судлахад хэрэглэгддэг шинэ чиглэл. Амьдралын түүх, нарратив шинжилгээ нь хувь хүний туршлагыг нийгмийн бүтэцтэй холбож ойлгох хэрэгслийн хувьд чухал байр суурь эзэлсээр байна.

Орчин үеийн нэгдсэн арга
Нийгмийн сүлжээний шинжилгээ (SNA) нь харилцааны бүтэц — хэн хэнтэй холбоотой, эрх мэдэл хэрхэн тархсан — гэх мэтийг үзэгдэхүйц болгодог. Харьцуулсан судалгааны Qualitative Comparative Analysis (QCA) арга нь олон улсын харьцуулалтад алдаршсан. Хиймэл оюун ухаан болон NLP (байгалийн хэлний боловсруулалт) технологи мэдээ, олон нийтийн мэдэгдэл, ярилцлагын бичлэгийг автоматаар кодлох, дүн шинжилгээ хийх боломж нээжээ.

Ёс зүйн чиг хандлага
Орчин үед судалгааны ёс зүй нэн тэргүүний асуудал болоод байна. Оролцогчийн мэдэгдсэн зөвшөөрөл (informed consent), өгөгдлийн нууцлал (GDPR зэрэг), цахим тандалтын хил хязгаар зэрэг асуудлаар идэвхтэй хэлэлцүүлэг явагдаж байна.

02/06/2026

28/05/2026

Мэргэжлийн социологичдын холбоо хууль санаачлагч УИХ-ын гишүүнтэй хамтран "Шүүхийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн үзэл баримтлал"-ын судалгааг эхлүүллээ.

Судалгааны хүрээнд шүүх хуралдаанд оролцогч мэргэжлийн бүлгүүд болох өмгөөлөгч, прокурор, шүүгч, шүүхийн шинжээч болон иргэдээс өгөгдөл цуглуулах юм.

Судалгааны өгөгдлийг нүүр тулсан ярилцлагын аргаар (CAPI) цуглуулж байна.

Professional Sociologists Association (PSA) in collaboration with a Member of Parliament who initiated the legislation, has launched a study on the “Concept Paper for Amendments to the Law on Courts.”

Within the framework of the study, data will be collected from professional groups participating in court proceedings, including lawyers, prosecutors, judges, court experts, as well as citizens.

The study data are being collected through face-to-face interviews using the CAPI (Computer-Assisted Personal Interviewing) method.

08/03/2026

31/12/2025

Нийгмийн бодит байдлыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр тайлбарлаж, баримтад тулгуурласан шийдвэрийн үндсийг бүрдүүлж ирсэн нийт социологич та бүхэндээ Шинэ оны мэнд хүргэе!

Ирж буй ондоо судалгаа шинжилгээний тань үр дүн нийгмийн хөгжилд бодит хувь нэмэр оруулж, үнэн бодитой өгөгдөл, хараат бус дуу хоолой тань улам хүчтэй сонсогдох болтугай.

Мөн 2025 онд хамтран ажилласан түнш байгууллагууддаа Шинэ оны мэнд хүргэе! Энэ онд Мэргэжлийн социологичдын холбоо 7 томоохон судалгааны төслийг та бүхэнтэйгээ хамтран хэрэгжүүлжээ. Та бүхэндээ баярлалаа.