08/01/2025
Цагаан сарын бэлтгэлээтхэзээ яаж хийхээ мэдэгүй байгаа хүмүүст
Шар зурхай Төгс буянт 2-уулаа л зөв гээд байгаа шд. Аль нэгээ сонгох л асуудал байгаа. Бид Төгс буянтаа сонгоод 100 гаруй жил болчихсон. Юун яасан Азийн орнууд хужаатай хамт хийх вэ? Анх цагаан сарыг намар хийдэг байсаан. Ингээд хамаг ургамал амьтан үржиж дэлгэрч төлждөг хаврыг жилийн эх гэж тооцохоор шийдээд хаврын эхэн сард шинэлдэг болсоон. Сар яг 30 биш 29,5 хоногт дэлхийг тойрно. Энэ зөрүү хураагдсаар 3 жил тутамд илүү сар гарна. Шар зурхайд энэ зөрүүгээ хавар зун намартаа бутархай байдлаар шингээнэ. Өмнөд бүс хавар зун нь ч урт. Төгс Буянт нь илүү сараа 4 улиралдаа тэр дундаа эхэн дунд адаг гээд тойруулж шингээдэг. Ингээд 3 жил тутамд цагаан сар Хятадаас 1 сараар зөрнө. 2 жилд нь зөрөхгүй. Ийм учир Төгс буянт нь өргөргийн хойд бүс, 4 улиралтай газар нутагт таарсан тоолол. Шар зурхай нь 2-3 улиралтай, хавар эрт эхэлдэг зүүн өмнөд бүсдээ тохирно. Хэрэв бүр Австрали тивд цагаан сар хийе гэвэл бүр эсрэгээр хавар нь 9 сард тохиох учир манайхаар намар шинэлнэ гэсэн үг. Тэр тоололоо ногоон зурхай гээд нэрлэсэн ч болно. Та бүхэн газар нутаг бүрнээ тоолол зохиосон ч болно. Хэн ч үгүйсгэхгүй. Төгс буянтаар хийхээр 3 удаа зарлиг гарсаан. 1911 онд, 1963 онд, сүүлд Багабанди ерөнхийлөгчийн үед маргааныг цэглэж дахин Төгс буянтаар хийх зарлиг гарсан. Анхнаасаа Хятадтай хамт хийхгүй гэсэн тусгаар тогтнолын асуудал ч бас байсан. Тэр нь ч зөв. Зөв буруу гэж яривал харин нарны тоолол зөв сарны тоолол худал. Учир нь билгийн тоолол сард шууд 1 хоног зөрдөг тул байнга залруулга хийнэ. Тэгээд өдөр тасрана, давхцана. Нарны тоолол 4 жилдээ ганцхан өдөр зөрөх тул түүнийгээ 2 сарын 29нд шингээнэ. Ер нь билгийн тоолол бол уламжлалт цагаан сараа хийхдээ жилдээ ганц удаа л ашигладаг тоолол шүү. Яахав манайд бурхан багшийн дүйцэн өдөр, Чингисийн төрсөн өдөр амардаг болсон тул нэг ашиглаж бна. Үс сэвлэг үргээх хурим найрандаа намар цагт нэг ашиглаж бна даа. Япончууд хүртэл Хятадын цагаан сар хийхгүй гэж шийдээд сүүлийн үед цагаан сараа 1 сарын 1нд хийдэг болсоон. За одоо хэрүүлээ боль! Ажлаа тайван хийгээд 2 сар гаргаад сар шинэдээ бэлд.
