24/05/2023
Hannde ko Mbaadi (jikku) fulɓe ngarmi haalde, Sabu Woɓɓe fulɓe me anndaa ko woni pulaaku. Ko mawɓe men winndiyaŋkooɓe haali dow fulɓe.
Fulɓe ina keewi e nder mali. Kadi fulɓe ko Aynaaɓe ɓuri heewde e julaŋkooɓe, mbaɗi eggiyaŋkooɓe. Kadi ko jam'en jawdi . Eɓe njogi na'i, baali, be'i, bamɗi, pucci, e gelooɗi. Kadi ko ɗuum saabi (waɗi) fulɓe ko e nder ladde ɓuri waawde hoɗde (joonde) kadi; Fulɓe ina tiiɗa Aadi mum'en; sabu (ngam) kala ko taw-ɗaa Baaba ma e golla (huwa) ko ɗuum njiɗata (ngiɗata) gollude. Fulɓe kadi ina njiɗo no feewi. Eɓe ngaadori hirsande hoɓɓe so ko njippiima ɓe.
1. Pullo ina hersa koɗo; jippo ɗum; Addoora ñaamde. Walla (koobo) huunde wonnde rokka jom galle o ina wela ɓe tawa koɗo o ko jeewtoowo.
2. Fulɓe ina teddini ɗemngal mum'en kala no mbaaɗa so ko a are fulɓe e haali pulaar yimɓe njaɓɓoto ma no haanirte nih. Kono so a haali ko wonaa pulaar maa ɓe njaɓɓo ma, kono wanaa no so a haali pulaar nih.
3. Fulɓe ina teddini ndimaagu mum'en, sabu maccuɗo resataa dimo e dimo ne resataa maccuɗo kadi. Kala ko maccuɗo jaŋngi ardotaako ɓe. So ko haali ne ɓe njaɓɓataa ko haali. Ko noon ne mbo wanaa pullo fof. So ko haalaniiɓe ɓe njaɓɓata sabu e miijo maɓɓe Alaa (walaa) e leñol jogii ganndal haa yottii ɓe, sabu yimɓe heewɓe njahrataa to maɓɓe ko yiilaade.''( ɓe jiɗaa bonnugol ndimaagu maɓɓe).
4. Debbo pullo ina tiiɗi ko haalataa innde gorko mum. Walla wiima ko oɗoo woni gorko am, Ɓe njiɗaa naamneede (ƴameego) no ɓiɓɓe maɓɓe poti. Ɓe njiɗaa naamneede no jawdi maɓɓe poti.
5. Eɓe njiɗi jaŋde kono ko pulaar e Arab, kono wonaa farayse (franch). Kadi eɓe njogi annduɓe ka faati e Kur'aana (Qur'an). Eɓe njogi gannde goɗɗe ko wayno ina waɗi leñol fulɓe wi'eteeɓe tasarnaaɓe -ina nganndi ko na'i kaalata kala jawdi (dabbaaji) ko haalata.
6.Fulɓe no mbaɗi leƴƴi seertuɗi. Eɓe mbaɗi soowaanaaɓe e uurnaaɓe e fulaaɓe. Jettooɗe fulɓe ɓurɗe anndeede ko Jallo e Bah e Soh e Bari. Ina waɗa raŋaaɓe ina teska e fulɓe kadi ina tawe e ɓoornanteeje. Fulɓe wutteeji mawɗi, rewɓe, worɓe kala. Kono kala mbo Alaa jawdi ndariindi ɓe noddirtaa on ko ɓaleejo kono kala jaaroowo kosam ko daneejo ɓe noddirta on; sabu ko woni pullo ko.
Kadi en jokkai taatiika men e mbaandiji fulɓe yeeso inchallah. Ngam fulɓe men faama pulaaku mum'en nden bo woɗɗo jikkuuji haaɓe (janamɓe)
