De AutismeVertaler

29/08/2025

Ik schreef al eerder over de ontoegangelijkheid van studieboeken en informatie voor jong-volwassenen met ASS op het mbo. Vandaag heb ik weer een paar uur de tijd genomen om alle informatie die mijn cliënte kreeg voor haar opleiding (mbo niveau 4, jaar 3) te 'vertalen' voor haar.

Schooldocumentatie, lesboeken, powerpointpresentaties: ze moeten allemaal 'leuk' en 'uitdagend' zijn. Met kleurtjes, verschillende lettergroottes en lettertypes, infographics, noem maar op. Waar mensen in het onderwijs niet altijd bij stilstaan is dat al die 'leuke aankleding' voor een deel van de leerlingen en studenten niet werkt. Het leidt af, het verstoort, waardoor de inhoud (waar het dus eigenlijk om gaat) niet wordt opgenomen.

Een ander probleem is dat óf informatie versnipperd wordt aangeboden (met links die verwijzen naar essentiële informatie op een andere locatie), óf dat juist te véél informatie over verschillende dingen in één document wordt gepropt. Voor leerlingen/studenten die behoefte hebben aan kleine, duidelijke stappen is dat niet handig. Ze zijn vaak al te veel energie en tijd kwijt aan het scheiden van hoofd- en bijzaken, en moeten dan ook nog eens op zoek naar wat ze precies in welke volgorde moeten doen.

En dan heb ik het nog niet eens over de taalfouten. Jongeren met autisme kunnen daar heel erg in blijven hangen. De meeste mensen halen er hun schouders bij op, maar mensen die, zoals mijn cliënte, hunkeren naar perfectie en 'dingen die kloppen' kunnen dat niet. Zij lopen vast bij een fout als 'jou stagebedrijf'.

Wat doen al deze extra hindernissen nou met een student/leerling? Vaak krijgen ze het gevoel dat ze dom zijn, omdat ze het niet snappen in de vorm die wordt aangeboden, want "iedereen moet dat kunnen snappen, en mij lukt het niet". En dat leidt tot frustratie en in heel veel gevallen tot het stoppen met de opleiding.

Opleidingen zijn vaak best welwillend en houden ook best wel rekening met leerlingen/studenten met een ASS-diagnose (al is mijn ervaring wel dat je er heel specifiek in moet sturen, als begeleider). Het is vaak een kwestie van onwetendheid.

Enfin, dit bericht is dus met name voor de mensen in het onderwijs die lesmaterialen maken. Houd hier ook eens rekening mee. Het lesmateriaal hoeft niet 'leuk' te zijn. Wel duidelijk.

22/06/2025

Het leven van een is vooral het verzamelen van ervaringen.

Eergisteravond moest ik de 'autismekaart' trekken. Ik probeer dat zo weinig mogelijk te doen, het voelt vaak als een zwaktebod, maar soms kom ik er niet onderuit.

De achterburen hadden (onaangekondigd) een tuinfeest met grote muziekinstallatie. Vanaf 19 uur schalde er dus (vooral Nederlandstalige) herrie door de buurt. Hun achtertuin en de mijne liggen niet recht achter elkaar, maar wel is alles zo ingericht hier in de buurt dat alle geluid als via een tunnel in mijn tuin uitkomt. Het was bloedheet, dus iedereen heeft alles openstaan, maar ik had al de hele avond alles dicht, want lawaai. Om 22 uur begon ik te hopen dat het snel voorbij zou zijn. Om 23 uur was de stress om alle lawaai inmiddels enorm hoog opgelopen. Ik moest er zaterdag weer gewoon vroeg uit, en ik lig meestal om 22 uur al in bed, dus mijn hele schema dreigde door de war te gaan. Een uurtje later red ik wel, maar twee uur, dat wordt ingewikkeld. Om 23.30 besloot ik dan ook maar om even de politie te bellen. Gewoon op het 0900-nummer, ik snap ook wel dat het geen noodsituatie is.

Na een paar minuten kreeg ik een uiterst vriendelijke mevrouw aan de telefoon. Ik legde het uit, en ze zei "Bent u zelf al naar de buren gegaan?" En ik zei nee, want dat me dat geen goed plan leek. "Waarom niet? U moet wel eerst even zelf proberen of u de situatie kunt aanpakken, wij verwachten wat zelfredzaamheid van mensen". En toen moest ik hem dus trekken, de autismekaart. Ik vertelde dat ik autistisch ben, en dat ik dus sociaal niet zo vaardig ben en dat dergelijke situaties dan nogal snel uit de hand kunnen lopen (de reden waarom de helft van de buren niet meer met mij praat, maar dat even terzijde).

Toen reageerde ze heel fijn. "Oh mevrouw, dat snap ik, geen probleem dan ga ik even kijken of er collega's zijn die kunnen gaan kijken." En toen ik zei "Dat is fijn, want vijf keer op een avond 'Engelbewaarder' is gewoon niet leuk", zei ze met een hoorbare lach "Ja mevrouw, als u daarmee was begonnen, had ik het meteen geregeld hoor!"

Enfin, een half uurtje later ging de muziek uit. Ik denk dat de politie er was. Helaas ging ie tien minuten later weer net zo hard aan. Toen heb ik maar mijn extra paar oordoppen ingedaan (bovenop mijn noisecancelling headphones).

16/01/2025

Een oproepje voor de Stichting Ouderwijs...

Sinds vorig jaar werk ik voor Stichting Ouderwijs. Wij ondersteunen ouders die wachten op jeugdhulp in Eindhoven met een mix van praktische tips, een fijne…

19/08/2024

Vorige week las ik op LinkedIn een post over hoe jonge kinderen moeten leren omgaan met situaties op het schoolplein, oa met vriendjes en vriendinnetjes die ineens toch niet mee gaan spelen met het kind met autisme maar kiezen voor een (in hun ogen aantrekkelijker) ander speelaanbod.

Die post zette me aan het denken. De situatie was namelijk gebaseerd op een scenario dat ik zelf herken van vroeger: een vriendinnetje dat in eerste instantie met mij wilde spelen en daarna toch liever met iemand anders. En dat ik me daar dan maar bij neer moest leggen. Dat kon ik vaak niet, of met veel moeite. Je maakt een plan, en daar houd je je dan ook aan, vond ik. Ook als dat plan een beetje tegenvalt. We zijn toch geen hedonisten! (Dat laatste dacht ik natuurlijk niet op mijn vijfde, ik was wel slim, maar zo slim nou ook weer niet!)

En toen bedacht ik me: als die situatie zich twintig jaar later zou voordoen, en de vriendin zou eerst met mij plannen hebben gemaakt en dan ineens toch met iemand anders op stap willen gaan, dan zou ze zich daarvoor moeten verontschuldigen, of een smoesje (=leugen) bedenken. Want als je 25 bent, dan kun je niet meer ineens zeggen "Sorry, die ander vind ik leuker en daar wil ik liever iets mee doen". Want dat zou kwetsend zijn.

Maar wat is er dan veranderd in die twintig jaar, dat je er ineens om zou moeten liegen, of je er in ieder geval bewust van zou zijn dat wat je als afhaker deed, niet netjes was? Heb je in die twintig jaar als mens dan geleerd om te liegen? In feite wel, als je hebt aangeleerd om anderen niet te kwetsen en dat een 'leugentje om bestwil' soms best kan.

Zou het niet beter zijn om kinderen op het speelplein dan maar meteen te leren dat iemand afwijzen of afspraken niet nakomen niet netjes is? In plaats van het kind met autisme te leren omgaan met dat soort situaties? En in een later stadium de niet-autistische mensen te leren dat het beter is om eerlijk te zijn in zulke situaties, in plaats van erover te liegen?

Er wordt in de opvoeding veel nadruk gelegd op hoe mensen met autisme van alles moet worden (aan)geleerd. Zij moeten zich aanpassen, moeten leren omgaan met situaties, etc. Ik zie dat als autist in heel veel gevallen echt heel anders. Ik vind de gedragsaanpassingen en -ontwikkelingen die wij als ASS'ers moeten doen meestal ingewikkeld en onnodig (want energieverlies).

Hier ligt mogelijk ook de kern van de theorie van de dubbele empathie: mensen met ASS kunnen beter communiceren met mensen met ASS, en neurotypische mensen hebben over het algemeen een betere communicatie met andere neurotypo's. De wereldbeelden van beide groepen zijn onder de oppervlakte echt heel anders. "And never the twain shall meet" ... aldus Rudyard Kipling.

(Waarom nou dit stukje? Nou, je kunt als autist niet verwachten dat de hele wereld zich aan je aanpast, maar ik hoop dat ik soms met mijn schrijfsels wel kan laten zien dat die (sociale) aanpassingen niet altijd even logisch zijn. )

01/08/2024

Omdat het niet altijd even duidelijk is wat ik als De AutismeVertaler doe, heb ik even een kort FAQ-stukje geschreven over wat ik voor particulieren kan betekenen. Ik geef namelijk PSYCHO-EDUCATIE over .

❔ Wat is psycho-educatie (PE) eigenlijk?
Je hoort de term ‘psycho-educatie’ vaak in de autismediagnostiek. Kort gezegd is het een diepgaande, uitgebreide en persoonlijke uitleg over wat autisme is en hoe het zich bij een specifieke persoon uit. In één of meer gesprekken krijg je voorlichting en advies over het omgaan met een autismespectrumstoornis.

❔Waarom zou je psycho-educatie willen krijgen?
Psycho-educatie kan jou, de mensen om je heen, maar ook je collega’s en/of leidinggevenden meer inzicht geven in de uitdagingen die je tegenkomt. Je kunt met psycho-educatie ook op zoek naar oplossingen. Zo kunnen we bijvoorbeeld kijken waardoor je overprikkeld raakt en wat je daaraan kunt doen. Of hoe het komt dat je vaak ziek thuis zit, en hoe dat voorkomen kan worden. Maar we kunnen bijvoorbeeld ook ingaan op vragen die je hebt over relaties en vriendschappen.

❔Is psycho-educatie een behandeling of therapie?
Nee, psycho-educatie is geen behandeling of therapie. Het is een informatief gesprek om beter inzicht te krijgen in de problemen en uitdagingen die je autisme veroorzaakt. Ik kan ook adviezen of praktische tips geven. Na zo’n gesprek kun je dan op zoek naar de juiste behandeling (als dat nodig mocht zijn).

❔Hoe gaat psycho-educatie in zijn werk?
Een PE-gesprek met mij kan een-op-een plaatsvinden, of met het hele gezin. We kunnen online met elkaar praten, bij jou thuis, of bijvoorbeeld tijdens een wandeling. Het is ook mogelijk om een sessie te organiseren op je werk, waarbij je collega’s en leidinggevenden meer informatie over autisme kunnen krijgen.

❔Wordt psycho-educatie vergoed door de zorgverzekering?
Nee, deze psycho-educatie is zogenoemde onverzekerde zorg. Je betaalt de sessies zelf. Er is geen wachtlijst en meestal kun je binnen twee weken al terecht voor een afspraak. Je hebt ook geen verwijsbrief nodig.

Wil je meer weten? Ga dan naar mijn website www.deautismevertaler.nl of stuur me een mailtje.

Ik ben Anouschka Schutte en ik ‘vertaal’ als ervaringsdeskundige tussen de persoon met autisme en de neurotypische (=niet-autistische) wereld.

09/07/2024

Autisme en Centrale Coherentie
Een paar weken geleden, tijdens de allerlaatste les van de opleiding Practitioner Autisme aan de Fontys University of Applied Sciences, ging het over iets heel anders, maar door een illustratie die in de les werd gebruikt werd het een lesje over hoe mensen met autisme dingen anders waarnemen dan mensen zonder autisme.

De docente (Ina Miniankova) liet in haar les een afbeelding zien van een tekening die een van haar cliënten met autisme, een heel jong kindje, had gemaakt over de gezinssituatie. En de vraag van de docente was: "wat zie je hier in deze tekening?" En mijn klasgenoten zagen van alles, maar ik zag eigenlijk maar één ding. Dus ik riep "een vlieger!" Dat had nog niemand gezien, dat er een vlieger was, want er waren andere dingen die veel duidelijker waren: hele donkere kleuren, hele felle kleuren, dingen die heel groot getekend waren, dingen die in het midden van de tekening stonden.

Maar ik zag toch duidelijk vooral die vlieger, die veel kleiner en heel dunnetjes getekend was. Waarom zag ik die vlieger, vroeg de docente. Nou, zei ik, "dat is toch logisch: je kijkt toch van rechts naar links op die tekening, en van onder naar boven, en die vlieger komt het eerste in beeld dan ... Dat doet iedereen toch?" Waarop er vanuit de klas een beetje gemompel kwam. Want kennelijk doet niet iedereen dat, systematisch een afbeelding bekijken.

Dit was niet de eerste keer dat dit duidelijk werd. Eerder het afgelopen jaar moesten we allemaal naar een foto kijken waarin iets gebeurde, en moesten we omschrijven wat de situatie was. En waar mijn klasgenoten allemaal de situatie noemden, benoemde ik de losse elementen die ik zag en die samen de situatie vormden. Ook dit was illustratief voor wat ik de hele dag doe: ik zie dingen in losse onderdelen, en daar moet ik dan in mijn hoofd een situatie van maken. In het voorbeeld van de juf was het een foto van een bruidspaar dat net getrouwd was en op huwelijksreis vertrok. En dat zag ik ook wel, maar ik zie dan eerst: witte jurk, mooi pak, confetti, de achterkant van mensen, zwaaiende mensen langs de kant, blikjes aan de uitlaat gebonden, een koffer achterop de auto, etc, etc. En uit al die elementen trek ik dan de conclusie: ze gaan op huwelijksreis.

Dit verklaart ook een vertraagde informatieverwerking die je bij mensen met autisme vaak ziet: wij moeten eerst alle losse deeltjes samenvoegen tot een geheel. Dit gaat vaak heel snel hoor, maar toch nog niet zo snel als bij mensen zonder autisme, die gewoon die foto zien, de situatie herkennen en denken "hoera, fijne vakantie voor de newly weds".

Dit noemen we 'centrale coherentie': de neiging om binnenkomende informatie globaal en in de context te verwerken. Volgens deze theorie, die is ontwikkeld door Uta Frith, zijn mensen met autismespectrumstoornissen niet goed, of in ieder geval minder snel, in staat om losse prikkels samen te voegen tot een betekenisvol geheel.

Ik ben Anouschka Schutte en ik ‘vertaal’ als ervaringsdeskundige tussen de persoon met autisme en de neurotypische (=niet-autistische) wereld.

14/07/2023

Toen ik twaalf jaar geleden op mijn 40ste de diagnose autisme kreeg, was ik vooral opgelucht. Ik was niet gek, ik was niet zwak of lastig ... ik was autistisch. In de afgelopen jaren heb ik me, zoals de meeste van mijn soortgenoten wanneer ze ergens in geïnteresseerd raken, volledig verdiept in wat autisme nu eigenlijk is en vooral wat er nodig is om zo optimaal te kunnen functioneren en leven....

Toen ik twaalf jaar geleden op mijn 40ste de diagnose autisme kreeg, was ik vooral opgelucht. Ik was niet gek, ik was niet zwak of lastig … ik was autistisch. In de afgelopen jaren heb ik me,…

22/03/2023

Verkeer. Als autist ben ik eigenlijk dol op het verkeer. Of nee, op de verkeersregels. Ze zijn zo duidelijk, er zijn regels voor alle situaties, perfect. Maar ik woon ook in Eindhoven, redelijk dicht bij de Belgische grens, en dus rijdt er hier ook veel Belgisch verkeer. En Belgische automobilisten zijn gewend om voetgangers die aan de rand van de weg staan te wachten om over te steken, voorrang te geven....

Verkeer. Als autist ben ik eigenlijk dol op het verkeer. Of nee, op de verkeersregels. Ze zijn zo duidelijk, er zijn regels voor alle situaties, perfect. Maar ik woon ook in Eindhoven, redelijk dic…

20/02/2023

Ik schreef een kort blogverhaal over buikpijn, iets waar veel mensen (kinderen) met autisme last van hebben.

Ik weet me nog heel goed de zomer te herinneren tussen de zesde klas van de lagere school (nu groep 8) en de brugklas. Acht weken duurde die vakantie, en ik kan me vooral herinneren dat ik buikpijn…

20/02/2023

Autisme en buikpijn, een veelgehoorde combinatie.

Ik weet me nog heel goed de zomer te herinneren tussen de zesde klas van de lagere school (nu groep 8) en de brugklas. Acht weken duurde die vakantie, en ik kan me vooral herinneren dat ik buikpijn…

08/02/2023

Autisme en emoties, niet altijd even vanzelfsprekend.

Tijdens mijn werk kijk ik de hele dag YouTube-filmpjes. En dan het liefst korte filmpjes van mensen die te maken krijgen met verschillende emoties. Mijn favoriete emotie is ontroering… als ee…

23/12/2022

Ik publiceer regelmatig blogs. Deze worden geplaatst op www.aspienouschka.wordpress.com ... neem eens een kijkje en laat me weten wat je ervan vindt.

Autism, a journey of discovery