18/09/2026
Risicobeoordeling in een nieuw en toepasselijker “jasje”!
Met dank aan Anna Driessens – Specialist (product-) veiligheid: machines e.a. Het is 1976. Op een Amerikaanse marine-wapenbasis schrijven G. F. Kinney, van de U.S. Naval Postgraduate School en A.D. Wiruth van het Safety and Security Department een gids: “Practical risk analysis for safety management”. Het bleek een internationale hit. De praktische methode om cijfers te hangen aan risico’s in de industrie en zo de ernst (en daarmee de urgentie) te classificeren wordt nu nog steeds gebruikt. Sterker nog: mogelijk iets te goed. De methode bestaat uit een simpele formule: een cijferwaarde van ernst van de schade, de blootstelling, vermenigvuldigd met een (subjectieve) correctiefactor hoe waarschijnlijk het is dat de schade ook echt optreedt, zorgt dat risico’s op een vergelijkbare manier geschaald kunnen worden. Ze hebben alleen ook geldwaarden gegeven aan die schade, zoals “blijvend letsel of >10^3 dollar” (10.000 dollar, zo’n 50.000 euro nu). Ik zie nog steeds die waarden wel eens voorbij komen, die dus 50 jaar geleden in militaire context is bepaald, zonder te corrigeren voor inflatie, wisselkoersen of tijdsgeest. Hm, opletpuntje. Maar goed, daar biedt de wetgever ook nog wel wat ruimte voor eh.. artistieke vrijheid. Kwalijker vind ik het dat er ook wordt overgenomen wat men 50 jaar geleden vond dat er met een “laag” risico moest gebeuren. “Risk, perhaps acceptable” staat er in de originele publicatie, die eruit ziet alsof hij op een typmachine is uitgewerkt. En in de praktijk ben ik die enorm vaak tegengekomen. Sterker nog, het woord “perhaps” is dan vaak ook nog voor het gemak weggehaald. En omdat we allemaal vanaf onze basisschoolleeftijd hebben leren werken met een stoplichtsysteem is daar dan voor het gemak ook maar een kleurtje aan gehangen. Groen voor een laag risico, rood voor een hoog, en oranje zo’n beetje daar tussenin. Alleen… bij de meeste andere stoplichtsystemen betekent groen zoiets als “goed, gaan, productie draaien, kletsen, doorrijden, voldoende, geen aandacht meer nodig”. Het gevolg is dat mensen lage risico’s niet meer gaan aanpakken. Terwijl de oplossing soms letterlijk zo simpel kan zijn als “hier ligt een slang en die ligt er wel vaker, zullen we daar eens een haspel voor ophangen?”. Of ook leuk: een manager die “alle risico’s op groen wil”. En dat lukt niet altijd, met als gevolg heel raar gekunstelde inschattingen om tóch maar op groen te komen bij een risico wat gewoon simpelweg niet verder verlaagd kan worden. Daarom een simpel voorstel. Zullen we groen gewoon weghalen uit onze risicobeoordelingen (of reserveren voor “risico 0 na reductie)? En het woord “(mogelijk) acceptabel” gewoon helemaal verwijderen? De tekst “aandacht gewenst” betekent grofweg hetzelfde maar zet aan tot een andere actie. Hierbij. Leen, steel, kopieer, verbeter, be my guest. Ga je het eens proberen? Of heb je dat al wel eens gedaan omdat je een les, lezing of workshop van mij gevolgd hebt? Laat me weten wat het verandert! Anna Driessens
Met dank aan Anna Driessens – Specialist (product-) veiligheid: machines e.a. Het is 1976. Op een Amerikaanse marine-wapenbasis schrijven G. F. Kinney, van de U.S. Naval Postgraduate School en A.D.…