Woorden drukken soms niet uit hoe dit voelt. Rituelen en symbolen helpen dan om uiting te geven en grip te krijgen op de situatie. Rituelen helen, verbinden en helpen ons naar een nieuwe toekomst. NIEUW BEROEP
Ik hoor u vragen “Ritueelbegeleider bij afscheid, wat is dat nu voor iets?”
Een terechte vraag, die ik veel hoor, over dit relatief nieuw beroep. Een Ritueelbegeleider geeft afscheidsviering
en inhoud en vorm met hulp van rituelen en symbolen. GESCHIEDENIS NAAR EEN PERSOONLIJK AFSCHEID
Vroeger verzorgden kerken hun leden van wieg tot graf, met gangbare rituelen. Maar de ontkerkelijking kwam en crematoria ontstonden. Factoren voor het ontstaan van zakelijke uitvaarten. Uitvaartondernemingen namen ons de zorgen rondom uitvaarten uit handen. De dood kwam verder van ons af te staan, verzakelijkte. Dit bepaalde de sfeer van uitvaartplechtigheden. Rituelen verdwenen naar de achtergrond. WAARHEEN WAARVOOR
Mensen gingen de persoonlijke kant missen. Veel was uniform en afstandelijk. De overledene werd nauwelijks in de viering herkend. Afscheidsvieringen werden als leeg ervaren. Een mooie kist, prachtige bloemen, goed verzorgd ….. Typerend voor deze periode is de crematoria top tien waarop Mieke Telkamp met ‘Waarheen, waarvoor’ op nummer één stond. ALLE KLEUREN EN VORMEN
Uitvaarten moesten persoonlijker worden. Maar wat is persoonlijk? We schoten door, mede als gevolg van de aidsepidemie. Jonge mannen overleden door deze ziekte. Uitvaartplechtigheden werden extravagant. Vele vormen, geuren en kleuren. Pracht en praal werd de tegenhanger van het zakelijk afscheid. Maar ook hierbij werd, door alle uitingen heen, de kern van een persoonlijk afscheid niet altijd geraakt. PERSOONLIJK AFSCHEID WAT IS DAT DAN? De overledene en nabestaanden staan hierbij centraal. Nabestaanden bepalen vorm en inhoud van het afscheid aan de hand van het leven met de overledene. De Ritueelbegeleider gaat samen met de familie op pad, in het ontwerpen van die viering. Hierdoor neemt de rouw al een aanvang. Niet alleen teksten schrijven maar de afscheidsdienst totaal vormen met een thema, persoonlijk symbool en bijpassende rituelen. Op een manier, waarin elke aanwezige de overledene herkent. Helpend om de toekomst zonder overledene in te gaan. SIENTJE (46)
Voor haar koos ik een bijenkorf als persoonlijk symbool. Ze was een bezige bij die leefde voor haar gezin. Haar leven gonsde van mensen en activiteiten. Midden in het leven moest ze los laten. Het thema van die dienst werd ‘betrouwbaar’, want dat was ze! Zichzelf opofferend voor het groepsbelang, net als bijen. De biezen bijenkorf werd op haar kist geplaatst. Nabestaanden kregen een aandeel in de viering. Door de coachende rol van mij als Ritueelbegeleider werd hun inbreng afgestemd op het thema en het persoonlijk symbool. Daarbij heb ik gestuurd en gesteund in hun vormen van presenteren. Dit leverde een afwisseling op in beelden, muziek en woorden. Hierdoor won de viering in kracht en was de sfeer van Sientje nog aanwezig. HET MOMENT
Het moment kwam dat haar lichaam uit handen moest worden gegeven. Nabestaanden samen de toekomst in moesten gaan. Het leven rond de bijenkorf, symbool voor Sientje, viel stil. Met twee rituelen werd hier uitdrukking aan gegeven. Haar man Henk, de kinderen en Sientje’s ouders plaatsen op het einde van de dienst wierookstokjes in de bijenkorf. Als teken dat wat Sientje voor hen betekende opgenomen mag worden met de rook in het universum. Zodat ze altijd met haar omringd blijven. Daarna legden andere aanwezigen een steen bij de bijenkorf. Teken van laatste groet, van stilvallen van leven in en rond de bijenkorf, van Sientje. Dat beeld staat Henk nog op zijn netvlies. “Dat was Sientje, een bijenkorf vol bezige bijen.” “Maar de stenen (metafoor voor de bijen) lagen akelig stil.” “ Nooit zal het meer zo zijn ….” verzuchtte hij. “Geen woord zou dit gevoel beter hebben kunnen uitdrukken dan dit ritueel.” “Wij zijn blij met dit persoonlijk symbool!”
“Wat lagen er veel bijen hé?” glimlachte hij.
“Dank dat we het zo vorm gegeven hebben.”
DE TOEKOMST
De bijenkorf en stenen kregen een ere plaats in de tuin van het gezin. Elke bij en bijenkorf worden door Henk en kinderen met een liefdevolle glimlach gezien en gegroet. Inhoud en vorm geven aan afscheid, hét zinvol en helend werk van de Ritueelbegeleider bij afscheid. Altijd in goede samenwerking met uw begrafenisondernemer.
