28/07/2021
Kantoorbaan? levensgevaarlijk!
Dat onvoldoende lichaamsbeweging ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengt, is al geruime tijd bekend. Nog vrijwel onbekend is dat lang zitten (sedentair gedrag) eveneens gezondheidsrisico’s kent, onafhankelijk of iemand voldoende sport of beweegt.
We spreken van sedentair gedrag als er activiteiten uitgevoerd worden met een lage metabolische waarde (≤1,5 MET). Sedentair gedrag is dus niet hetzelfde als onvoldoende lichaamsbeweging, desalniettemin gaat het gepaard met langdurige fysieke passiviteit, maar kan beschouwd worden als een onafhankelijk gezondheidsrisico, ondanks dat het toch een sterke relatie heeft met bewegen. De finesse zit hem voornamelijk in het langdurig stilzitten. In praktische taal betekent dit, dat een fanatieke sporter die driemaal per week intensief traint maar verder vooral zit op het werk en thuis, toch onnodige gezondheidsrisico’s loopt.
Werkomstandigheden en sedentair gedrag
De reguliere kantoorbaan voorziet in een ideaal klimaat om in sedentair gedrag te voorzien, waardoor gesproken kan worden van een nieuw arbeidsrisico.
Sedentair gedrag heeft een sterke negatieve invloed op de gezondheid en komt in Nederland en daarbuiten in toenemende mate voor. Recente gegevens van de TNO-monitor bewegen en gezondheid laten zien dat de tijd die Nederlanders zittend (of liggend zonder te slapen) doorbrengen in alle leeftijdsgroepen, met uitzondering van de 75-jarigen en ouder, in de afgelopen jaren licht is toegenomen.
Eigenlijk bijzonder dat in deze leeftijdsgroep sedentair gedrag niet is toegenomen, terwijl je zou verwachten, dat sedentair gedrag in deze groep, op zijn minst recht evenredig zou moeten stijgen met de andere leeftijdsgroepen. Toch is dit niet zo. Misschien is het zo dat deze groep gewoon simpelweg tijd kan vrij maken om sedentair gedrag te doorbreken, ondanks de afname van het energieniveau verklaard door leeftijd. Eveneens is deze groep met pensioen.
Dit impliceert mogelijk dat werkgerelateerde omstandigheden sedentair gedrag beïnvloedt. Door digitalisering, bureaucratie en centralisatie van de kenniseconomie is het echter logisch dat er steeds meer ‘kantoorbanen’ komen. Sedentair gedrag zal dan, indien er geen interventies plaatsvinden, toenemen, resulterend in hoger verzuim, burn-out en productieverlies.
Attitude en bedrijfscultuur
Wat je denkt, beïnvloedt je gedrag. Dit zien we ook terug bij sedentair gedrag.
Uit onderzoek blijkt dat de sociale norm binnen het bedrijf omtrent sedentair gedrag invloed heeft op de prevalentie en attitude van sedentair gedrag. Op managementniveau of leiderschapsniveau, blijkt dat indien er geen ondersteuning of gehoor wordt gegeven om sedentair gedrag te doorbreken, bijvoorbeeld door als rolmodel te fungeren, maar ook als er een taboecultuur heerst onder medewerkers (“werknemers die staand werken of vaak rondstappen zijn minder harde werkers” of mensen die staan tijdens een vergadering wekken de indruk dat ze snel weg willen''), er sprake is van een hogere mate van sedentair gedrag. Bovendien blijkt uit onderzoek dat we maar een beperkte concentratie span hebben. Het doorbreken van sedentair gedrag, even een minuutje staan of even wandelen naar een andere afdeling, zou zowel voor de gezondheid, concentratie als voor de (effectieve) productie helemaal niet verkeerd zijn. Dit laatste zorgt eveneens voor meer verbinding tussen afdelingen. Gebrek aan verbinding tussen afdelingen, een probleem waar vooral organisaties met een grotere omvang mee kampen.
Volwassenen met een positieve attitude over sedentair gedrag kijken meer tv en computeren meer dan volwassenen met een negatieve attitude ten aanzien van langdurige beperkte beweging. Een Vlaamse studie onderzocht het verband tussen de attitude en sedentair gedrag op het werk: sedentair gedrag op het werk is lager bij volwassenen met een negatieve attitude over sedentair gedrag(b.v. minder zitten op het werk) dan volwassenen met een positieve attitude omtrent sedentair gedrag.
Gezondheidsrisico’s en productiviteit
Uit Vlaams onderzoek, maar ook uit de NEA blijkt dat mensen die meer dan 8 uur zittend werk doen, 27 % meer kans hebben op vroegtijdig overlijden in vergelijking met mensen die 4 uur zittend werk doen. Mensen die 11 uur per dag zitten, bijvoorbeeld door 8 uur zittend werk te doen op je werk gecombineerd met 3 uur languit op de bank, hebben een 40% hogere kans op overlijden! Eveneens blijkt dat mensen die op het werk vaak sedentair gedrag vertonen, bijvoorbeeld in de vorm van zittend werk of marginale activiteit, een grotere kans hebben om naast het werk eveneens zittend de tijd door te brengen. Kortom, hoe langer je zit op het werk zonder korte onderbrekingen, hoe groter de kans is dat jij naast je werk dit gedrag voortzet en je gezondheid onnodig op het spel zet.
Dus als de leidinggevende de volgende keer vraagt waar je in godsnaam mee bezig bent als je je bankdruk set pontificaal in je kantoor hebt geplaatst, zeg dan dat je 1: een rolmodel wil zijn om sedentair gedrag te beperken. 2: Je graag de productiviteit van de organisatie wilt optimaliseren, te beginnende bij jezelf. 3: Nog geen beter alternatief hebt kunnen bedenken!
Wil jij wel een praktisch alternatief implementeren in je organisatie om sedentair gedrag op slimme wijze te beperken of vitaliteit, werksfeer, productiviteit en werkgeluk te bevorderen?
Of wil je gewoon het verzuim beperken op een 'gezonde' manier d.m.v. multi-strategische interventies? Neem dan contact op!
Met vriendelijke groet,
Robin Leemkuil
+31644059323
[email protected]
https://www.mentalhealthcheck.nl/
