03/04/2026
We nemen jullie de komende tijd graag mee door de prachtige landschappen van Nederland.
We trappen af met het essen- en kampenlandschap: een landschap dat kenmerkend is voor Twente en grote delen van Oost-Nederland. Dit landschap ontstond op droge zandgronden, toen de eerste bewoners zich hier vestigden en slim gebruikmaakten van alles wat de omgeving te bieden had.
Tijdens de ijstijd ontstonden er bollingen in het landschap, gestuwd door het landijs. Deze bollingen – beter bekend als zandkopjes en ruggen – bleken ideaal voor landbouw. Door het gebruik van plaggen (heide gemengd met mest) werden de akkers vruchtbaar gehouden en ontstonden de karakteristieke steilranden.
Rondom deze essen en ‘kampen’ werden houtwallen en houtsingels aangeplant. Deze boden bescherming tegen wind en wild en gaven het landschap tegelijkertijd zijn unieke, kleinschalige karakter. Kleine percelen, kronkelende wegen en verspreid gelegen boerderijen vormen samen een landschap dat zowel functioneel als prachtig is.
In het essen- en kampenlandschap hebben boerderijen een kleinschalige, verspreide opzet. Het erf werd altijd doordacht ingericht. Zo stond de kapschuur met de dichte zijde op het zuidwesten, zodat de wind geen bladeren naar binnen blies. De voorzijde van de boerderij richtte zich op het landschap, terwijl de achterzijde – met de deel – juist verbonden was met de schuren op het erf. Deze kant is vaak herkenbaar aan de niendeur.
Niet alleen het erf, maar het hele landschap werd functioneel ingericht. Er werd zorgvuldig gekeken naar de ondergrond en de potentie van elke plek. Tegelijkertijd werden slimme, natuurlijke oplossingen toegepast, zoals houtwallen en doornhagen in plaats van prikkeldraad. Zo ontstond een landschap dat niet alleen praktisch en duurzaam was, maar tevens een grote meerwaarde bood voor vele dieren en een hoog esthetisch gehalte bezat.
Tegenwoordig zijn veel van deze structuren verdwenen door schaalvergroting en ruilverkaveling. Toch geloven wij in de kracht van dit landschap. Met ons werk dragen we bij aan het herstel van het herkenbare essen- en kampenlandschap – mét ruimte voor de moderne agrarische sector. Zo bouwen we samen aan een landschap dat weer functioneel, biodivers én esthetisch sterk is.
