Audyt Samorządowy

Strona internetowa

Audyt Samorządowy Audyt, zgodność, zarządzanie ryzykiem, i dobre praktyki oparte na doświadczeniu.

Adam Snarski | Certyfikowany Audytor Samorządowy | Certyfikowany Compliance Officer | Certyfikowany Audytor Wewnętrzny

Praktyczne rozwiązania dla administracji publicznej.

UZP opublikował 12 października opinię o szacowaniu wartości zamówień. Warto do niej zajrzeć przed planowaniem zakupów n...
17/10/2026

UZP opublikował 12 października opinię o szacowaniu wartości zamówień. Warto do niej zajrzeć przed planowaniem zakupów na 2027 r.

Osobne faktury, różne terminy zakupu i różni pracownicy nie przesądzają o odrębności zamówień. Trzeba zbadać, co zamawiający planował lub powinien był przewidzieć oraz czy zakupy wymagają łącznego oszacowania. Nie oznacza to sumowania wszystkiego ze wszystkim - inne zasady dotyczą podobnych dostaw, jednorodnych usług i robót budowlanych.

Art. 28 PZP wymaga ustalenia całkowitego szacunkowego wynagrodzenia wykonawcy bez VAT, z należytą starannością, nie „pod próg”.

Podział na części jest dopuszczalny. Sztuczne rozdrobnienie, żeby ominąć właściwe przepisy - nie. Rozdzielenie realizacji zamówienia nie usuwa obowiązku prawidłowego ustalenia jego łącznej wartości. To istotna różnica wynikająca z art. 29–30 PZP.

Ważna jest też aktualność szacowania. Co do zasady dokonujemy go nie wcześniej niż 3 miesiące przed wszczęciem postępowania na dostawy lub usługi i 6 miesięcy przy robotach budowlanych. Przy zamówieniu udzielanym w częściach terminy odnoszą się do pierwszego postępowania. Zmieniły się okoliczności wpływające na wartość? Art. 36 PZP wymaga aktualizacji przed wszczęciem.

Z perspektywy samorządowca i audytora wniosek jest prosty: zanim każdy wydział zacznie kupować osobno, ktoś powinien zobaczyć potrzeby zakupowe całego urzędu.

Dobre szacowanie zaczyna się od przepływu informacji, nie od kalkulatora.

Zapisz ten post przed planowaniem zakupów na 2027 r. i przekaż osobie, która odpowiada za zamówienia w Twojej jednostce.

Odpowiedzialność za cyberbezpieczeństwo musi iść w parze z realną zdolnością do działania: kompetencjami, finansowaniem ...
06/10/2026

Odpowiedzialność za cyberbezpieczeństwo musi iść w parze z realną zdolnością do działania: kompetencjami, finansowaniem i przygotowaniem organizacji na kryzys.

To perspektywa, którą starałem się wnieść jako burmistrz i audytor do dyskusji „Cyberodporność JST i ciągłość usług cyfrowych w reżimie NIS2 i KSC” podczas XXIV Samorządowego Forum Kapitału i Finansów w Katowicach.

W rozmowie o dyrektywie NIS2 i ustawie o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa szczególnie istotne jest przełożenie wymagań na codzienne decyzje zarządcze. Rozpoznanie ryzyk, ustalenie priorytetów, przypisanie odpowiedzialności i zapewnienie ciągłości usług wymagają zaangażowania kierownictwa oraz współpracy całego urzędu.

Starałem się zwracać uwagę na ekonomię tego procesu. Zakup infrastruktury rozpoczyna wieloletnie zobowiązanie finansowe. Licencje, aktualizacje, monitoring, szkolenia, audyty i utrzymanie kompetentnego zespołu muszą znaleźć trwałe miejsce w budżecie. Dofinansowanie inwestycji powinno więc prowadzić do rozmowy o zdolności samorządu do utrzymania jej efektów.

Równie ważne są kadry. Każdemu nowemu obowiązkowi trzeba przypisać osobę, która ma odpowiednie przygotowanie, czas i możliwość działania. W mniejszych jednostkach szczególnego znaczenia nabierają wspólne usługi, współpraca między samorządami i świadome zarządzanie zależnością od dostawców.

Z perspektywy audytu kluczowe są dowody skuteczności: przetestowane odtworzenie danych, przećwiczony podział ról, znany czas przywrócenia najważniejszych usług. Dokumentacja nabiera wartości wtedy, gdy pomaga podejmować decyzje pod presją.

Dziękuję współpanelistom za wymianę doświadczeń.

W Katowicach od jutra trwać będzie jedno z większych wydarzeń samorządowych - XXIV Samorządowe Forum Kapitału i Finansów...
04/10/2026

W Katowicach od jutra trwać będzie jedno z większych wydarzeń samorządowych - XXIV Samorządowe Forum Kapitału i Finansów. Będę miał przyjemność wystąpić w panelu „Cyberodporność JST i ciągłość usług cyfrowych w reżimie NIS2 i KSC”. Jako burmistrz i audytor skoncentruję się na praktyce: odpowiedzialności kierownictwa, decyzjach budżetowych i przygotowaniu urzędu do działania w sytuacji kryzysowej. Zależy mi na dyskusji, która łączy wymagania prawne z realnymi możliwościami samorządów - ich kadrami, finansami i codziennymi zadaniami wobec mieszkańców. Spotkajmy się 6 października o 12:50 w Międzynarodowym Centrum Kongresowym (sala nr 8, poziom 2). Zapraszam na panel i do wymiany doświadczeń po jego zakończeniu.

Link: https://www.samorzadoweforum.pl/program/cyberodpornosc-jst-i-ciaglosc-uslug-cyfrowych-w-rezimie-nis2-i-ksc/

Od 30 marca 2027 r. wejdą w życie nowe przepisy dotyczące sołectw, osiedli i dzielnic. Jedna z najważniejszych zmian dot...
02/10/2026

Od 30 marca 2027 r. wejdą w życie nowe przepisy dotyczące sołectw, osiedli i dzielnic. Jedna z najważniejszych zmian dotyczy tego, kiedy wygasa mandat i jak obsadzić wolne miejsce.

Przykład: sołtys składa pisemną rezygnację. Jego mandat wygaśnie w dniu doręczenia pisma radzie gminy albo w dniu wskazanym w rezygnacji. Nie będzie potrzebna uchwała „przyjmująca rezygnację”.

Inaczej przy utracie prawa wybieralności do rady gminy. Tutaj rada będzie musiała podjąć uchwałę w ciągu 3 miesięcy od uzyskania informacji o przyczynie wygaśnięcia mandatu, po umożliwieniu zainteresowanemu złożenia wyjaśnień.

A jak wybrać następcę? Zasady i tryb ma określać statut jednostki pomocniczej. Co ważne, nowe przepisy o wygaśnięciu i obsadzaniu mandatów obejmą również osoby wybrane wcześniej.

🔎 Zadanie dla sekretarza, biura rady i obsługi prawnej: sprawdzić zgodność statutów z nowymi przepisami oraz ustalić, kto pilnuje terminów i uruchamia procedurę obsadzenia wakatu.

Nie chodzi o przepisywanie wszystkich statutów. Chodzi o to, żeby urząd wiedział, kto, kiedy i na jakiej podstawie ma zadziałać.

📚 Ustawa z 4 września 2026 r., Dz.U. poz. 1273.

ORDYNACJA PODATKOWA PO NOWEMU. Od 1 października zmienia się nie tylko przepis. Powinna zmienić się również praktyka org...
01/10/2026

ORDYNACJA PODATKOWA PO NOWEMU. Od 1 października zmienia się nie tylko przepis. Powinna zmienić się również praktyka organu podatkowego w gminie.

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy ulg. Wójt, burmistrz lub prezydent może teraz, na wniosek podatnika i przy spełnieniu przesłanek z art. 67a Ordynacji podatkowej, umorzyć w całości lub w części sam podatek, a nie dopiero zaległość podatkową.

To istotna różnica praktyczna. Podatnik nie musi najpierw dopuścić do upływu terminu płatności tylko po to, aby powstała zaległość możliwa do umorzenia.

Nie oznacza to jednak automatycznego prawa do ulgi. Nadal mamy decyzję uznaniową. Organ musi ustalić ważny interes podatnika lub interes publiczny, zgromadzić odpowiedni materiał dowodowy i uzasadnić rozstrzygnięcie. W przypadku przedsiębiorcy dochodzą dodatkowo reguły z art. 67b Ordynacji podatkowej, w tym właściwy reżim pomocy publicznej.

Zmienia się również limit zapłaty podatku za podatnika przez inny podmiot - z 1 000 zł do 5 000 zł.

Nowelizacja upraszcza też coroczny wymiar podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego od osób fizycznych. Jeżeli organ posiada już dane pozwalające ustalić zobowiązanie, nowe przepisy ograniczają konieczność wykonywania dodatkowych czynności proceduralnych wyłącznie po to, aby wydać kolejną decyzję wymiarową.

I tutaj zaczyna się temat szczególnie ciekawy z punktu widzenia audytu.

Im prostszy i bardziej zautomatyzowany proces, tym większego znaczenia nabiera jakość danych wejściowych.

Jeżeli w systemie znajduje się błędna informacja o podatniku, nieruchomości albo przedmiocie opodatkowania, problem może już nie skończyć się na pojedynczej pomyłce pracownika. Błąd może zostać powielony w kolejnych rozstrzygnięciach.

Jeżeli zmienił się przepis, ale system nadal działa według starej logiki albo pracownik korzysta ze starego wzoru - to wdrożenia jeszcze nie ma.

I to jest chyba najważniejszy wniosek z tej nowelizacji dla zarządzających urzędem: zmiana prawa staje się zmianą organizacyjną dopiero wtedy, gdy prawidłowo działa cały proces.

Podstawa prawna: ustawa z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 846, zasadniczo obowiązująca od 1 października 2026 r.

BON SENIORALNY TO NIE KOLEJNE ŚWIADCZENIE DO WYPŁATY. DLA GMINY TO NOWA USŁUGA, KTÓRĄ TRZEBA ZORGANIZOWAĆ I SKONTROLOWAĆ...
30/09/2026

BON SENIORALNY TO NIE KOLEJNE ŚWIADCZENIE DO WYPŁATY. DLA GMINY TO NOWA USŁUGA, KTÓRĄ TRZEBA ZORGANIZOWAĆ I SKONTROLOWAĆ.

Od 30 września obowiązuje rozporządzenie dotyczące Programu Bonu Senioralnego 2026–2028. Senior nie dostaje pieniędzy. Gmina organizuje dla niego konkretną usługę.

Po kompletnym wniosku gmina ma do 30 dni na kwalifikację. Następnie, zawiera z seniorem umowę określającą m.in. zakres pomocy, liczbę godzin, dni świadczenia usług, sposób potwierdzania ich wykonania i zgłaszania nieprawidłowości.

Jeżeli możliwości gminy nie wystarczą dla wszystkich, znaczenie ma poziom niezaspokojonych potrzeb, a przy takim samym poziomie – wiek seniora. To oznacza, że sposób kwalifikowania musi być jednolity, udokumentowany i możliwy do obrony.

Usługi może wykonywać OPS, CUS lub inna właściwa jednostka, ale również podmiot zewnętrzny wybrany w otwartym, konkurencyjnym, przejrzystym i niedyskryminacyjnym naborze.

Porady audytowe - faktura nie dowodzi, że senior rzeczywiście otrzymał dobrą usługę.

Gmina powinna potrafić ustalić: kto świadczył pomoc, kiedy, przez ile godzin, czy wykonano uzgodnione czynności, jak potwierdzono usługę i co wydarzyło się w przypadku skargi albo nieobecności opiekuna.

Co więcej, bon nie może służyć do prostego zastąpienia dotychczasowych usług. Liczba osób korzystających z publicznych usług opiekuńczych i asystencji oraz liczba godzin tych usług nie mogą zostać zmniejszone z przyczyn zależnych od gminy względem stanu z 30 września 2026 r.

I rzecz szczególnie ważna dla kierownictwa: wójt, burmistrz albo prezydent ma na bieżąco monitorować realizację programu, w tym jakość usług.

Podstawa: Dz.U. 2026 poz. 986 oraz Dz.U. 2026 poz. 1277.

OD 1 PAŹDZIERNIKA ZMIENIA SIĘ MIEJSCE PUBLIKACJI DANYCH PLANISTYCZNYCH!Rejestr Urbanistyczny staje się centralnym miejsc...
23/09/2026

OD 1 PAŹDZIERNIKA ZMIENIA SIĘ MIEJSCE PUBLIKACJI DANYCH PLANISTYCZNYCH!

Rejestr Urbanistyczny staje się centralnym miejscem udostępniania większości informacji i danych wskazanych w art. 67h ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dla urzędów oznacza to konkretne obowiązki. 👇

📅 30 września 2026 r. – kończy się przejściowy obowiązek publikowania określonych danych planistycznych w BIP.

📅 1 października – Rejestr przejmuje tę rolę. Rusza też system powiadomień dla zainteresowanych użytkowników.

📅 30 listopada – upływa termin uzupełnienia Rejestru o wymagane dane aktualne na 1 października oraz wskazane materiały historyczne.

🔐 Uwaga na dane osobowe! Publiczna część Rejestru nie może ich zawierać. Kontrola musi objąć również podpisy w plikach GML, metadane i dokumenty w Repozytorium. Samo zamazanie nazwiska w treści może nie wystarczyć.

W praktyce planowanie przestrzenne, osoby publikujące dane, informatyk i IOD potrzebują wspólnie ustalonych zasad: kto przygotowuje, kto sprawdza i kto publikuje.

📌 Przed 1 października przetestujcie cały proces na jednym akcie planistycznym. Sprawdźcie poprawność plików, ochronę danych i to, co ostatecznie zobaczy mieszkaniec.

Od 1 października wójt lub burmistrz będzie mógł umorzyć podatek, zanim ten stanie się zaległością. To niewielka zmiana ...
22/09/2026

Od 1 października wójt lub burmistrz będzie mógł umorzyć podatek, zanim ten stanie się zaległością. To niewielka zmiana przepisu, ale duża zmiana logiki działania organu podatkowego.

Dzisiaj art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej pozwala na umorzenie zaległości podatkowej, odsetek albo opłaty prolongacyjnej. W praktyce oznacza to paradoks: podatnik znajdujący się w naprawdę trudnej sytuacji musi najpierw dopuścić do upływu terminu płatności, aby powstała zaległość, którą organ może następnie umorzyć.

Od 1 października ten mechanizm się zmienia.

Do art. 67a wprost wchodzi możliwość umorzenia w całości albo w części samego podatku. Organ nie będzie więc musiał czekać, aż zobowiązanie stanie się zaległością.

To nie oznacza jednak, że od października podatki lokalne będzie można „odpuszczać” według swobodnego uznania.

Nadal mówimy o uldze uznaniowej udzielanej na wniosek podatnika i nadal trzeba wykazać jedną z ustawowych przesłanek: ważny interes podatnika albo interes publiczny. W przypadku przedsiębiorców dochodzi dodatkowo reżim art. 67b Ordynacji podatkowej, czyli m.in. analiza zasad pomocy publicznej.

Skoro organ będzie mógł ingerować w zobowiązanie jeszcze przed powstaniem zaległości, tym większego znaczenia nabiera jakość materiału dowodowego i sposób uzasadnienia decyzji. Dwie podobne sprawy powinny być oceniane według porównywalnej logiki, a nie według tego, kto prowadził postępowanie.

Z perspektywy audytowej interesowałoby mnie więc nie tylko: „czy mieliśmy podstawę do umorzenia?”, ale również: „czy potrafimy wykazać, że podobne przypadki traktujemy podobnie?”

Zamiast kolejnej checklisty dokumentów stworzyłbym przed 1 października anonimizowany rejestr przesłanek i rozstrzygnięć w sprawach ulg podatkowych. Nie po to, aby automatycznie kopiować wcześniejsze decyzje, bo każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Po to, aby kierownictwo mogło wychwycić sytuację, w której przy bardzo podobnych stanach faktycznych jeden podatnik otrzymuje ulgę, a drugi nie.

To kwestia spójności działania administracji, zarządzania ryzykiem uznaniowości i możliwości obrony decyzji przed organem odwoławczym albo sądem.

I jeszcze jedna ważna rzecz: nowelizacja wyłącza umorzenie samego podatku z mechanizmu umorzenia z urzędu z art. 67d. To kolejny argument, żeby nie mylić nowej kompetencji z możliwością dowolnego „kasowania” zobowiązań.

BUDŻET JST 2027 – NOWA KLASYFIKACJA, NOWE RYZYKABudżet JST na 2027 r. projektujemy już według nowej klasyfikacji budżeto...
19/09/2026

BUDŻET JST 2027 – NOWA KLASYFIKACJA, NOWE RYZYKA

Budżet JST na 2027 r. projektujemy już według nowej klasyfikacji budżetowej, podczas gdy budżet 2026 wykonujemy jeszcze według dotychczasowej. To oznacza równoległe funkcjonowanie dwóch układów klasyfikacyjnych.

Ministerstwo Finansów przygotowało klucze przejścia, ale są one narzędziem pomocniczym. O prawidłowej klasyfikacji konkretnej operacji powinien decydować przede wszystkim jej rzeczywisty charakter ekonomiczny. Jeden dotychczasowy paragraf może odpowiadać kilku nowym.

Szczególnej analizy wymagają usługi, dotacje, transfery i wydatki majątkowe. Nowa klasyfikacja rozdziela część szerokich dotychczas kategorii. Już na etapie planowania trzeba więc wiedzieć nie tylko, ile jednostka chce wydać, ale również na co dokładnie i jaki ekonomiczny charakter ma ten wydatek.

Istotna zmiana dotyczy wydatków majątkowych. Nie można opierać kwalifikacji wyłącznie na prostym kryterium wartości 10 tys. zł. Trzeba przeanalizować charakter operacji oraz sposób ujęcia danego składnika zgodnie z zasadami rachunkowości jednostki.

Skarbnik powinien przygotować jednolite zasady dla wszystkich jednostek. Jeżeli urząd, szkoła, OPS czy CUW tę samą operację zakwalifikują inaczej, problem pojawi się już podczas agregowania materiałów do projektu budżetu.

Praktycznym rozwiązaniem jest wewnętrzna tabela:

rodzaj operacji → klasyfikacja 2026 → klasyfikacja 2027 → uzasadnienie → sposób księgowania.

Trzeba również sprawdzić system FK, formularze planistyczne, plany finansowe jednostek i powiązania z WPF. Dane historyczne pozostają bowiem zapisane według starego układu, natomiast plan 2027 będzie już prezentowany według nowego.

Dlatego budżet 2027 warto zacząć nie od wpisywania kwot, lecz od prawidłowej kwalifikacji operacji, ujednolicenia zasad w całej JST i przygotowania systemów finansowych.

Radny odczytuje na sesji nazwisko mieszkańca. Kamera transmituje obrady. Nagranie trafia do internetu. I zostaje tam na ...
17/09/2026

Radny odczytuje na sesji nazwisko mieszkańca. Kamera transmituje obrady. Nagranie trafia do internetu. I zostaje tam na lata.

Czy skoro sesja jest jawna, wszystko jest w porządku? Niekoniecznie. I właśnie temu przyjrzy się UODO.

Urząd potwierdził, że w 2026 r. kontroluje podmioty prowadzące BIP. Szczególna uwaga ma dotyczyć anonimizacji danych oraz udostępniania przebiegu sesji rad gmin.

Sesje rady są jawne, transmitowane i utrwalane. Nagrania trzeba udostępniać. Ale jawność organu nie oznacza automatycznej jawności wszystkich danych osoby, o której podczas sesji ktoś zacznie mówić.

Na sesji może pojawić się nazwisko mieszkańca, adres, sytuacja rodzinna, informacje o zdrowiu, skarga, konflikt pracowniczy albo dane znajdujące się w odczytywanym dokumencie.

UODO już wcześniej zajmował się przypadkiem, w którym podczas sesji odczytano skargę wraz z danymi osób, mimo że nie były one potrzebne do rozpatrzenia sprawy. Organ zakwestionował zarówno nadmierne ujawnienie danych, jak i sposób zabezpieczenia transmisji.

Pamiętaj, że działa również w drugą stronę.

RODO nie może być pretekstem do zamazywania informacji, które zgodnie z prawem powinny być jawne.

Dojrzały samorząd nie wybiera więc między jawnością a ochroną danych. Potrafi uzasadnić, dlaczego konkretną informację ujawnił, a inną ochronił. I właśnie ten proces powinien zostawiać ślad audytowy.

Adres

Lesko
38-600

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Audyt Samorządowy opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij