Audyt Samorządowy

Audyt Samorządowy Audyt, zgodność, zarządzanie ryzykiem, i dobre praktyki oparte na doświadczeniu.

Adam Snarski | Certyfikowany Audytor Samorządowy | Certyfikowany Compliance Officer | Certyfikowany Audytor Wewnętrzny

Praktyczne rozwiązania dla administracji publicznej.

KURS PRAWA JAZDY KAT. C DLA STRAŻAKA OSP? TAK. ALE NIE ZA KAŻDĄ FAKTURĘ.To jedna z nieprawidłowości, z którą stosunkowo ...
20/07/2026

KURS PRAWA JAZDY KAT. C DLA STRAŻAKA OSP? TAK. ALE NIE ZA KAŻDĄ FAKTURĘ.

To jedna z nieprawidłowości, z którą stosunkowo często spotykam się podczas audytów w jednostkach samorządu terytorialnego.

Intencje są jak najbardziej słuszne. Gmina chce zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców, a większa liczba kierowców pojazdów pożarniczych w jednostkach OSP jest realnym wsparciem dla systemu ratowniczego. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy dobry cel próbuje się zrealizować niewłaściwym mechanizmem finansowania.

W finansach publicznych nie wystarczy odpowiedzieć na pytanie „co chcemy sfinansować?”. Równie ważne jest pytanie „w jaki sposób robimy to zgodnie z prawem?”

Regionalne Izby Obrachunkowe konsekwentnie wskazują, że gmina nie powinna po prostu opłacić dowolnej faktury za kurs prawa jazdy kategorii C dla strażaka OSP. Kluczowe znaczenie ma właściwa podstawa prawna oraz prawidłowa forma przekazania środków.

W praktyce warto pamiętać o dwóch dopuszczalnych rozwiązaniach:

1. wsparciu Państwowej Straży Pożarnej przy organizacji szkolenia,

2. przekazaniu dotacji właściwej jednostce OSP zgodnie z obowiązującymi przepisami.

To właśnie sposób wydatkowania środków będzie przedmiotem oceny podczas kontroli. Sam fakt, że wydatek służy bezpieczeństwu mieszkańców, nie eliminuje ryzyka naruszenia przepisów o finansach publicznych.

Nie każda umowa jest oczywista. Nie każdy wpis do Centralnego Rejestru Umów również.To właśnie na pozornie prostych spra...
19/07/2026

Nie każda umowa jest oczywista. Nie każdy wpis do Centralnego Rejestru Umów również.

To właśnie na pozornie prostych sprawach pojawia się najwięcej pytań i błędów. Zamówienia mailowe, aneksy, moment zawarcia umowy, obowiązek wpisu do rejestru czy organizacja pracy w urzędzie - to zagadnienia, z którymi każdego dnia mierzą się jednostki samorządu terytorialnego.

Dlatego przygotowałem praktyczny, wdrożeniowy podręcznik dotyczący Centralnego Rejestru Umów. Bez zbędnej teorii. Z konkretnymi kazusami, praktycznymi wskazówkami i rozwiązaniami opartymi na doświadczeniach z pracy z samorządami.

Materiał został przygotowany dla kierowników JST, sekretarzy, urzędników, dyrektorów jednostek organizacyjnych, radców prawnych, inspektorów ochrony danych, audytorów oraz wszystkich osób odpowiedzialnych za prowadzenie Centralnego Rejestru Umów.

Pobierz podręcznik w oficjalnym sklepie Audytu Samorządowego:
https://audytsamorzadowy.pl/sklep/

Mam nadzieję, że będzie to publikacja, która ułatwi codzienną pracę wielu samorządowcom i pozwoli uniknąć błędów, zanim staną się przedmiotem kontroli.

Nowe upoważnienie dla organu wykonawczego przy darowiznach z poleceniem.Nowelizacja ustawy o finansach publicznych dodał...
18/07/2026

Nowe upoważnienie dla organu wykonawczego przy darowiznach z poleceniem.

Nowelizacja ustawy o finansach publicznych dodała do art. 258 możliwość upoważnienia organu wykonawczego do dokonywania zmian w planie dochodów i wydatków związanych z otrzymaniem środków z darowizn z poleceniem.

W praktyce może to być bardzo użyteczne.

Jeżeli lokalna firma przekaże środki na doposażenie OSP, mieszkańcy wesprą zakup sprzętu dla szkoły, a darczyńca wskaże konkretny cel, samorząd będzie mógł szybciej wprowadzić takie środki do budżetu.

Ale pod jednym warunkiem: rada musi prawidłowo udzielić upoważnienia w uchwale budżetowej.

I tu pojawia się najważniejsza pułapka.

Nowy przepis jest już w ustawie, ale przy zmianach budżetów JST na 2026 r. stosuje się jeszcze stare brzmienie przepisów. RIO w Szczecinie stwierdziła nieważność części uchwały, która próbowała wprowadzić takie upoważnienie do budżetu na 2026 r.

To bardzo dobra lekcja praktyczna.

W finansach publicznych nie wystarczy ustalić, co zmieniła nowelizacja. Trzeba jeszcze sprawdzić, od kiedy i do którego budżetu można tę zmianę zastosować.

Dla samorządów najważniejsze są trzy wnioski:

Po pierwsze, w 2026 r. zachować ostrożność i nie przenosić automatycznie nowego art. 258 do tegorocznego budżetu.

Po drugie, przygotowując budżet na 2027 r., rozważyć precyzyjne upoważnienie dotyczące darowizn z poleceniem. Nie wystarczy ogólne zdanie o „dokonywaniu zmian w budżecie”. Warto odwołać się do art. 258 ust. 1 pkt 4 lit. d i jasno wskazać, że chodzi o zmiany planu dochodów i wydatków związane z otrzymaniem środków z darowizn z poleceniem.

Po trzecie, stworzyć prostą kartę darowizny: kto przekazuje środki, na jaki cel, kto jest obdarowanym, jaka jest klasyfikacja budżetowa i kto odpowiada za wykonanie polecenia.

To nie jest wyłącznie temat dla prawników. To codzienna praktyka skarbnika, sekretarza i kierownika jednostki. Szerzej o tym znajdziesz w aktualnościach na www.audytsamorzadowy.pl

W zakresie objętym certyfikatem działa domniemanie, że wykonawca nie podlega wykluczeniu albo posiada wymaganą zdolność....
15/07/2026

W zakresie objętym certyfikatem działa domniemanie, że wykonawca nie podlega wykluczeniu albo posiada wymaganą zdolność. Zamawiający co do zasady nie powtarza całej weryfikacji. Kto kwestionuje certyfikat, musi przedstawić konkretne dowody.

Najbardziej przełomowy jest jednak self-cleaning.

Certyfikator może uznać, że wykonawca naprawił szkodę, wyjaśnił nieprawidłowości, zmienił personel lub wdrożył skuteczne mechanizmy kontroli. Taka ocena może obowiązywać od roku do trzech lat i „podróżować” z wykonawcą do kolejnych przetargów.

Powstaje więc asymetria.

Gmina A pamięta nierzetelnie wykonaną inwestycję. Gmina B widzi ważny certyfikat potwierdzający samooczyszczenie. Dopóki doświadczenie pierwszej gminy nie zostanie zamienione w prawnie użyteczny materiał dowodowy, działa domniemanie wynikające z certyfikatu.

Jednocześnie skuteczne obalenie tego domniemania przed KIO albo sądem może doprowadzić do zawieszenia odpowiedniego zakresu certyfikacji. Lokalny spór może więc wpłynąć na postępowania w całym kraju.

Dlatego dokumentowanie realizacji umów nie może kończyć życia w segregatorze. Protokoły, reklamacje, kary, wezwania i odstąpienia stają się elementem bezpieczeństwa całego rynku.

Moja teza: samorządy staną się zdecentralizowanymi audytorami krajowego systemu reputacji wykonawców.

Nie wystarczy sprawdzić certyfikat. Trzeba wiedzieć, kiedy go zakwestionować i mieć dowody.

System dopiero wchodzi do praktyki. To właściwy moment, aby samorządy współtworzyły standardy, zanim utrwalą się niebezpieczne automatyzmy.

Kto powinien mieć decydujący głos w ocenie rzetelności wykonawcy: certyfikator, zamawiający czy KIO?

Od 20 lipca łatwiej będzie skorzystać z programu „Czyste Powietrze”. Nie każda zmiana oznacza jednak po prostu większą d...
14/07/2026

Od 20 lipca łatwiej będzie skorzystać z programu „Czyste Powietrze”. Nie każda zmiana oznacza jednak po prostu większą dotację.

Rozszerzony zostanie katalog wyjątków od trzyletniego okresu własności nieruchomości. W określonych przypadkach wystarczy rok, między innymi przy przejęciu co najmniej połowy udziałów od rodziców lub dziadków. Osobnym wyjątkiem będzie nabycie nieruchomości przez zasiedzenie.

O 10 proc. wzrosną maksymalne stawki jednostkowe na wybrane prace: ocieplenie, wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych. Łączny limit najwyższego poziomu dofinansowania pozostanie jednak bez zmian.

Więcej czasu otrzymają osoby korzystające z prefinansowania. Prace objęte zaliczką będzie można zrealizować w ciągu 180, a nie 120 dni. Przy już podpisanej umowie konieczna będzie jej zmiana.

Dla gmin i operatorów oznacza to konieczność szybkiej aktualizacji instrukcji, list kontrolnych i informacji przekazywanych mieszkańcom. W programach dotacyjnych największe ryzyko pojawia się nie wtedy, gdy procedury są skomplikowane, lecz wtedy, gdy instytucja nadal pracuje na zasadach, które już przestały obowiązywać.

Zmiany ułatwiają dostęp do programu, ale nie znoszą audytu energetycznego, kryteriów dochodowych ani pozostałych zabezpieczeń.

Nie każdy problem zaczyna się od błędu. Czasem zaczyna się od przemilczenia, niedopowiedzenia albo założenia, że „jakoś ...
13/07/2026

Nie każdy problem zaczyna się od błędu. Czasem zaczyna się od przemilczenia, niedopowiedzenia albo założenia, że „jakoś to będzie”.

Dlatego dobre zarządzanie nie polega wyłącznie na szybkim reagowaniu. Polega też na uważności wobec ludzi, faktów i sygnałów, które łatwo zlekceważyć.

Na nowy tydzień: mniej automatyzmu, więcej świadomych decyzji.

Co w sytuacji, kiedy umowa cywilnoprawna zostaje przekształcona w umowę o pracę? Co z konkursem, którego nigdy nie przep...
12/07/2026

Co w sytuacji, kiedy umowa cywilnoprawna zostaje przekształcona w umowę o pracę? Co z konkursem, którego nigdy nie przeprowadzono? Samo przekształcenie nie zastępuje procedury naboru i nie usuwa skutków wcześniejszych decyzji kadrowych.

Pojawiają się pytania o wyrównanie wynagrodzenia, składki, czas pracy, urlopy, a także o odpowiedzialność osób, które dopuściły do zatrudnienia w warunkach właściwych dla etatu. W samorządzie konsekwencje mogą dotknąć nie tylko pracodawcę, lecz także kierownika jednostki i osoby zatwierdzające wydatek.

Nowe uprawnienia PIP to nie jest wyłącznie problem kadr. To ryzyko prawne, finansowe i organizacyjne dla całej jednostki.

Pełna, bezpłatna analiza nowych uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy jest dostępna w sklepie internetowym Audyt Samorządowy.

Link do pobrania: https://audytsamorzadowy.pl/produkt/nowe-uprawnienia-pip-w-samorzadzie-ekspertyza/

Nowe uprawnienia PIP mogą wywołać w samorządach problemy znacznie poważniejsze niż samo przekształcenie umowy cywilnopra...
11/07/2026

Nowe uprawnienia PIP mogą wywołać w samorządach problemy znacznie poważniejsze niż samo przekształcenie umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę.

Decyzja PIP nie zastąpi konkursu na stanowisko urzędnicze. Nie potwierdzi wymaganych kwalifikacji, nie zastąpi protokołu z naboru ani nie zalegalizuje automatycznie zatrudnienia dokonanego z pominięciem procedury. Może więc ujawnić jednocześnie dwie nieprawidłowości: zastosowanie niewłaściwej podstawy zatrudnienia oraz powierzenie zadań urzędniczych bez otwartego i konkurencyjnego naboru.

Samo naliczanie wynagrodzeń przez CUW nie czyni go pracodawcą. Ryzyko powstaje jednak wtedy, gdy pracownicy CUW ustalają grafiki, zatwierdzają zastępstwa, rozliczają zadania albo faktycznie kierują personelem obsługiwanej jednostki.

Instytucja kultury nie jest wydziałem urzędu, a spółka komunalna nie podlega bieżącemu zarządzaniu kadrowemu przez burmistrza. Bezpośrednie wydawanie poleceń ich pracownikom może podważyć formalny podział kompetencji i ujawnić, że rzeczywisty model zarządzania nie odpowiada dokumentom.

Najważniejszym dowodem nie musi być umowa. Wiadomości e-mail, komunikatory, grafiki, rejestry wejść, służbowe kalendarze i sposób zgłaszania nieobecności mogą pokazać, kto naprawdę organizował pracę.

Dwunastomiesięczny okres na uporządkowanie istniejących relacji nie jest pełną amnestią. Zawarcie umowy o pracę nie rozwiązuje automatycznie problemu wcześniejszych składek, podatków, roszczeń, wymaganych kwalifikacji ani pominiętego naboru.

Dlatego audyt nowych ryzyk PIP nie powinien zaczynać się od rejestru umów. Powinien zaczynać się od ustalenia, kto faktycznie wydaje polecenia, wyznacza czas pracy, zatwierdza nieobecności i ponosi odpowiedzialność za organizację pracy.

Cała ekspertyza, ponad 20 stron praktycznej analizy nowych kompetencji PIP i ich konsekwencji dla samorządów, jest dostępna bezpłatnie w moim sklepie na stronie www.audytsamorzadowy.pl

Organ nadzoru, o którym mowa, kontroluje sposób wykonywania władzy publicznej przez radę gminy. Nie bada przede wszystki...
09/07/2026

Organ nadzoru, o którym mowa, kontroluje sposób wykonywania władzy publicznej przez radę gminy. Nie bada przede wszystkim jakości prawa lokalnego. Bada, czy rada pozostała w granicach kompetencji wyznaczonych przez ustawodawcę.

To są dwa zupełnie różne światy.

Dlatego dwie niemal identyczne uchwały mogą otrzymać całkowicie odmienne oceny prawne. O wyniku często nie decyduje to, co rada uchwaliła, lecz to, z jakiego źródła wywiodła prawo do uchwalenia właśnie tego przepisu.

Samorządy bardzo często analizują treść uchwały. Organ nadzoru analizuje przede wszystkim zakres kompetencji organu, który tę uchwałę podjął. To subtelna różnica, ale w praktyce przesądza o wyniku postępowania nadzorczego.

Najbardziej ryzykowne nie są uchwały odważne.

Najbardziej ryzykowne są uchwały, które pozornie wykonują ustawę, a w rzeczywistości zaczynają ją uzupełniać. I te skopiowane od innych samorządów - nie sprawdzając realiów, procesu uchwalania oraz czasu kiedy została uchwalona.

To właśnie w tym miejscu najczęściej kończy się samodzielność samorządu, a zaczyna ingerencja organu nadzoru.

Doświadczeni legislatorzy nie szukają argumentów przemawiających za uchwałą. Szukają miejsca, w którym mogliby utracić kompetencję do jej podjęcia. I to jest jedna z najcenniejszych umiejętności w stanowieniu prawa lokalnego.

W dzisiejszym wydaniu Dziennika Gazety Prawnej znajdziecie mój komentarz poświęcony praktycznej stronie funkcjonowania C...
08/07/2026

W dzisiejszym wydaniu Dziennika Gazety Prawnej znajdziecie mój komentarz poświęcony praktycznej stronie funkcjonowania Centralnego Rejestru Umów. To temat, który już dziś zmienia codzienną pracę samorządów i wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale przede wszystkim dobrych procedur, organizacji oraz odpowiedzialnego zarządzania.

Dziękuję za kolejne zaproszenie do eksperckiej dyskusji. Cieszę się, że mogę dzielić się doświadczeniem zdobytym zarówno jako burmistrz, jak i audytor oraz od niedawna jako compliance officer. To właśnie praktyka pozwala przekładać prawo na rozwiązania, które realnie pomagają urzędom i ich mieszkańcom.

📖 Zachęcam do lektury.

Adres

Lesko
38-600

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Audyt Samorządowy umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij

Kategoria