23/08/2025
Każdy Mundurowy Pracujący z Bronią
Która potrafi połączyć Mentalność Wojownika z Mentalnością Strażnika …
Kilka osób prosiło mnie o ten temat, więc dzisiaj wlatuje. Ostrzegam, zaopatrzcie się w kawę czy inny ulubiony napój, ponieważ wpis jest długi.
"Odwrażliwianie" funkcjonariuszy Policji. Czyli przygotowanie psychofizyczne policjanta do fizycznego zwalczania przestępczości.
Samo zagadnienie (jak większość sprawdzonych procedur szkoleniowych dla organów ścigania) pochodzi z USA.
Stawia ono dwa ważne pytania:
1. Czy możliwe jest, aby przygotować policjanta do zabicia człowieka?
2. Czy należy przygotować policjanta do zabicia człowieka?
Odpowiedź na oba pytania brzmi: tak.
Kwestia jest na pierwszy rzut oka kontrowersyjna, ale już wyjaśniam, o co chodzi, gdyż zagadnienie jest złożone. Na wstępie zaznaczę, że część form treningowych, o których napiszę, stosuje się również w polskiej Policji.
Dlaczego takie szkolenie jest w ogóle potrzebne?
Dlatego, że niestety, ale każdy policjant musi być przygotowany psychicznie i fizycznie na to, że w trakcie służby może być zmuszony kogoś zranić lub nawet zabić. Ma to niejako wpisane w zawód.
Znany amerykański generał i historyk Samuel Marshall podczas opisywania skuteczności taktyki piechoty w czasie II wojny światowej (polecam książkę Men Against Fire) przeprowadził badanie, w którym wykazał, że wielu żołnierzy nie potrafiło strzelać do przeciwnika w bezpośredniej walce, nawet kiedy znajdowali się w stanie zagrożenia życia.
O ile dziś uznaje się, że skala problemu została przez Marshalla trochę wyolbrzymiona, to historycy i badacze faktycznie przyznają, że taki problem w wojsku istniał (w kolejnych konfliktach zbrojnych malał wraz ze zmianą systemu szkolenia, już w wojnie w Wietnamie dotyczył zdecydowanej mniejszości żołnierzy) i niejako naturalnie zaistniał również wśród policjantów.
Mało tego, zauważono, że policjant na reakcję (czyli m.in. podjęcie decyzji - strzelać/nie strzelać) ma dużo mniej czasu niż żołnierz na wojnie, a jednocześnie musi wziąć pod uwagę dużo więcej zmiennych oraz warunki prawne użycia broni.
Proces decyzyjny policjanta jest bardziej skomplikowany, a przy tym ma mniejsze okno czasowe na podjęcie odpowiedniej decyzji.
Dlatego w amerykańskiej policji zaczęto stosować techniki treningowe, które redukują naturalny opór przed zadawaniem śmierci.
Są one silnie związane z programami wojskowymi, które przeniknęły do szkolenia policji w latach 70 i później ponownie w latach 90.
Autorzy konspektów szkoleniowych wyszli z założenia, że policjant tak naprawdę codziennie jest na polu walki. Miasto/rejon służbowy to środowisko wrogie, a każda interwencja może być śmiertelnym zagrożeniem.
Patronują temu dwie często powtarzane dewizy:
musisz wygrać każdą walkę
oraz
lepiej żeby to przestępca nie wrócił do domu niż Ty.
Chodzi o to, aby wypracować w funkcjonariuszach odpowiednie nastawienie mentalne oraz odruchy, które pozwolą im w sytuacji zagrożenia działać instynktownie i pozwolą na eliminację zagrożenia bez zbędnej zwłoki.
Amerykanie doskonale zdają sobie sprawę, że w realiach służby policyjnej o być albo nie być decydują często ułamki sekund.
Jak to wygląda w praktyce?
Policjanci w USA przechodzą ćwiczenia z użyciem symulatorów (np. systemy VR takie jak FATS czy MILO Range, gdzie można symulować realistyczne scenariusze stresowe i gdzie aktorzy realistycznie reagują na postrzał).
Biorą udział w szkoleniach, w których muszą w ułamku sekundy zdecydować: czy osoba jest zagrożeniem, czy nie (shoot/don't shoot training).
Powtarzanie takich sytuacji ma zautomatyzować reakcję i zmniejszyć emocjonalny opór przed strzałem.
Na strzelnicach stosuje się tarcze sylwetkowe, które przedstawiają realistyczne postacie ludzkie. Prosty zabieg, ale przyzwyczaja oko i mózg, że strzał oddaje się do człowieka.
Dodatkowo instruktorzy używają tzw. warunkowania instrumentalnego, czyli nagradzają szybką, zdecydowaną reakcję.
Ponadto przeprowadzane są szkolenia Force on Force, w których pozoranci wcielają się w role napastników, a policjanci pracując np. na broni szkoleniowej typu FX, starają się odpowiednio zareagować na poziom zagrożenia.
Stosuje się też trening typu combat mindset training, który buduje przekonanie, że zwłoka w działaniu oznacza śmierć.
Ważnym elementem szkoleniowym jest również analiza nagrań z interwencji.
Ważna uwaga - żeby jakiekolwiek szkolenie było skuteczne i żeby osiągnąć chociaż minimalny poziom automatyzmu to musi ono polegać na setkach i tysiącach powtórzeń, aby jak najbardziej skrócić fazę analizowania/przygotowania, po której następuje faza działania.
Oczywiście bardzo ważne jest to, że "odwrażliwianie" i przygotowanie na zadanie śmierci jest tylko jednym elementem wieloaspektowego szkolenia.
Równie ważną kwestią jest wykształcenie w policjancie umiejętności werbalnego judo, podstaw negocjacji, deeskalacji, komunikacji w konflikcie, czy rozpoznawania kryzysów psychicznych.
Ważne jest, aby pamiętać o tym, że podczas szkolenia policyjnego nie można tworzyć tylko samych wojowników. Działanie policjanta zawsze musi być proporcjonalne do poziomu zagrożenia.
Nie chcę się za dużo powtarzać, gdyż pisałem już o tym w przeszłości, ale amerykańscy psychologowie policyjni stwierdzili, że najlepszym policjantem jest osoba, która potrafi połączyć mentalność wojownika z mentalnością strażnika (warrior mindset i guardian mindset).
Trzeba pamiętać, że zdecydowaną większość interwencji można rozwiązać rozmową i że policjant w pierwszej kolejności jest opiekunem społeczeństwa, którego misją jest ochrona życia, zdrowia i praw obywateli, a jednocześnie nie zawaha się walczyć na śmierć i życie w obronie tych wartości.
