21/05/2026
Podcast-gaan oo kamid ah wareysiyada ganacsi ee ugu saameynta badan caalamka ayaa dhexmaray Nicolai Tangen, Maamulaha Guud ee Sanduuqa Maalgashiga Qaranka Norway, iyo Aliko Dangote, ganacsadaha ugu taajirsan Afrika ahna aas-aasaha Dangote Group oo leh warshadaha ugu waaweyn qaaradda Afrika.
Wareysigan, Dangote wuxuu kaga hadlay safarkiisii ganacsi ee uu ku bilaabay dhowr gaari oo shamiito/sibidh ah sanadkii 1978 gudaha Nigeria ilaa uu maanta ka noqday milkiilaha single-train-ga ugu weyn dunida ee ku yaalla Lekki, Nigeria, oo ku kacay lacag dhan $20 bilyan dollar. Wuxuu si cad u sharaxay caqabadihii uu soo maray sida helitaanka dhulka, maalgelin culus, iyo cadaadis ka imaanayay nidaamka shidaalka iyo kooxo dhibaato kuhaye hergelinta mashruucaas. Wuxuu sheegay in bilowgii mashruuca refinery-ga ay aad u adkayd, balse uu u arkay sida qof bad kudhexjira oo aan dib u laaban karin, sidaas darteed uu h**e u sii socday ilaa uu mashruucu noqday mid guuleystay.
Dangote wuxuu si gaar ah u ammaanay Shiinaha, isagoo sheegay in China uu si weyn uga caawiyo Afrika dhanka horumarinta, gaar ahaan mashaariicda waaweyn. Wuxuu tusaale u soo qaatay in shirkadaha Shiinaha ay ogolyihiin in lasiiyo ama labixiyo 20% lacagta guud ee mashruuca, halka 80% kale la sugo ama lagu bixiyo maalgelin iyo credit muddo 4–5 sano ah. Wuxuu sheegay in tani ay si weyn u fududeyso horumarka, marka la barbar dhigo waddamo kale sida Talyaaniga oo inta badan lacagta oo dhan kaa doonaya marka mashruuc la bilaabayo. Taas ayuu ku sheegay in Shiinuhu yahay lammaane ganacsi oo aad u wax ku ool ah oo si dhab ah uga qayb qaata horumarinta Afrika.
Dangote wuxuu sidoo kale sheegay in saliidda cayriin uu ka keeno dalal ay ka mid yihiin Nigeria (56%), Angola, Libya iyo Maraykanka, isagoo xusay in mustaqbalka uu qorsheynayo ballaarin weyn oo gaari doonta maalgashi dhan $45 bilyan oo lagu dhisayo warshado sifeyn iyo petrochemical ah oo laga sameynayo dalal ay ka mid yihiin Kenya, Tanzania, Uganda ilaa Itoobiya.
Intaas waxaa dheer, Dangote wuxuu si qoto dheer uga hadlay mustaqbalka Afrika, isagoo sheegay in qaaraddu leedahay dhalinyaro badan, kheyraad dabiici ah, suuq weyn, iyo dhul beereed aad u ballaaran. Wuxuu aaminsan yahay in Afrika ay hormari karto haddii ay xoogga saarto warshadaynta gudaha, waxbarasho tayo leh, kaabayaasha dhaqaalaha, iyo in lahelo maalgashi ay hormuud u yihiin Afrikaanta laftoodu, halkii si buuxda loogu tiirsanaan lahaa dibadda.
Intaas waxaa dheer, wuxuu carrabka ku adkeeyay muhiimadda “backward integration” in Afrika ay soo saarto waxa ay isticmaasho halkii ay soo dejin lahayd, isagoo tusaale u soo qaatay sibidh/shamiito, sonkor, bacriminta iyo shidaalka. Tan ayuu sheegay inay tahay jidka kaliya ee lagu gaari karo isku filnaansho dhaqaale iyo shaqo abuur ballaaran oo gudaha ah.
Sidoo kale wuxuu sheegay in ganacsigu u baahan yahay edbin adag, aragti fog, iyo in faa’iidada dib loogu celiyo shirkadda si loo kobciyo halkii si degdeg ah loo qaybin lahaa. Wuxuu xusay in shirkaddiisa ay inta badan dib u maalgeliso faa’iidada, taasoo u suuragelisay inay noqoto mid ka mid ah shirkadaha ugu waaweyn Afrika iyo dunida.
Ugu dambeyn, Dangote wuxuu ku nuuxnuuxsaday in dhaxalka uu rabo uu yahay in Afrika ay noqoto qaarad warshadaysan oo is-ku filan. Wuxuu dhalinyarada Afrika ku dhiirrigeliyay inay riyooyin waaweyn yeeshaan, dalkooda joogaan, oo ay noqdaan jiilka dhisa mustaqbalka qaaradda.
