H LAB Modern cloud-based healthcare platform

25/08/2026

"สวัสดีพี่ ได้ข่าวโรงพยาบาลพี่เปลี่ยนเป็น paperless แล้วเหรอ เป็นไงบ้าง"
"ก็ดีนะ HIS อันใหม่ค่อนข้างครบแถมมี CDSS ด้วย พวกหมอก็เลยนิยมสั่งผ่าน CPOE น่ะ ทีมพยาบาลทีมเภสัชก็ฟอลโลวตามได้ อืม EMR ก็เปิดดูง่ายนะ แล้วก็มีเชื่อมกับ PHR ของเขตด้วย ทีมหลังบ้านก็สะดวกเลย"
"หา...ขออีกทีได้ไหม ฟังไม่รู้เรื่องเลยพี่!!"
เชื่อว่าหลายท่านคงเคยเจอเหตุการณ์แบบนี้ ในยุคที่โรงพยาบาลมุ่งหน้าสู่ paperless ระบบงานถูกปรับเปลี่ยนให้ดำเนินการผ่านระบบคอมพิวเตอร์เป็นส่วนใหญ่ บุคลากรทางการแพทย์คล้ายถูกพายุดิจิทัลโหมให้ก้าวเข้าสู่โลกเทคโนโลยีอย่างเลี่ยงไม่ได้ หลายครั้งเราไม่รู้ด้วยซ้ำว่าสิ่งตรงหน้านี้เรียกว่าอะไร
จินตนาการว่าอยู่ๆพรุ่งนี้เราจะเริ่มเป็น paperless hospital กันแล้ว เราควร "รู้จัก" อะไรบ้าง
วันนี้เราจะพาทุกท่านไปเรียนรู้ศัพท์พื้นฐานที่ไม่รู้ไม่ได้กันค่ะ
---
HIS คืออะไร
HIS หรือ Hospital Information System หมายถึง ระบบสารสนเทศโรงพยาบาล มีหน้าที่บริหารจัดการข้อมูลของระบบงานต่างๆในโรงพยาบาล ไม่ว่าจะเป็นระบบที่เกี่ยวข้องกับการรักษาพยาบาลโดยตรง ไปจนถึงระบบสนับสนุนที่ช่วยให้การรักษาพยาบาลดำเนินไปได้
เล่าอย่างเห็นภาพ HIS คือโปรแกรมตัวหนึ่ง ที่เมื่อเปิดโปรแกรมขึ้น...
หากเราเป็นแพทย์ เราอาจเรียกดูข้อมูลคนไข้ผ่านโปรแกรมดังกล่าว หรือลงข้อมูลที่เราเพิ่งตรวจพบใหม่ และสามารถสั่งการรักษาผ่านโปรแกรมนี้ได้
หากเราเป็นพยาบาล เราจะเห็นข้อมูลคนไข้ในหอผู้ป่วย เห็นคำสั่งการรักษาที่แพทย์เพิ่งสั่งเข้ามาใหม่ สามารถรับออเดอร์ผ่านโปรแกรมนี้ได้ และสามารถบันทึกการพยาบาลในโปรแกรมนี้ได้เช่นกัน
หากเราเป็นฝ่ายการเงิน เราสามารถเห็นข้อมูลค่าใช้จ่ายผู้ป่วยแต่ละราย สามารถทำการรับเงินจ่ายเงินผ่านโปรแกรมได้ และอาจส่งข้อมูลค่ารักษาพยาบาลไปยังต้นสิทธิ์เพื่อเรียกเก็บได้
อาจกล่าวได้ว่า HIS คือระบบปฏิบัติการร่มใหญ่ ที่ช่วยให้ข้อมูลซึ่งเกิดขึ้นจากการปฏิบัติงานไม่ว่าเราจะเป็นสาขาวิชาชีพใด สามารถ นำเข้า-รับส่ง-จัดเก็บ ได้อย่างสะดวกสบายภายใต้ร่มเงาเดียว
อันที่จริงไม่ว่าโรงพยาบาลของเราจะมี HIS หรือไม่ เนื้องานของเราก็เหมือนเดิมนะคะ เพียงแต่กระบวนการให้เนื้องานดำเนินไปได้อาจแตกต่างออกไป เนื่องจากมีระบบคอมพิวเตอร์เข้ามาช่วยนั่นเอง
---
CPOE คืออะไร
CPOE หรือ Computerized Provider Order Entry (บางแห่งอาจใช้ Computerized Physician Order Entry) หมายถึง ระบบสั่งการผ่านคอมพิวเตอร์
กล่าวอย่างเข้าใจง่าย เราพูดถึงการ"ออกออเดอร์และรับออเดอร์"แพทย์ผ่านระบบคอมพิวเตอร์นั่นเอง
เมื่อแพทย์ต้องการสั่งยา แพทย์ต้องเริ่มจากคีย์คำสั่งบน HIS จากนั้นคำสั่งจะถูกถ่ายทอดไปตามระบบสู่หน้าจอของทีมพยาบาลและห้องยา เมื่อห้องยาทราบก็จะรับออเดอร์จัดยา ตรวจสอบความปลอดภัยของการใช้ยา และปล่อยยาออกตามระบบ เมื่อพยาบาลทราบก็จะรับยา รับออเดอร์แพทย์ผ่านระบบ และบริหารยาให้ผู้ป่วยได้รับอย่างถูกต้อง
กระบวนการส่งต่อและรับคำสั่งการรักษาจะเกิดผ่านระบบคอมพิวเตอร์ทั้งหมด จากต้นน้ำได้แก่ตัวแพทย์ผู้ออกออเดอร์ ผ่านกลางน้ำเช่นเภสัชกร ไปจนถึงปลายน้ำเช่นพยาบาลผู้บริหารยา ทั้งหมดนี้เรียกว่า CPOE นั่นเอง
CPOE มิได้จำกัดเฉพาะการสั่งยา แต่รวมถึงคำสั่งการตรวจรักษาทั้งหมด
มีจุดน่าสนใจ สังเกตว่า CPOE ทำให้คนไม่จำเป็นต้องเขียน-คัดลอก-แกะลายมืออีกต่อไป Transcribing Error (ความเสี่ยงจากการคัดลอก)จึงหายไป ในโรงพยาบาลที่ใช้ CPOE อย่างครบวงแล้วจึงไม่พบ risk report ในลักษณะนี้อีก
---
CDSS คืออะไร
CDSS หรือ Clinical Decision Support System หมายถึง ระบบ"ช่วย"ตัดสินใจทางคลินิค
เพื่อความเข้าใจ เราลองดูตัวอย่างกันก่อน
แพทย์สั่งยาเบาหวานผ่าน CPOE หากเป็นระบบทั่วไปที่ไม่มี CDSS คำสั่งอาจพุ่งตรงสู่ห้องยา เภสัชกรจะทำการตรวจสอบความปลอดภัยจากการใช้ ในจังหวะนั้นเอง เภสัชกรสังเกตเห็น GFR ของผู้ป่วยต่ำเกินกว่าจะใช้ยาตัวนี้ได้ จึงทำการโทรศัพท์แจ้งแพทย์ แม้ได้เปลี่ยนยาในภายหลัง แต่ทั้งแพทย์ เภสัชกร และตัวผู้ป่วยเองก็เสียเวลาไปมาก
แต่สำหรับ HIS ที่ CPOE มีระบบ CDSS ติดตั้งอยู่ เรื่องราวอาจต่างออกไป
เมื่อแพทย์สั่งยาเบาหวานผ่าน CPOE ระบบ CDSS จะเริ่มทำงาน และในเสี้ยววินาทีนั้นระบบตรวจพบว่า GFR ล่าสุดของผู้ป่วยไม่สามารถใช้ยาเบาหวานตัวดังกล่าวได้ จึงทำการแจ้งเตือนผ่านหน้าจอแพทย์ในทันทีทันใด แพทย์ทำการเปลี่ยนยาแล้วเสร็จก่อนผู้ป่วยออกจากห้องตรวจ เภสัชกรแม้ไม่ทราบเรื่องนี้ แต่ก็ได้รับรายงาน risk report ประจำเดือนโดยระบบ HIS ในภายหลัง ทั้งแพทย์ เภสัชกร และผู้ป่วยใช้เวลาน้อยลง
CDSS หมายถึงระบบช่วยตัดสินใจทางคลินิคใดๆ ที่อาจเป็นได้ตั้งแต่ ระบบตรวจจับความปลอดภัยในการใช้ยา, ตัวช่วยคำนวณโดสยาในเด็ก, ชุดคำสั่งการตรวจ stroke fast tract, ไปจนถึงคำแนะนำตามแนวปฏิบัติที่โรงพยาบาลระบุไว้ โดยใช้ความได้เปรียบของเทคโนโลยีที่สามารถจดจำข้อมูลได้อย่างแม่นยำและไม่เหน็ดเหนื่อยมาเป็นตัวช่วย
แต่ละ HIS จากแต่ละโรงพยาบาล อาจมีรายละเอียดของ CDSS ที่แตกต่างกันไป HIS รุ่นใหม่ๆ มักเปิดช่องให้เราปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะกับบริบทที่เปลี่ยนไปได้ รวมถึงอาจตั้งระดับของการแจ้งเตือน เพื่อไม่ให้เกิด alert fatigue ได้ด้วย
หากจะเทียบกับแบบดั้งเดิม CDSS คงเปรียบได้กับแผ่นป้ายโดสยาในเด็กที่เราติดไว้ข้างผนัง OPD กันลืม แต่เมื่อคำสั่งการรักษาไหลผ่านระบบคอมพิวเตอร์ทั้งหมด จึงเปิดโอกาสให้เราใช้เทคโนโลยีเข้าช่วยได้ ในอนาคตระบบ CDSS อาจมีลักษณะของ AI-driven CDSS ร่วมด้วย
---
EMR คืออะไร
EMR หรือ Electronic Medical Record หมายถึง เวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์
ความหมายของ EMR นั้นเข้าใจได้ไม่ยาก หมายถึงระบบจัดเก็บข้อมูลผู้ป่วยในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ วิธีการเก็บข้อมูลผู้ป่วยเช่นนี้มีประโยชน์หลากหลาย ตั้งแต่การเรียกใช้ได้จากหลายจุดในคราวเดียว ผิดกับเวชระเบียนรูปเล่มที่ใช้ได้คราวละหนึ่งจุดบริการ หรือในด้านความปลอดภัย EMR สามารถจำกัดการเข้าใช้และเรียกดูบันทึกการเข้าใช้ ทำให้ความปลอดภัยสูงขึ้น นอกจากนี้การบันทึกข้อมูลโดยการพิมพ์หรือคีย์ข้อมูลเข้าระบบโดยตรง ยังมีประโยชน์ในด้าน"การบริหารจัดการข้อมูล"อีกด้วย
ซึ่งนี่ถือเป็นจุดสำคัญ
เราสามารถออกแบบ EMR ให้มีโครงสร้างการจัดเก็บข้อมูลเหมาะสำหรับการดึงใช้
เมื่อทีมระบาดวิทยาต้องการจำนวนผู้ป่วยรายโรคและอัตราตาย หรือเมื่อผู้บริหารต้องการจำนวนค่าใช้จ่ายรายโรคเฉลี่ยต่อคนต่อครั้ง หรือเมื่อกระทรวงสาธารณสุขต้องการข้อมูลตัวชี้วัดประจำ โครงสร้างการจัดเก็บข้อมูล EMR จะกลายเป็นจุดสำคัญ ว่าโรงพยาบาลนั้นๆจะสามารถสกัดข้อมูลได้เพียงใด
อย่างไรก็ดี มีข้อสังเกตสำคัญหนึ่ง การเขียนประวัติผู้ป่วยด้วยมือและแสกนเก็บในระบบอิเล็กทรอนิกส์ โดยนิยามแล้วอาจถือเป็น EMR รูปแบบหนึ่ง แต่ประโยชน์ในฐานะ"ข้อมูล"ที่พร้อมให้บริหารจัดการจะหายไป EMR ดังกล่าวจะกลายเป็นเพียงแฟ้มรวมภาพ ซึ่งนี่ถือเป็นข้อควรระวังอย่างยิ่ง
---
PHR คืออะไร
PHR หรือ Personal Health Record หมายถึง บันทึกข้อมูลสุขภาพส่วนบุคคล
โดยนิยามแล้ว PHR จะเป็นอะไรก็ได้ที่ช่วยให้ผู้ป่วยเข้าถึงข้อมูลสุขภาพของตน อาจเป็นสมุดประจำตัวผู้ป่วยที่ถือติดตัวไปมา และสามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการรักษาพยาบาลหากเกิดเหตุไม่คาดฝันได้
อย่างไรก็ดี กระทรวงสาธารณสุขได้เล็งเห็นความสำคัญของ PHR ในระบอิเล็กทรอนิกส์ ที่จะกลายเป็นช่องทางให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลการรักษาพยาบาลของตน ไม่ว่าข้อมูลจะเกิดขึ้นที่ใด และผู้ป่วยอยู่ที่ไหนก็ตาม PHR จึงกลายเป็นหมุดหมายสำคัญที่วงการสาธารณสุขไทยกำลังจะก้าวไป
---
หาก HIS ถือเป็นร่มใหญ่ เป็นร่างกายให้ระบบโรงพยาบาล CPOE ก็คล้ายแขนขาที่ร่างกายใช้ทำกิจกรรม โดยมี CDSS เป็นสมองส่วนวิเคราะห์ช่วยแนะนำเฝ้าระวัง มี EMR เป็นสมองส่วนความทรงจำ และมี PHR เป็นส่วนต่อขยายให้มีปฏิสัมพันธ์กับร่มที่ใหญ่กว่าในระดับประเทศต่อไป
ทั้งหมดนี้ก็เป็น 5 ศัพท์จำเป็นที่ควรรู้ สำหรับทั้งมือใหม่และมือเก๋าทุกท่านค่ะ

25/05/2026

“พี่ไม่ใช่คนเก่งอะไรเลย”
“ถ้าไปอยู่ในเมืองก็คงเป็นหมอที่อาจจะไม่มีประโยชน์อะไรเลย”

เกือบยี่สิบปีก่อน ผู้เขียนมีโอกาสได้พบกับพี่ตุ่ย นพ.วรวิทย์ ตันติวัฒนทรัพย์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลอุ้มผาง โรงพยาบาลที่ไกลปืนเที่ยงที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย หมอตุ่ยทำงานที่อุ้มผางมากว่า 30 ปี ทำงานมาตั้งแต่วันที่โรงพยาบาลยังแทบไม่เหมือนโรงพยาบาล จนถึงวันที่โรงพยาบาลแห่งนี้เป็นที่พึ่งให้ชาวบ้าน อย่างไม่เลือกชาติศาสนา อย่างที่ใครๆก็อยากมาดูให้เห็นกับตา อย่างที่นานาชาติประจักษ์ถึงอุดมการณ์และความบากบั่นพยายาม

“ถ้ากลัวโดนยิง ก็ติดรถโรงพยาบาลไป ถ้าเขาเห็นตราโรงพยาบาลอุ้มผาง จะกะเหรี่ยงหรือพม่า เขาก็หยุดยิงทั้งนั้นล่ะ”

อุ้มผางเป็นอำเภอที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย แม้จะมีคนไทยตามทะเบียนจำนวนไม่มาก แต่กลับมีประชากรแฝงมหาศาล ด้วยเป็นพื้นที่ชายขอบ เต็มไปด้วยป่าเขาลำเนาไพร มีคนจำนวนมากที่ไม่ทราบด้วยซ้ำว่าตนสัญชาติใด ไม่เคยแจ้งเกิด ไม่เคยแจ้งตาย เป็นที่ที่เส้นแบ่งเขตประเทศถือเป็นเส้นสมมติอย่างแท้จริง

อย่างไรก็ตาม เมื่อเจ็บป่วยก็ต้องหาที่รักษา เป็นที่ทราบกันว่า หมอตุ่ยแห่งโรงพยาบาลอุ้มผางรักษาคนไม่เลือกข้าง อย่าว่าแต่ไม่เลือกยากดีมีจน แต่ไม่เคยเลือกเชื้อชาติสัญชาติศาสนา หรือสถานะทางทะเบียนใดๆ หมอตุ่ยจึงเป็นที่รักของคนไข้ ของญาติพี่น้องคนไข้ ของมิตรสหายของคนไข้ เป็นตะละผาโด้ผู้ยิ่งใหญ่ เป็นสะยามะที่คนเคารพ ถึงขั้นเล่าลือกันว่า ขณะกองทัพกะเหรี่ยงรบกับกองทัพพม่า เกิดรถโรงพยาบาลอุ้มผางแล่นผ่านมา ต่างก็หยุดยิงโดยพร้อมเพรียงกันอย่างเคารพรัก

อย่างไรก็ดีหลายครั้งมีคนถามว่า ทำไมเราไม่เลือกรักษาเฉพาะคนไทย กับคนต่างชาติก็ปล่อยไว้หากฉุกเฉินก็ค่อยรักษา อันที่จริงคำถามนี้หากมองในแง่เศรษฐกิจก็ถือว่าสมเหตุสมผล ในเมื่อคนไทยจ่ายภาษี คนต่างชาติไม่จ่าย หรือหากมองในแง่มนุษยธรรมก็นับว่าพอรับได้ เพราะสุดท้ายหากฉุกเฉินเราก็รักษา หมอตุ่ยตอบกลับอย่างลึกซึ้งว่า

“ถ้ายุงจะกัด มันไม่เลือกสัญชาติ”

อุ้มผางถือเป็นพื้นที่สีแดงของของโรคมาลาเรีย อันมียุงเป็นพาหะนำโรค หมอตุ่ยเคยเล่าว่าแกไม่ใช่คนดีอะไร ที่คนอื่นคิดแกก็เคยคิด แต่เพราะคลุกคลีกับชาวบ้าน มองเห็นคนเป็นคน จึงพบว่าเขตแดนพื้นที่ สัญชาติสถานะล้วนเป็นสิ่งสมมติ หากแต่ธรรมชาติเป็นสิ่งจริงแท้ โรคภัยไข้เจ็บตามธรรมชาติโดยเฉพาะโรคระบาดจึงยุติธรรมยิ่ง การทำงานทำให้หมอตุ่ยรู้ว่า จะคิดอย่างฉาบฉวยแบ่งเจ้าแบ่งข้าไม่ได้ การควบคุมโรคระบาดโดยเฉพาะมาลาเรียซึ่งขณะนั้นถือเป็นภัยใหญ่ จำต้องควบคุมการระบาดอย่างเข้าใจธรรมชาติและไม่ติดบนสิ่งสมมติ การรักษาตลอดจนการควบคุมโรค จึงไม่จำกัดเฉพาะคนที่มีสถานะเป็นคนไทย แต่คือทุกคนที่เป็นคนอย่างแท้จริง

ในเวลาต่อมา เมื่อมาลาเรียเริ่มควบคุมได้ ก็เริ่มมีคำถามตามมาถึงโรคไม่ระบาดต่างๆ ว่าเหตุใดจึงไม่รักษาเฉพาะที่ถึงชีวิตแล้วเท่านั้น แต่เลือกที่จะรักษาแทบจะตามมาตรฐานเดียวกันกับคนไทย หมอตุ่ยไม่ได้ตอบบนสิ่งสวยงามอย่างมนุษยธรรมหรืออุดมคติใดๆ แต่ตอบว่า วัคซีนบาดทะยักราคาสิบกว่าบาท แต่รักษาบาดทะยักเคสละล้าน บนเขาลูกนี้ไม่ใช่เราก็ไม่มีใคร การเลือกรักษาตามมาตรฐานจึงไม่เพียงรักษาคนไข้ แต่ยังรักษาระบบสาธารณสุขที่มีข้อจำกัดโดยรวม

หมอตุ่ยจึงมิได้ทำงานบนอุดมคติที่ฉาบฉวย แต่อยู่บนอุดมการณ์ที่เข้าใจความเป็นไปโดยตลอดอย่างแท้จริง

แต่หมอตุ่ยยังเป็นคนที่วิเศษมากในอีกประเด็นหนึ่ง

ครั้งหนึ่งมีหมอรุ่นน้องถามว่า ทำไมพี่ตุ่ยจึงอยู่ที่อุ้มผางได้นานขนาดนี้ มีอุดมการณ์อะไรและรักษาไว้อย่างไร หมอตุ่ยกลับตอบว่าไม่ได้มีอุดมการณ์สูงส่งอะไร แรกมาก็คิดจะอยู่ปีสองปีแล้วไป แต่ว่า...

“พี่ไม่ใช่คนเก่ง ถ้าไปอยู่ในเมืองก็คงเป็นหมอที่ไม่เก่ง ไม่มีประโยชน์อะไรเลย”
“แต่ที่นี่ชาวบ้านเขาไม่มีใคร”

“เรามีคุณค่ามากนะ”

หมอตุ่ยมักเปรียบตัวเองเป็นเทียนเล่มเล็ก ไม่ได้มีแสงสว่างมากมาย แต่เพราะอยู่ในที่มืดจึงเกิดคุณค่า หมอตุ่ยไม่เคยคิดว่าตัวเองมีอุดมการณ์สูงส่ง หรือวิเศษวิโสมีคุณลักษณะเหนือใคร เพียงเป็นมนุษย์คนหนึ่งที่ได้อยู่ในที่ที่ตนสร้างประโยชน์ให้คนอื่นได้ เป็นคนธรรมดาคนหนึ่งเท่านั้นเอง แกคิดแบบนี้จริงๆ

หลายสิบปีที่ผ่านมา มีแพทย์พยาบาลตลอดจนเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในทุกระดับ แวะเวียนมาที่โรงพยาบาลอุ้มผาง อยู่ระยะหนึ่งมากบ้างน้อยบ้าง เมื่อจังหวะชีวิตผันผ่าน จึงหมุนวนจากไป แต่ต่างก็ได้เรียนรู้ ทั้งวิธีการมองโลกที่ลึกซึ้งข้ามทุกเส้นพรมแทนใดๆ วิธีการมองคนให้เป็นคนเท่ากันอย่างไม่มีเงื่อนไข และเข้าใจความเป็นไปทั้งหลายบนโลกอย่างแท้จริง

พี่ตุ่ยเป็นเป็นหมอและเป็นมนุษย์ที่สมควรได้รับการเคารพนับถืออย่างแท้จริง

ยินดีกับพี่ตุ่ยนะคะ

18/03/2026

การปรับระบบเวรพยาบาล
จาก 8 ชั่วโมง → 12 ชั่วโมง
ดูเหมือนเป็นทางออกที่ดี
แต่คำถามสำคัญคือ
👉 ภาระงานลดลงจริงหรือไม่
👉 คุณภาพชีวิตดีขึ้นจริงหรือไม่
👉 หรือเป็นเพียงการจัดตารางใหม่ของปัญหาเดิม
บทความนี้ชวนมองลึกกว่า “รูปแบบเวร”
ไปสู่ ภาระงานจริงและคุณภาพชีวิตของพยาบาล

คุณคิดว่า เวร 12 ชั่วโมง จะช่วยแก้ปัญหาจริงไหม?
มาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันได้ในคอมเมนต์ 👇

อ่านบทความเต็ม
https://www.hlabconsulting.com/post/เวร-12-ชั่วโมง-แค่ภาพมายาหรือทางแก้ปัญหาจริง

12/03/2026

การมาโรงพยาบาลในอนาคต อาจเป็นแบบนี้
📱 เปิดบัตรผ่านแอพ
📅 ทำนัดผ่านมือถือ
💳 จ่ายเงินออนไลน์
💊 ยาส่งถึงบ้าน
📊 ดูผลตรวจของตัวเองได้
ทั้งหมดนี้กำลังเกิดขึ้นจริงแล้วในหลายโรงพยาบาล
เราได้รวบรวม
5 บริการผ่านแอพโรงพยาบาลที่ผู้ป่วยและญาติชื่นชอบ
อ่านต่อในบทความ 👇
https://www.hlabconsulting.com/post/5-บริการผ่าน-แอพโรงพยาบาล-ที่ผู้ป่วยและญาติชื่นชอบ

02/03/2026

การจัดตารางเวรต้องแม่นยำ!
การแลกเวรที่ไม่แจ้งให้ทราบทุกคนอาจทำให้เกิดปัญหามากมาย…
แต่ตอนนี้! CORTEX SHIFT พร้อมระบบแลกเวรใหม่ที่ช่วยให้ทั้งพยาบาลและผู้จัดตารางสามารถจัดการได้สะดวกขึ้น 🌟
📘 อ่านรายละเอียดฟีเจอร์ใน blog นี้เลยค่ะ 👇
https://www.hlabconsulting.com/post/ขั้นกว่าของการจัดเวรในพริบตาเดียว-ฉบับแลกเวร

เคยหรือไม่ที่กำลังนอนหลับสบายแล้วมีใครสักคนโทรมาถามว่า "พี่ลืมเวรหรือเปล่าคะ!"ขนลุกเลยค่ะ!!ถ้าไม่นับชนิด...

26/02/2026

วันอังคารที่ผ่านมาได้เข้าร่วมประชุมในฐานะกรรมการสมาคม Health Tech Thailand กับคณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหิดล และ MORU (Mahidol Oxford Tropical Medicine Research Unit)

ประเด็นหลักคือการหารือเพื่อเตรียมทำความร่วมมือกันว่า จะทำยังไงให้งานวิจัยได้ไปต่อถึงการใช้งานจริงได้เร็วขึ้น เยอะขึ้น ผ่านการทำงานร่วมกับฝั่ง tech และผู้ประกอบการ จากทีมงานของสมาคม Health Tech Startup Thailand ที่หลายๆท่านได้มีประสบการณ์ล้มลุกคลุกคลานในตลาดจริงๆมาหลายปี

ในการประชุม ตื่นเต้นมากค่ะ เพราะได้เห็นงานวิจัยหลายชิ้นที่มีศักยภาพต่อยอดสูงมาก เช่น
– ชุดตรวจ G6PD ที่ออกแบบให้ต้นทุนต่ำลง ใช้ง่ายขึ้น ได้ผลทันที
– electronic nose ที่กำลังพัฒนาให้ช่วยดมคัดกรองโรคอย่าง dengue ได้
– AI ที่ดู morphology เม็ดเลือดแล้วพอจะเดาได้ว่าคนไข้ไปกินยาอะไรมาก่อน (แม้จะไม่ได้บอก) ทำให้สั่งยาได้ปลอดภัยขึ้น

ในห้องประชุมก็ช่วยกันคิดต่อทันทีว่า ถ้าจะทำให้เป็น product จริง ต้องเดินยังไง ใครต้องช่วยตรงไหน และจะไปตลาดแบบไหน

มันทำให้เห็นชัดว่า นักวิจัยไทยเก่งมากๆ สามารถทำนวัตกรรมในแบบที่ทรัพยากรจำกัดได้ และถ้าเราได้มี ecosystem ที่ดี ได้เชื่อมต่องานวิจัยกับ product เราน่าจะเห็น impact ที่ไกลกว่าที่คิดมาก และสามารถขยายผลิตภัณฑ์ไปตลาดต่างประเทศได้เยอะเลยค่ะ ยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้มีโอกาสร่วมกันสร้าง Ecosystem นี้ หากหน่วยงานด้านการแพทย์ งานวิจัย ส่วนไหน สนใจความร่วมมือแบบนี้ ติดต่อ Health Tech Startup Thailand ได้เลยค่ะ

24/02/2026

การจัดตารางเวรพยาบาล ไม่ได้ยากแค่ “จำนวนคน”
แต่ยากที่ต้องผสม ประสบการณ์ + competency + หน้าที่เฉพาะ ให้อยู่ในเวรเดียวกันได้อย่างลงตัว
✨ CORTEX SHIFT อัปเดตฟีเจอร์ใหม่
“ระบบ Tag” ที่ช่วยจัดเวรให้ตรงบทบาท ถูกคน และลดความปวดหัวของผู้จัดตารางเวร
อ่านรายละเอียดฟีเจอร์ใหม่ได้ในบทความนี้ 👇
https://www.hlabconsulting.com/post/ขั้นกว่าของการจัดตารางเวรแบบพริบตาเดียว

18/02/2026

วันนี้ได้มีโอกาสเข้าร่วมงานเปิดตัว โรงพยาบาลอาทิตย์ อินเตอร์เนชั่นเนล (AIH) โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยแพทย์เอกชนแห่งแรกของประเทศไทย (เป็นโรงพยาบาลรร.แพทย์ ของมหาวิทยาลัยรังสิตนี่แหละค่ะ)

ที่ผ่านมามีโอกาสได้พูดคุยกับผู้บริหารหลายท่าน สิ่งที่สัมผัสได้ชัดของที่นี่คือ วิสัยทัศน์ ที่มองไกลกว่าแค่การสร้างโรงพยาบาล

AIH ให้ความสำคัญกับการออกแบบระบบตั้งแต่ต้น
มองทั้ง efficiency ของกระบวนการ เพราะเขามองว่าทรัพยากรนั้นมีค่า ต้องใช้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงให้ความสำคัญกับคุณภาพของประสบการณ์คนไข้ แล้วค่อยมองว่า จะเอาเทคโนโลยี หรือเอาการออกแบบต่างๆเข้ามาเป็นเครื่องมือ

ได้แลกเปลี่ยนกันเรื่องแนวคิด Care Assembly
การประกอบการดูแลแบบเป็นระบบ ลดความซ้ำซ้อน ทั้งงานเอกสาร ไปจนถึงการตรวจอย่างเหมาะสม (Rational lab use, Rational drug use) และไปจนถึงความจริงจังในการวัดผลคุณภาพการรักษา เพื่อสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับการบริการทางการแพทย์

ที่สำคัญคือ แม้จะขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยี
แต่แก่นของแนวคิดยังคงเป็น humanized care
ทำอย่างไรให้ระบบช่วยคนทำงาน ซึ่งก็จะส่งต่อคุณค่าไปยังคนไข้แน่ๆ

รวมทั้งการสร้างระบบที่ sustainable มากขึ้น เช่น การร่วมมือกับบริษัทเทคโนโลยีอย่าง Siement นำ MRI ที่ลดการใช้ฮีเลียมมาใช้ การออกแบบผังตึกแบบ Spider web ให้ logistics ในโรงพยาบาลลีนขึ้น

ชื่นชมในวิสัยทัศน์ของทีมบริหาร และขอแสดงความยินดีด้วยอีกครั้งค่ะ

14/01/2026

ถอดบทเรียน "นาฬิกาชีวิต" พยาบาล: เมื่อ “การทำงาน” ส่งผลต่อสุขภาพของบุคลากร 🩺🤍

ขอแสดงความเสียใจและร่วมไว้อาลัยกับการจากไปของ "พว.ยุภารักษ์ สุขวรรณดี" พยาบาลวิชาชีพ รพ.ร้อยเอ็ด ที่ได้สร้างความสะเทือนใจให้พวกเราทุกคน ไม่ใช่แค่ในฐานะบุคลากรทางการแพทย์ แต่ในฐานะเพื่อนมนุษย์คนหนึ่งที่เข้าใจชีวิตคนทำงานด่านหน้านั้นหนักหนาเพียงใด
H LAB จึงอยากชวนทุกคนมาลอง "ถอดบทเรียน" เรื่องนี้ไปด้วยกัน เสริมความเข้าใจกลไกของร่างกาย เพื่อที่เราจะดูแลกันและกันได้ดีขึ้นกว่าเดิม

1. ภาวะ "Masking Effect" เมื่อร่างกายซ่อนความเหนื่อยล้า 🎭
เคยไหม... ที่อดนอนมาทั้งคืน แต่พอถึงเวลาหน้างานกลับรู้สึกตื่นตัว ร่าเริงเหมือนไม่เป็นอะไร? ในทางวิทยาศาสตร์ สิ่งนี้เรียกว่า "Masking Effect" หรือการที่ร่างกายพยายาม "ฮึดสู้"
เพราะเมื่อถึงเวลาที่ควรนอนแต่เราไม่ได้นอน สมองส่วน Suprachiasmatic Nucleus (SCN) จะถูกกระตุ้นให้หลั่งฮอร์โมนความเครียด (Cortisol & Adrenaline) ออกมาเพื่อฝืนให้ร่างกายตื่นตัว (Fight or Flight) เหมือนการกดปุ่มฉุกเฉินเพื่อให้ร่างกายทำงานต่อได้
ภาพที่เห็นภายนอกดูสดชื่น พูดคุยรู้เรื่อง แต่หารู้ไม่ว่าระบบข้างใน ทั้งหัวใจและความดันโลหิต กำลังทำงานหนักเกินกำลัง... เป็นภัยเงียบที่น่ากลัวเหลือเกิน

2. "หมุนเวียนเวร" อย่างไรให้ใจดีกับร่างกายที่สุด? 🔄
รู้ไหมว่าทิศทางการ "วนเวร" มีผลกับหัวใจเรามาก งานวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ ม.ขอนแก่น (Wangsan et al., 2019) พบข้อมูลน่าสนใจว่า พยาบาลไทยส่วนใหญ่กว่า 90% มักเจอเวรแบบ "หมุนทวนเข็ม" (ดึก → บ่าย → เช้า) ซึ่งเป็นการฝืนธรรมชาติมากที่สุด เพราะบีบให้เราต้องรีบนอนเร็วขึ้นเรื่อยๆ จนร่างกายปรับตัวไม่ทัน และส่งผลต่อคุณภาพการนอนที่แย่ลงอย่างชัดเจน
ทางออกที่ดีต่อร่างกายกว่าและเป็นรูปแบบที่แนะนำในระดับสากล คือการ "หมุนตามเข็มนาฬิกา" (เช้า → บ่าย → ดึก) วิธีนี้จะสอดคล้องกับนาฬิกาชีวิตมนุษย์มากกว่า เหมือนเวลาเราค่อย ๆ ปรับเวลานอนให้ดึกขึ้น ร่างกายจะเครียดน้อยกว่าและได้พักฟื้นเต็มที่มากขึ้น

3. รู้จักสูตรจัดเวร "2-2-3 Schedule" (Panama Plan) 📅
ในต่างประเทศ ระบบที่นิยมใช้เพื่อแก้ปัญหาความล้าเรื้อรังคือ 2-2-3 Schedule หรือ Panama Schedule
แทนที่จะขึ้นเวรยาวติดต่อกันหลายวัน หรือขึ้นๆ หยุดๆ แบบไร้ทิศทาง สูตรนี้จะล็อกตารางเป็นรอบ 2 สัปดาห์ ดังนี้:
ทำ 2 วัน (หยุด 2 วัน) ทำ 3 วัน
สลับกัน: หยุด 2 วัน (ทำ 2 วัน) หยุด 3 วัน
ข้อดีคือจะไม่มีใครต้องทำงานลากยาวเกิน 3 วัน และที่สำคัญคือ "การันตีวันหยุด" ให้เราได้มีเวลาพักหายใจ ได้หยุดเสาร์-อาทิตย์ หรือมีวันหยุดยาวสลับกันไป เพื่อให้ได้กลับมาใช้ชีวิตและชาร์จแบตให้ตัวเองอย่างแท้จริง
โดยระบบนี้เป็นมาตรฐานใน โรงพยาบาลและหน่วยงานฉุกเฉินในสหรัฐอเมริกา และสหราชอาณาจักร รวมถึงโรงพยาบาลระดับ Tertiary Care ในตะวันออกกลาง (เช่น กาตาร์) และหน่วยงานตำรวจ/ดับเพลิง ที่ต้องแสตนด์บาย 24 ชั่วโมง เพื่อบาลานซ์ความปลอดภัยคนทำงานกับการให้บริการประชาชน

4. "แผนดีแค่ไหน ก็ไร้ผล... ถ้าคนไม่พอ" 👫
เราพูดถึงทฤษฎีการจัดเวรที่ดีกันไปแล้ว แต่ในความเป็นจริง พยาบาลไทยจำนวนมากรู้ดีว่ามันแทบเป็นไปไม่ได้ เพราะเราติดกับดัก "วิกฤตขาดแคลนคน" (Staff Shortage)
ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขและงานวิจัยชี้ให้เห็นตัวเลขที่น่าตกใจ:
สัดส่วนที่ไม่สมดุล: องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำสัดส่วนพยาบาลต่อประชากรที่ 1:270 แต่สถานการณ์จริงในไทยเฉลี่ยอยู่ที่ 1:343 และในพื้นที่ชนบทบางแห่งแบกรับภาระหนักถึง 1:700
ขาดแคลนสะสม: ระบบสาธารณสุขรัฐยังขาดแคลนพยาบาลกว่า 50,000 คน

เมื่อ "คนหน้างาน" ไม่พอ ต่อให้มีการจัดการที่ดีแค่ไหน สุดท้ายคนที่อยู่ก็ต้องควงเวร แลกเวร หรือทำงานควบกะ เพื่ออุดช่องว่าง จนไม่มีเวลาพักผ่อนอยู่ดี ปัญหานี้ต้องการ "ยุทธศาสตร์ระยะยาว" จากภาครัฐ ทั้งการผลิตบุคลากรเพิ่ม และที่สำคัญกว่าคือการรักษาคนเก่าไว้ (Retention) ด้วยคุณภาพชีวิตที่ดี

5. ความหวังจากกฎหมายใหม่ ⚖️
ปัจจุบัน ประเทศไทยกำลังพิจารณา "ร่าง พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงานฉบับใหม่" 6 ที่มีแนวโน้มปรับลดชั่วโมงทำงานมาตรฐานลงเหลือ 40 ชม./สัปดาห์
หาก "งานพยาบาลเวรดึก" ซึ่งมีความเสี่ยงต่อสุขภาพสูง ถูกจัดกลุ่มให้สอดคล้องกับมาตรฐานนี้ จะช่วยลดภาระงานสะสมและเปิดโอกาสให้การจัดตารางเวรแบบ Safe Rostering เป็นจริงได้มากขึ้น

🤍 สุดท้ายนี้ทาง H LAB ขอส่งกำลังใจให้ครอบครัวของคุณ พว.ยุภารักษ์ สุขวรรณดี และขอยืนเคียงข้างบุคคลากรทางการแพทย์เพื่อเป็นอีกเสียงหนึ่งถึงผู้กำหนดนโยบาย ให้หันมามองเห็นว่า “คุณภาพชีวิต” ของบุคคลากรทางการแพทย์ คือ”หัวใจสำคัญ” ของ คุณภาพการรักษา อย่างแท้จริง

#นาฬิกาชีวิต #กฎหมายแรงงาน

🔗 แหล่งอ้างอิงงานวิจัยและข้อมูล (References):
1 ข่าวเหตุการณ์ (Thairath): https://www.thairath.co.th/news/local/northeast/2907279
2 กลไกนาฬิกาชีวภาพและการทำงานเป็นกะ (Baramnilab/Mahidol):
https://so01.tci-thaijo.org/index.php/APST/article/view/176105/138606
3 Shift work" การดูแลสุขภาพการทำงานเข้ากะ
ลิงก์งานวิจัยฉบับเต็ม:
https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article/shift-work-%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%94%E0%B8%B9%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%97%E0%B8%B3%E0%B8%87%E0%B8%B2/
4 รายละเอียด 2-2-3 Schedule (Panama Schedule): ข้อมูลการจัดตารางเวรสำหรับหน่วยงาน 24 ชม.
ข้อมูลจาก TimeTrex: https://www.timetrex.com/blog/guide-to-the-2-2-3-shift-schedule
ข้อมูลการใช้งานในโรงพยาบาลและหน่วยฉุกเฉิน: https://getsling.com/blog/2-2-3-schedule/
5 มาตรฐานยุโรป (EU Working Time Directive): กฎหมายกำหนดเวลาพักขั้นต่ำ 11 ชั่วโมง
ลิงก์กฎหมาย:
https://globalpeoplestrategist.com/employment-standards-in-europe/
6 ร่าง พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงานฉบับใหม่: สรุปสาระสำคัญโดย manpowerthailand
ลิงก์บทวิเคราะห์:
https://www.manpowerthailand.com/th/insights/blogs/2025/labour-law-guide
7 สถิติขาดแคลนพยาบาล (Ministry of Public Health & WHO):
• ข้อมูลสัดส่วนพยาบาลต่อประชากรและการขาดแคลน 50,000 อัตรา: https://today.line.me/th/v3/article/LX7GPlr (อ้างอิง รมว.สาธารณสุข, 2567)