สำนักข่าวโฟกัส

จากฉบับปฐมฤกษ์ 10 พฤศจิกายน 2540 จนถึงวันนี้ "โฟกัส" เดินทางมาสู่ปีที่ 15 และกำลังก้าวสู่ปีที่ 16 ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง และความท้าทายของคนทำสื่อ ในยุคดิจิตอล ที่สื่อใหม่มีอิทธิพล ณ จุดเริ่มต้น "โฟกัสสงขลา" หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นรายสัปดาห์เล่มแรกที่จังหวัดสงขลา จนขยับมาเป็น "โฟกัสภาคใต้" และเป็น "ภาคใต้โฟกัส"

ในปัจจุบัน ภายใต้สโลแกน "ข่าว สาระเชิงลึก และเวทีความคิด" ด้วยการฟันฝ่าอุปสรรคทั้งภายใน และภายนอก ไม่ว่าจะเป็นสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ น้ำท่วม 2543 และ 2553 ไม่นับรวมวิกฤติเศรษฐกิจ 2540 และอีกหลายระลอกเรียกได้ว่าเป็น "ถนนคนข่าว ที่มากด้วยขวากหนาม" ที่เราพยายามก้าวเดินอย่างมุ่งมั่นเพื่อสร้างฐาน "ผู้อ่าน" และ "ผู้สนับสนุนโฆษณา" มาอย่างต่อเนื่อง

รวมทั้งยึดมั่นในพระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชนก ในฐานะที่ผู่ก่อตั้งเป็นศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) ที่ว่า "ขอให้ถือผลประโยชน์ส่วนตัวเป็นที่สอง ประโยชน์ของเพื่อนมนุษย์เป็นกิจที่หนึ่ง"

15 ปี CHANGE LOCAL

15 ปีที่ผ่านมา เป็นปรากฎการณ์แห่ง "ผู้นำหนังสือพิมพ์ท้องถิ่น" และเป็นความภาคภูมิใจของคนทำงาน และปัจจุบัน "หนังสือพิมพ์ภาคใต้โฟกัส" ที่มีปรัชญาการดำเนินงาน "คนดีสังคมดี และธุรกิจดี" ซึ่งเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับแนวคิดเบื้องต้นของการก่อตั้งหนังสือพิมพ์ และอุดมการณ์ที่ยึดมั่นแนวพระราชปณิธานฯ

นอกจากการเป็น "สื่อ" ที่เป็นองค์กรสาธารณะ ที่ทำงานโดยยึดประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลัก ด้วยบทบาทของการนำเสนอข่าวสารบทความ หรือการจัดเวทีเสวนา หรือกิจกรรมสร้างสรรค์สังคมร่วมกับหลากหลายองค์กร เพื่อขับเคลื่อนบทบาททางสังคมอย่างสร้างสรรค์เสมือนหนึ่ง "ผู้ร่วมกำหนดวาระในสังคมท้องถิ่น" แล้ว อีกด้านหนึ่ง หนังสือพิมพ์ภาคใต้โฟกัส ก็เป็น "องค์กรธุรกิจ" ที่ต้องพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างความมั่นคงและหลักประกันให้กับคนทำงาน ในการที่จะเป็น "วิชาชีพที่ดี" มีรายได้ที่เหมาะสม และดำรงอยู่ในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี ดังนั้น การสร้างความยอมรับในตัวองค์กร ผลิตภัณฑ์ และบุคลากร ทั้งจากผู้อ่าน ผู้สนับสนุนโฆษณา และประชาชนทั่วไป

แม้จะมีข้อจำกัดมากมาย แต่ตลอดระยะเวลา 15 ปีที่ผ่านมา "โฟกัส" ทำหน้าที่มากกว่า "ความเป็นสื่อ" เพราะเราเชื่อว่า สร้างมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเปลี่ยนแปลง และพัฒนาสังคม โดยเฉพาะในการสร้างความเป็นธรรม ปกป้องประโยชน์ของคนส่วนใหญ่ ตลอดจนเป็นองค์กรที่จะให้การเรียนรู้กับสังคมได้อย่างไม่มีที่สิ้นสุดเราจึงขอปวารนาตัวเอง ในการเป็นกลไกหนึ่งที่จะร่วมขับเคลื่อนสังคมอย่างสร้างสรรค์ ทำในสิ่งที่พอทำได้ และขอเป็น ฟันฟืองเล็กๆ ที่ร่วมเปลี่ยนแปลงสังคมท้องถิ่นปักษ์ใต้บ้านเรา

15ปี 'โฟกัส' วันนี้ วันวาน และพรุ่งนี้ ยืนตรงไหน?

ท่ามกลางกระแส "สื่อใหม่" ที่มีอิทธิพลมากขึ้น และ "สื่อหนังสือพิมพ์" ค่อยๆ ลดบทบาทลงไป หรือพูดชัดๆ คือมีหนังสือพิมพ์จำนวนมาก "ต้องปิดตัวเอง" เพราะไม่อาจทนแบกรับภาระการขาดทุน จากยอดขายโฆษณา และผู้อ่านที่ลดน้อยถอยลงทุกๆ วันหลายท่านที่ติดตาม "หนังสือพิมพ์ภาคใต้โฟกัส" ก็เคยถามด้วยความห่วงใย ผมก็บอกว่า "ยังมีทางให้โฟกัสเดินและผมมั่นใจว่า เรายังมีโอกาสเติบโตอย่างสวนกระแส" อะไรล่ะที่ทำให้ผมมั่นใจ? ผมเชื่อมั่นว่า หากเรายังสามารถรักษาจุดแข็ง ที่เป็น "หนังสือพิมพ์ท้องถิ่นที่มีเนื้อหาเข้มข้น และเรื่องราวที่นำเสนอผู้อ่านของเราจะหาอ่านไม่ได้ในหนังสือพิมพ์ระดับชาติท้องถิ่นหรือสื่ออื่นๆ แล้ว เรายังจะสามารถนั่งอยู่ในใจผู้อ่านได้ เช่น เดียวกับลูกค้าที่สนับสนุนโฆษณา เมื่อใดที่เรายังครองความเป็นหนึ่ง หรือเป็นผู้นำในวงการนี้ เราก็ยังเป็นตัวเลือกแรกๆ ที่ผู้ประกอบการจะใช้เป็นช่องทางโฆษณา เพื่อสื่อสารกับลูกค้าของเขา"

สำคัญที่สุดคือ การยึดมั่นอุดมการณ์ ประโยชน์ส่วนรวมมาก่อนประโยชน์ตัวเอง และการไม่ทรยศต่อวิชาชีพ ไม่ละเมิดจริยธรรมสื่อมวลชนเพราะฉะนั้น จากจุดเริ่มต้น จนถึงวันนี้ และอนาคต "คนข่าวโฟกัส" จะต้องยึดหยัดเป็น "นักข่าวอาชีพ" ในท้องถิ่นให้ได้ และองค์กรต้องขับเคลื่อนและเดินไปข้างหน้าในฐานะ "สถาบันสื่อ" ที่ดำรงตนอย่างเหมาะสมในฐานะองค์กรทางธุรกิจเอกชน ที่มีหัวใจสาธารณะ และคำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว เช่นเดียวกับคนทำงานเพียงแต่ องค์กรจะต้องขยายงานที่ไปกันได้กับงานสื่อหรือหาลู่ทางธุรกิจที่เหมาะสม มาเสริมรายได้ จากความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์ของคนทำงานด้านสื่อ "อย่างมืออาชีพ" ทั้งในส่วนของงานประชาสัมพันธ์ การผลิตสื่ออื่นๆ ทั้งสิ่งพิมพ์ และสื่อสมัยใหม่ งานกิจกรรมธุรกิจ (Event) งานประชุมสัมมนา ฝึกอบรม ฯลฯ

โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือ การเป็น "คนสื่อยุคใหม่" ที่ไม่ใช้อิทธิพลใดๆ มาแสวงหาประโยชน์ หรือรายได้ที่ไม่เหมาะสม หรือไม่สร้างความรู้สึกว่า "ลูกค้า" หรือ "ผู้สนับสนุน" ต้องให้เพราะเกรงกลัวในอิทธิพลความเป็นสื่อ ซึ่งหากเป็นเช่นนั้นก็จะเป็น "สื่อตกยุค"

พรุ่งนี้ของโฟกัส

ในระยะเวลา 2 - 3 ปีที่ผ่านมา ผู้อ่านที่ติดตามสม่ำเสมอจะเห็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องของโฟกัส ทั้งชื่อที่เปลี่ยนจาก "โฟกัสภาคใต้" มาเป็น "ภาคใต้โฟกัส" เพื่อให้ได้มาตรฐานสากล แต่เชื่อว่า ผู้อ่านทั่วไปจะเรียกเราสั้นๆ ว่า "หนังสือพิมพ์โฟกัส" และยังมีคนจำนวนมากที่ยังเรียก "โฟกัสสงขลา" ติดปาก พอๆ กับ "โฟกัสภาคใต้" ด้วยเพราะรูปลักษณ์ของโลโก้เราไม่ได้เปลี่ยนไปมากหากไม่สังเกตุก็จะไม่เห็นความเปลี่ยนแปลงตรงนั้นที่เปลี่ยนแปลงมากๆ คือการปรับตัวผลิตภัณฑ์ คือ โครงสร้างเนื้อหา ที่เราเคยทำเป็นหนังสือพิมพ์ 3 ปก ประกอบด้วย ปกสงขลา ซึ่งถือเป็นฐานที่มั่น ปกสตูล-อันดามัน และปกอ่าวไทย-ชายแดนใต้

ต่อมาได้ลดต้นทุนการผลิต จึงปรับเหลือเพียง 2 ปกเช่นปัจจุบัน อันประกอบด้วยปก สงขลา ที่วางจำหน่ายในจังหวัดสงขลา และจังหวัดอื่นๆ ตั้งแต่ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง ตรัง กระบี่พังงา และภูเก็ต ส่วน ปก สตูล-ชายแดนใต้ วางจำหน่ายที่จังหวัดสตูล ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส ซึ่งหมายถึงว่า ปกใด ก็จะเน้นข่าวพื้นที่นั้นๆ ขึ้น เพื่อให้ใกล้ตัวกับผู้อ่านให้มากที่สุด อย่างไรก็ตาม ด้วยข้อจำกัด ทำให้เรายังไม่สามารถครอบคลุมพื้นที่ข่าวจังหวัดอื่นๆ ได้มาก ข่าวที่เข้มข้นจึงยังเป็นจังหวัดสงขลา รองลงมาก็เป็นสตูล และชายแดนใต้เชื่อว่า ในระยะนี้ก็คงจะเป็นเช่นนี้ไปก่อน หากจะเพิ่มมากขึ้นก็น่าจะเป็นจังหวัดนครศรีธรรมราช กับสุราษฎร์ธานี หากเราสามารถจัดหาทีมงานที่รับผิดชอบงานได้ตามเป้าหมาย และกรอบแนวทางการทำงานที่กำหนดได้ก้าวเดินต่อไปของ "โฟกัส" ก็คือ การมุ่งมั่นพัฒนาหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ ฉบับนี้ เติบโตอย่างยั่งยืน ภายใต้กระแสสื่อใหม่ ที่มาแรง

และปัจจัยภายนอกที่เป็นข้อจำกัดมากขึ้นด้วย แต่เราก็เชื่อว่า หากยังรักษาจุดแข็งไว้ได้ เราก็ยังมีที่ยืน และจะเดินต่อไปข้างหน้าได้ด้วย พร้อมๆ กันนั้น เราต้องเร่งพัฒนาเป็น "สถาบันสื่อท้องถิ่น" ที่มีความเป็นมืออาชีพอย่างจริงจัง พร้อมกับมีผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย ดังเช่นที่เราได้เริ่มทำวารสารายเดือน "โฟกัส พร้อพเพอร์ตี้" และเตรียมออกวารสาร "โฟกัส ผู้นำ" :ซึ่งทั้งสองเล่มนี้ยังต้องรอความพร้อมด้านทีมงานอีกระยะหนึ่งจึงจะมีคุณภาพดีกว่าที่เป็นอยู่

ขณะเดียวกัน เราต้องขยายไปสู่สื่อใหม่ คือการพัฒนาเวบไซด์ www.songkhlatoday.com นอกจากเป็นเวบข่าวแล้วจะต้องให้เป็น "ทีวีออนไลน์" :ซึ่งทุกวันนี้ เราได้ลงทุนเครื่องมืออุปกรณ์ และทีมงานบางส่วนแล้ว แต่ยังต้องรอประสบการณ์ และความพร้อมอีกหลายๆ ด้าน จึงจะดำเนินการให้เต็มรูปแบบได้การหา "พันธมิตรสื่อส่วนกลาง" เพื่อให้กองบรรณาธิการได้สร้างรายได้ให้บริษัท และเพิ่มรายได้ให้พนักงานในรูปแบบของการขายข่าว หรือการเป็น "เอเยนต์ข่าว" หรือ"สำนักงานข่าว" ด้วยปัจจุบันสื่อใหม่มีอิทธิพลสูง ดังนั้น "นักข่าวรุ่นใหม่" จะต้องรายงานข่าวได้ทั้งทางหนังสือพิมพ์ มือถือเวบไซด์ วิทยุ และทีวี ดังนั้นอนาคตเราจะต้องมีช่องทางนำเสนอข่าวของทีมโฟกัส ที่มาก และหลากหลายขึ้นด้วยการพัฒนาสื่อใหม่ ด้วยการนำเสนอข่าว หรือหนังสือพิมพ์ในระบบ Ebook ด้วยการสร้างแอพพลีเคชั่น ให้สามารถอ่านได้บนสมาร์ทโฟน หรือไอโฟน หรือระบบปฏิบัติการแอนดรอยฟ์ ก็เป็นสิ่งที่จะต้องทำในระยะใกล้เช่นกัน ซึ่งสามารถพัฒนาให้อ่านทั้งในรูปแบบของ "ชิ้นข่าว" หรือ "หนังสือพิมพ์รายวัน" ที่อ่านบนไฟล์ pdf ก็ได้

ขณะที่ หนังสือพิมพ์ภาคใต้โฟกัส รายสัปดาห์ ในระยะต่อไป ก็จะต้องพัฒนาระบบการขายสมาชิกในรูปแบบของ Ebookหรืออ่านบนไฟล์ pdf ด้วยเช่นกันทั้งหมดก็ต้องรอความพร้อมด้านบุคลากร และเงินทุน.....

18 ปีที่ผ่านมา เป็นปรากฏการณ์แห่งผู้นำหนังสือพิมพ์ท้องถิ่น รางวัลมากมาย และผลงานที่ผ่านไปแต่ละสัปดาห์ เป็นความภาคภูมิใจของคนทำงาน หลังจากปีที่ 10 เป็นต้นมา เรายึดปรัชญาการดำเนินงาน "คนดี สังคมดี ธุรกิจดี" ซึ่งเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับแนวความคิดเบื้องต้นของการก่อตั้งหนังสือพิมพ์และอุดมการณ์ที่ยึดมั่นแนวพระราชปณิธานการเป็นสื่อที่เป็นองค์กรสาธารณะ ที่ทำงานโดยยึดประประโยชน์ส่วนรวมเป็นหลัก ด้วยบทบาทของการนำเสนอข่าวสาร บทความหรือการจัดเวทีเสาวนา หรือกิจกรรมสร้างสรรค์สังคม ร่วมกับหลากหลายองค์กรเพื่อขับเคลื่อนบทบาททางสังคมอย่างสร้างสรรค์ เสมือนหนึ่งผู้ร่วมกำหนดวาระในสังคมท้องถิ่น และอีกด้านหนึ่งหนังสือพิมพ์ภาคใต้โฟกัสเป็นองค์กรธุรกิจที่ต้องพัฒนาและต่อสู้กับความอยู่รอด ภายใต้กรอบจริยธรรมแห่งวิชาชีพ ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงแห่งสังคมข้อมูลข่าวสาร ที่เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เช่นเดียวกับพฤติกรรมการบริโภคสื่อ และไลฟ์สไตล์ของประชาชนที่เปลี่ยนไปอย่างมาก แม้หนังสือพิมพ์ จะยังเป็นที่ยอมรับในเนื้อหาสาระ และบทบาทการนำเสนอข่าวสาร แต่ก็ต้องยอมรับความจริงว่า วันนี้เราต้องพัฒนาตัวเองไปสู่สื่อใหม่ พร้อมๆ กับการสร้างจุดแข็งใหม่ ๆ เพิ่มขึ้นด้วย แน่นอนที่สุด เนื้อหา ที่มาพร้อมกับความรับผิดชอบทางสังคม และอุดมการณ์แห่งประโยชน์สาธารณะคือ ความแตกต่างที่จะเป็นจุดแข็งของหนังสือพิมพ์ตลอดไป แต่ในทางธุรกิจ เราต้องก้าวไปข้างหน้า หลังจากได้เรียนรู้ ลองผิด ถูกมาหลากหลาย ในวันพรุ่งนี้ของ ?โฟกัส? จึงต้องไปปักธงในสื่อใหม่ๆ อย่างรวดเร็ว ทั้งเวบไซด์ โชเชียลมีเดีย อีบุ้ค ทีวีออนไลน์ เพื่อให้ทุกท่านสามารถติดตามพวกเราได้บนมือถือ ให้ทันกับ 4G ที่จะมากันจริงๆ ต้นปี 2559 เพื่อเราจะได้ก้าวเดินไปด้วยกัน ณ ทุกความเคลื่อนไหวแห่งข่าวสารในท้องถิ่น ปักษ์ใต้บ้านเรา และนั่นจึงเป็นที่มาของการเปลี่ยนโลโก้ในปีที่ 19 เป็น โฟกัส โฟกัส โฟกัส และโฟกัส ของทุกๆ ท่าน เพราะท่านจึงมีเรา และเราจะก้าวเดินไปด้วยกัน.....