QHSE Consulting

04/09/2026

ISO 14001 ve ISO 45001 denetimlerinde sık karşılaşılan bir durum:

Kuruluşun kapsamlı bir mevzuat listesi bulunuyor; ancak bu mevzuatın hangi faaliyetlere, süreçlere ve ekipmanlara nasıl uygulanacağı tanımlanmamış.

Oysa 6.1.3 maddesi yalnızca mevzuatın listelenmesini değil;

→ Uygulanabilir şartların belirlenmesini
→ Güncel metinlere erişilebilmesini
→ Şartların süreç ve faaliyetlerle ilişkilendirilmesini
→ Sorumlulukların ve gerekli kontrollerin tanımlanmasını
→ Mevzuat değişikliklerinin takip edilmesini gerektirir.

Örneğin, iş ekipmanlarıyla ilgili yönetmeliğin listede bulunması yeterli değildir. Hangi ekipmanların periyodik kontrole tabi olduğu, kontrol sıklıkları, sorumluları ve sonuçların nasıl takip edildiği belirlenmelidir.

Burada iki madde arasındaki ayrım da önemlidir:

6.1.3: Hangi yasal ve diğer şartlar kuruluş için uygulanabilir?
9.1.2: Kuruluş bu şartlara gerçekten uyuyor mu?

Kısacası:

Mevzuat listesi başlangıçtır. Asıl gereklilik, uygulanabilir şartları belirlemek ve kuruluşun faaliyetlerine aktarmaktır.

02/09/2026

Bir sürecin hedefe ulaşması, tek başına iyi performans gösterdiği anlamına gelir mi?

Günlük üretim hedefi 100 ürün olan bir süreçte 100 ürün üretilmişse hedeflenen sonuç elde edilmiştir. Bu nedenle süreç etkindir.

Ancak aynı sonuç;

🔹 Fazla mesai yapılarak
🔹 Gereğinden fazla enerji tüketilerek
🔹 Yüksek fire ve malzeme kaybıyla

elde edilmişse süreç verimli değildir.

Bu nedenle süreç performansı değerlendirilirken yalnızca hedefin gerçekleşme oranına bakılmamalıdır. Sonuca ulaşmak için kullanılan zaman, iş gücü, enerji, malzeme ve maliyet de izlenmelidir.

ISO 9001 etkinliğe doğrudan odaklanırken verimlilik; performansın geliştirilmesi ve kaynakların daha iyi yönetilmesi açısından önemli bir değerlendirme ölçütüdür.

Hedefe ulaştık mı? → Etkinlik
Hangi kaynaklarla ulaştık? → Verimlilik

Bir süreç etkin olabilir; ancak verimli olmayabilir.

31/08/2026

Ellerimiz En Değerli Aletlerimizdir ✋

Kesilme, ezilme, sıkışma, delinme, sıcak yüzeyler ve kimyasal temas… Çalışma hayatında ellerimiz gün boyunca birçok farklı tehlikeyle karşı karşıya kalıyor.

El güvenliği yalnızca eldiven kullanmak değildir. Asıl koruma; işe başlamadan önce ellerimizin nerede ve nasıl kullanılacağını düşünmek, sıkışma ve kesilme noktalarını belirlemek, doğru el aletini kullanmak ve ellerimizi tehlike bölgesinden uzak tutmakla başlar.

Eldiven kullanılması gereken işlerde ise işe ve tehlikeye uygun eldivenin seçilmesi önemlidir. Yapılan işe bağlı olarak yüz siperi, kimyasala dayanıklı eldiven veya başka ilave KKD'lere de ihtiyaç duyulabileceğini unutmayın.

Bu haftanın Toolbox sorusu:

Bugün yapacağınız iş sırasında ellerinizin zarar görebileceği en kritik nokta neresi?

İşe başlamadan önce bu soruyu sormak, ciddi bir el yaralanmasını önleyebilir.

Elleriniz en değerli aletlerinizdir. Koruyun, güvenle çalışın!

30/08/2026

28/08/2026

Denetimlerde uygunsuzlukların yalnızca ISO standardının bir maddesine dayandırılabileceği düşünülür. Oysa uygunsuzluk, uygulanabilir bir şartın yerine getirilmemesidir.

Bu şartın kaynağı;

→ ISO standardı
→ Yasal mevzuat
→ Müşteri veya sözleşme şartları
→ Kuruluşun kendi prosedürleri ve belirlediği kriterler olabilir.

Örneğin kuruluş, tedarikçilerin yılda bir kez değerlendirilmesini kendi prosedüründe tanımlamış ancak bu değerlendirmeyi gerçekleştirmemişse, belirlenen iç şart karşılanmamıştır. Standart yıllık bir süre belirtmese bile bu durum uygunsuzluk olarak değerlendirilebilir.

Ancak denetçinin kişisel görüşü veya tercih ettiği uygulama bir denetim kriteri değildir. Her uygunsuzluk, açık bir şart ve bu şartın karşılanmadığını gösteren objektif kanıtla desteklenmelidir.

Kısacası:

Uygunsuzluğun dayanağı her zaman bir şarttır; bu şart yalnızca ISO standardından gelmez.

27/08/2026

📌 DOKÜMAN ATÖLYESİ | Bakım Departmanı Polivalans Listesi

Bakım faaliyetlerinin sürekliliği, yalnızca çalışan sayısına değil; ekipteki görevlerin kaç kişi tarafından ve hangi seviyede yapılabildiğine bağlıdır.

Polivalans listesiyle;

🔹 Çalışanların farklı bakım görevlerindeki seviyeleri,
🔹 Bağımsız çalışabildikleri işler,
🔹 Kritik görevlerdeki kişi bağımlılığı,
🔹 Görev yedekleme durumu,
🔹 Eğitim ve gelişim ihtiyaçları

birlikte değerlendirilebilir.

Bu örnekte çalışanların seviyeleri 0–4 arasında tanımlanmış, seviye 2 ve üzeri bağımsız çalışma yeterliliği olarak kabul edilmiştir. Matris sonuçlarına göre her çalışanın polivalans oranı hesaplanmış ve düşük seviyedeki görevler için gelişim planı oluşturulmuştur.

Ancak yüksek polivalans oranı tek başına yeterli değildir. Önemli olan, kritik bir bakım faaliyetinin yalnızca bir çalışana bağlı kalmaması ve gerektiğinde görevi devralabilecek yeterli sayıda çalışanın bulunmasıdır.

Ayrıca polivalans seviyesi; elektrik çalışmaları, kaynak veya kaldırma ekipmanı kullanımı gibi işler için gerekli yasal yetkilendirme ve sertifikaların yerine geçmez.

Polivalans listesi; becerileri, kişi bağımlılığını, görev yedekleme durumunu ve gelişim ihtiyaçlarını görünür hâle getirir.

26/08/2026

Eğitime katılmak, yetkin olmak için tek başına yeterli midir?

Kuruluşlarda yetkinlik çoğu zaman eğitim katılım formu veya sertifikayla kanıtlanmaya çalışılıyor. Ancak bu kayıtlar, kişinin yalnızca eğitime katıldığını gösterir; öğrendiklerini işine doğru ve güvenli biçimde aktarabildiğini göstermez.

🔹 Eğitim, bilgi ve beceri kazandırmak için kullanılan bir yöntemdir.
🔹 Yetkinlik, bu bilgi ve becerileri kullanarak istenen sonucu elde edebilme kabiliyetidir.
🔹 Farkındalık ise kişinin yaptığı işin etkilerini, sorumluluklarını ve kurallara uymamanın sonuçlarını bilmesidir.

Örneğin bir forklift operatörünün eğitim alması ve sertifikasının bulunması önemlidir. Ancak yetkinliği; uygulamalı değerlendirme, iş başında gözlem, beceri testi ve performans sonuçlarıyla doğrulanmalıdır.

ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 kapsamında sorulması gereken temel soru şudur:

“Çalışan eğitime katıldı mı?” değil, “İşini belirlenen şartlara uygun biçimde yapabildiğini gösterebiliyor mu?”

Eğitim bir girdidir; yetkinlik ise doğrulanması gereken sonuçtur.

25/08/2026

ISO iç denetimlerinde her süreç aynı sıklıkta denetlenmek zorunda mı?

Hayır. İç denetim programı yalnızca takvime bağlı olarak değil; süreçlerin önemi, risk ve fırsatlar, performans sonuçları, değişiklikler ve önceki denetim bulguları dikkate alınarak oluşturulmalıdır.

🔴 Kritik, performans problemi bulunan veya tekrarlayan uygunsuzlukların yaşandığı süreçler daha sık,
🟠 stabil süreçler normal periyotlarda,
🟢 düşük riskli ve uzun süredir iyi performans gösteren süreçler ise daha uzun aralıklarla denetlenmek üzere değerlendirilebilir.

Önemli olan tüm süreçleri aynı sıklıkta denetlemek değil, denetim kaynaklarını ihtiyaç ve önceliklere göre yönlendirmektir.

📌 ISO 9001:2015 | ISO 14001:2015 | ISO 45001:2018 – Madde 9.2.2

24/08/2026

Temel KKD’ler: Doğru Seç, Kontrol Et, Doğru Kullan

Baret, koruyucu gözlük, eldiven, iş güvenliği botu ve uygun iş kıyafeti birçok çalışma alanında kullanılan temel kişisel koruyucu donanımlardır.

Ancak önemli bir noktayı unutmamak gerekir: KKD tehlikeyi ortadan kaldırmaz. Tehlikeye maruz kalınması durumunda çalışanı korumaya ve yaralanmanın olasılığını veya şiddetini azaltmaya yardımcı olur.

Bu nedenle işe başlamadan önce yalnızca “KKD’mi taktım mı?” diye sormak yeterli değildir:

KKD yaptığım işe uygun mu? Hasarlı mı? Doğru şekilde kullanıyor muyum? Ve en önemlisi, yapacağım işin tehlikeleri nedeniyle ilave KKD gerekiyor mu?

Yapılan işe göre kulak koruyucu, yüz siperi, solunum koruyucu, kaynakçı maskesi veya düşmeye karşı koruyucu donanım gibi ilave KKD’lere ihtiyaç duyulabilir.

Temel yaklaşım basit:

Tehlikeyi değerlendir → Doğru KKD’yi seç → Kontrol et → Doğru kullan.