09/09/2017
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİNDE MÜKELLEF HAKLARINI SAVUNMA BİRİMİ
KAMİL ATEŞ
Baş Hesap Uzmanı
CBM, CPA, CMA, CFM, CIA I. GİRİŞ
Amerika Birleşik Devletleri’nde ister kısa vergi beyannamesi olan 1040-EZ Formunu veren gerçek kişi bir mükellef olsun isterse karmaşık kurumlar vergisi beyannamesi veren bir mükellef olsun, bütün mükelleflerin yararlanabilecekleri çok sayıda hak mevcuttur. Mükelleflerin sahip oldukları bu hakların ve İç Gelir İdaresi (Internal Revenue Service)’nin bu hakları korumak zorunda olduğunun farkında olması gerekmektedir. Mükellef haklarına ilişkin bütün düzenlemelerinin asıl amacı mükelleflerin İç Gelir İdaresi ile ilişkilerini düzenlemesidir. IRS tarafından kabul edilen mükellefin haklarının korunmasına ilişkin düzenlemeler gereği, IRS çalışanları ve birimleri hiçbir şekilde mükelleflerde ayırıma asla izin vermeyeceklerdir.Hiçbir mükellef hiçbir şekilde ırk, renk, ulusal kimlik, sakatlık ve yaş faktörleri nedeniyle IRS-Hazine Departmanı tarafından fonu sağlanan faaliyet veya programlara katılmakta veya bu hizmetlerin menfaatlerinden yararlanmakta ayırıma tabi tutulamaz.
Amerika Birleşik Devletlerinde mükellef haklarının düzenlemesinin esas dayanağı, diğer bir deyişle anayasası sayılan yasal düzenleme Amerikan Kongresi tarafından kabul edilen ve yürürlüğe konulan Vergi Mükellefi Hakları Bildirgesi’dir.
30 temmuz 1996 tarihinde Başkan Clinton tarafından imzalanıp yürürlüğe giren Vergi Mükellefi Hakları Bildirgesi, vergi mükelleflerinin İç Gelir Kanunları ve IRS ile olan ilişkilerinden kaynaklanan hakları korumak amacıyla bir çok hüküm içermektedir.
Vergi Mükellef Hakları Bildirgesinde mükellef haklarının korunmasına ilişkin yer alan belki de en önemli düzenleme Mükellef Haklarını Savunma Biriminin kurulmasına dair düzenlemedir.
Vergi Mükellef Hakları Bildirgesi Vergi Mükellefi Ombudusmanı’nı kaldırmış yerine Mükellef Haklarını Savunma Birimini getirmiştir.Bildirgeye göre Mükellef Haklarını Savunma Biriminin görevleri sırasıyla;
l Vergi mükelleflerinin IRS ile olan uyuşmazlıkların çözümünde yardım etmek,
lVergi mükelleflerinin IRS ile uyuşmazlık çıkan sorunları tespit etmek,
lVergi mükellefleri ile IRS arasında sıkça ortaya çıkan sorunları hafifletmek için IRS’nin idari düzenlemelerine ilişkin önerilerde bulunmak,
lVergi mükellefleri ile IRS arasında ortaya çıkan ihtilafların ortada kaldırılması için yasal değişiklik önerilerinde bulunmak.
Bu bildirge Mükellef Haklarını Savunma Birimi’ne vergi idaresinin uygulamasından dolayı mükellefin karşılaşacağı zor durumlarda gerekli adımları atmak konusunda geniş yetkiler vermiştir.
II-MÜKELLEF HAKLARINI SAVUNMA BİRİMİ
Mükellef Haklarını Savunma Birimi IRS içinde bağımsız bir birim olup, Ulusal Vergi Hakları Savunucusu başkanlığında yönetilmektedir. Mükellef Haklarını Savunma Birimi özetle aşağıdaki hususlar üzerinde çalışmaktadır.
l Vergi mükelleflerinin IRS’nin normal idari kanalları aracılığı ile çözümlenemeyen ihtilaflarının derhal ve tarafsız olarak çözümüne yardımcı olmak,
l Ciddi sıkıntılar yaşayan mükelleflere yardımcı olmak,
l Mükellef haklarının korunması, vergi yükünün azaltılması ve problem yaratan hususlara IRS yönetiminin dikkatini çekmek,
l Yıllık olarak Kongreye sunulan raporla gerekli idari ve yasal değişiklik hakkında önerilerde bulunmak.
Vergi Dünyası, Sayı: 278, Ekim 2004
Her eyalet ve IRS Kampüsünde (IRS servis merkezi) yerel IRS bürosundan bağımsız bir Vergi Mükellefi Hakları Savunucusu bulunmakta olup direkt olarak Ulusal Vergi Mükellefi Hakları Savunucusu adına çalışmaktadır.
Vergi Mükellefi Hakları Birimi kanun gereği her yıl Kongreye iki rapor vermek zorundadır. Birinci rapor (Amaç raporu) her yıl Temmuz ayında sunulmakta ve gelecek yıla ilişkin planlanan amaç ve faaliyetleri içermektedir.
İkinci rapor (Yıllık raporu) her yıl Aralık ayı sonunda sunulmakta ve aşağıdaki hususları içermektedir.
l Mükellefler tarafından karşılanan sorunlardan en ciddi 20 sorunun özeti,
l Bu problemlerin çözümü için öneriler,
l IRS’nin daha iyi bir müşteri hizmeti sunmak ve vergi mükelleflerinin yüklerini azaltmak için yaptığı çalışmalar.
III-MÜKELLEF HAKLARI SAVUNMA BİRİMİNDEN YARARLANABİLECEK MÜKELLEFLER
IRS’nin yerleşik prosedürleri aracılığı ile vergi ihtilafını veya problemini çözemeyen bir mükellef, Mükellef Hakları Savunma Birimine başvurabilir.
Mükellef Hakları Savunma Birimi genellikle aşağıda belirtilen durumlarda mükelleflere yardımcı olmaktadır.
l Mükellefin ciddi güçlükler çekmesi veya çekmek üzere olması,
l Mükellefin aksi bir işlem tehdidiyle karşı karşıya bulunması,
l Mükellefin normal kanalları kullanmasının önemli derecede maddi külfet doğurması,
l Mükellefin telafi edilemeyecek zararlara veya uzun dönemde kötü bir etkiye maruz kalma riskinin bulunması,
l Mükellefin bir vergi problemini çözmek için 30 günden fazla beklemiş bulunması,
l Mükellefin IRS tarafından tespit edilen tarihte bir yanıt alamaması.
Savunma Birimi mükellefin IRS ile olan ihtilaflarını veya problemlerini çözmeye çalışmaktadır.Ancak bu birim hiçbir zaman IRS’in yerleşik prosedürleri veya normal temyiz süreci yerini alamaz veya teknik ve vergi yasalarının uygulanması tarzını değiştirmez. IV-MÜKELLEF HAKLARINI SAVUNMA BİRİMİNİN HİZMET SUNUMU
Mükellef tarafından bölgesinde bulunan Savunma Birimine başvurulduktan sonra, Savunma Biriminden yetkili bir savunucu mükellefin vergi ihtilafı hakkında düşüncesini dinler, mükellefin tereddütlerini anlamaya çalışır ve mükellefin söz konusu ihtilafının en uygun hangi kanalla çözümlenebileceğine karar verir.
Yetkili savunma hizmeti sunan görevli, mükellefe aşağıdaki hususlar hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.
l Adını soyadını ve telefonunu,
l Nezaketle hizmet sunumu,
l İhtilafın tarafsız ve yansız olarak gözden geçirilmesi,
l İhtilafın çözümü için öngörülen süre,
l İhtilaftan sonraki aşamalarda meydana gelen gelişmeleri,
l ve ileride mükellefin muhtemelen karşılaşacağı problemler hakkında bilgi verilmesi. Mükellef, Savunma Birimine başvurduğunda aşağıda belirtilen bilgileri Birime sunmak zorundadır.
l Adını soyadını, telefonunu ve sigorta güvenlik numarası,
l Daha önce ihtilafın çözümü için yapılan çabalara ilişkin doküman ve muhatap olunan memura ilişkin bilgi,
l İhtilafın olduğu takvim yılı ve o yıla ilişkin vergi beyannamesi,
l Söz konusu ihtilafa ilişkin bir açıklama ve bundan dolayı ortaya çıkan sıkıntıların bir özeti. V-MÜKELLEFLERİN SAVUNMA BİRİMİNDE TEMSİLİ
Mükellef bir başka şahsın kendisini Savunma Biriminde temsil edilmesini isteyebilir.Bu durumda mükellefin iki seçeneği bulunmaktadır.
Birinci seçenek, mükellef bir kişiye kendisini Savunma Biriminde temsil etmeye, mevcut ihtilafı tartışma ve ihtilaf hakkında bilgi alma konusunda yetki verebilir. Bu durumda, mükellefin 2848 no’lu Avukat-Mükellef Mahremiyeti ve Temsil Bildirimi Formunu vermesi gerekmektedir. 2848 no’lu Formu dolduran bir mükellef genellikle temsilcisine, vergi tahsilatına ve tarhına ilişkin süre uzatımı istemeye yetkili kılmaktadır. Bu durumdaki bir temsilci sınırlı durumlarda mükellef yerine vergi beyannamesini imzalamaya yetkili kılınabilir. Yukarıda sayılan hususlarda sınırlama koymak isteyen bir mükellef, bu sınırlamaya ilişkin hususları yukarıda belirtilen 2848 no’lu Formda belirtmesi gerekmektedir. 2848 no’lu Formu dolduran bir mükellefin adını soyadını, vergi numarasını, mükellefiyet adresini, temsilcisinin ad ve soyadını, adresini, vergi türünü, vergi beyanname numarasını ve vergi yılını ayrıca belirtmesi gerekmektedir.
İkinci seçenek, mükellef bir şahsa kendisini temsil hakkı vermeyerek sadece ihtilaf ile ilgili bilgileri almak üzere yetkilendirebilir. Bu durumda, mükellefin 8821 no’lu Vergi Bilgi Yetkilendirme Formunu vermesi gerekmektedir.
VI-MÜKELLEF HAKLARINI SAVUNMA BİRİMİ PANEL UYGULAMASI Mükellef Hakları Savunma Birimi düzenlediği panellerle vergi mükelleflerini dinlemekte, vergi mükelleflerinin mevcut vergisel problemlerini tespit etmekte ve bunun sonucunda IRS’ın sunduğu hizmetin daha iyi hale getirmek için önerilerde bulunmaktadır.
Mükellef Hakları Savunma Birimi Panelinin ülke çapında yaygınlaşması ile birlikte elli eyalette gönüllü vatandaşlar Federal Vergi İdaresi Sistemine katılma imkanına sahip olmaktadır.
Mükellef Hakları Savunma Birimi Panelinin çalışması iki yönlüdür. Panel, IRS’ın strateji geliştirmesinde değerli fikirleri ile katkıda bulunmakta ve vatandaşlar tarafından karşılaşan sorunların tespiti ve bunun IRS’e bildirilmesinde bir bilgi kanalı oluşturmaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde şu anda yedi Bölge Panel Kurulu bulunmaktadır.Bu Bölge Panel Kurulları bölgesel sorunları tespit etmektedir. Ulusal Mükellef Hakları Savunma Biriminde bir Sorunlar Komitesi mevcuttur. Sorunlar Komitesinin üyelerinin demografik olarak değişik özgeçmişlere sahip olması ve en az her eyaletten bir üyenin olması gerekmektedir. Sorunlar Komitesinin toplam üye sayısı doksan beştir.
VII-SİSTEMATİK SAVUNMA YÖNETİMİ SİSTEMİ
Sistematik Savunma Yönetimi Sistemi veya SAMS, Ulusal Mükellef Hakları Savunma Birimi tarafından kurulmuş ve IRS çalışanları ve mükellefler tarafından sunulan problem ve bilgiyi içeren bir veritabanıdır.
IRS içinde bağımsız bir birim olan Ulusal Mükellef Hakları Savunma Birimi vergi mükelleflerinin IRS ile olan ihtilafların ve vergi kanunlarında problem görülen konuların çözümü amacıyla vergi mükelleflerini, yeminli mali müşavirlerin (CPAs), profesyonel kurumları ve tüm Amerikalıların katılımını teşvik etmektedir.
Herhangi bir mükellef problem gördüğü bir hususu, öneriyi veya fikri Ulusal Mükellef Hakları Savunma Birimine SAMS veya web aracılığı ile sunabilmektedir.
Sistematik sayılan problemlerin aşağıda yer alan özellikleri taşıması gerekmektedir.
l Sadece bir mükellefe ilişkin olmaması,
l Her zaman birden çok mükellefi etkilemesi,
l Vergi mükelleflerini bölgesel veya ulusal düzeyde etkilemesi,
l IRS’in sistem, politika ve uygulamalarına ilişkin olması,
l Bir çalışma, analiz ve yönetsel bir değişiklik veya yasal değişiklik gerektirmesi,
l Vergi mükelleflerinin haklarının korunmasına, vergi yüklerinin azaltılmasına, vergi mükelleflerine temel hizmet sunumuna ve vergi mükelleflerine adil davranılmasına ilişkin olması gerekmektedir.
VIII-SONUÇ
Yukarıdaki bölümlerde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, Amerika Birleşik Devletleri’nde vergi mükelleflerini Amerikan Vergi İdaresi olan İç Gelir İdaresi (IRS)’nin haksız uygulama ve işlemlerinden korumak için bir çok düzenleme yapılmıştır. Yapılan bu düzenlemelerden önemli birisi de mükelleflerin IRS ile olan uyuşmazlıklarının derhal ve tarafsız olarak çözümüne yardımcı olmak amacıyla kurulan Mükellef Haklarını Savunma Birimidir. Türk Gelir İdaresinin yeniden yapılandırma çalışmalarının devam ettiği şu sıralarda, böyle bir kuruma ihtiyaç olup olmadığı hususunun dikkate alınmasında fayda görmekteyim.
YARARLANILAN KAYNAKLAR
1-AICPA, Rulebook 2000, International Edition, 2-IRS Revenue Booklets,
3-IRS Revenue Leaflets,
5-IRS Web Site, www.irs.gov