29/05/2026
NGHỆ THUẬT VIỆT ĐANG PHÁT ĐI TUYÊN NGÔN GÌ VỀ VỊ THẾ QUỐC GIA?
Chỉ vài giờ sau khi MV Come My Way phát hành, mạng xã hội đã bùng nổ trước phần nhìn đậm chất Việt. Người ta bàn tán nhiều nhất về chiếc mặt nạ gỗ vây quanh Sơn Tùng M-TP, về chú Chim Lạc khổng lồ đáp xuống phố Mỹ, hay những thanh âm trống đồng dồn dập quện trong nhịp nhạc hiện đại.
Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc khen một khung hình "đẹp thị giác", chúng ta đã vô tình bỏ qua một nét di sản cực kỳ ngoạn mục của đạo diễn Phương Vũ và tổ đội Antiantiart. Đằng sau lớp cổ phục, chạm khắc kỳ dị ấy không phải là những món đạo cụ ngẫu nhiên được nhặt ra để "cho có màu dân tộc". Đằng sau nó là một mã gene văn hóa bị đánh thức, trùng khớp một cách rùng mình với tham vọng của nghệ sĩ và vị thế của một quốc gia đang bước vào KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH.
1. Bước qua lối mòn "Nón lá - Áo dài" để chạm vào quyền lực cổ xưa
Bình thường, khi muốn mang văn hóa Việt ra thế giới, tư duy lối mòn sẽ gọi tên những biểu tượng quen thuộc: nón lá, áo dài, phong cảnh vịnh Hạ Long... Đó là những di sản đẹp, hiền hòa, dễ chịu, mang tính chất quảng bá du lịch và giao lưu văn hóa. Nó đại diện cho một Việt Nam mến khách, "an toàn" và có phần khiêm tốn.
Nhưng Come My Way đã bỏ qua tất cả những thứ an toàn đó để chọn những chất liệu "g*i góc" và quyền lực hơn: Trò Xuân Phả (Thanh Hóa) và Trống đồng - Chim Lạc (Văn hóa Đông Sơn).
Lời sấm truyền từ mặt nạ Xuân Phả: Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này tái hiện điệu múa "Ngũ quốc lân bang đồ tiến cống" (Năm nước láng giềng mang lễ vật tới chầu). Người xưa dựng ra nó để khẳng định một vị thế tối cao: Đại Việt là trung tâm, thiên hạ phải lặn lội tìm tới ta để tỏ lòng quy phục.
Biểu tượng Chim Lạc "xâm chiếm" đô thị Mỹ: Hình ảnh Sơn Tùng đứng cạnh mô hình Chim Lạc khổng lồ ngay giữa lòng Los Angeles là cú chạm thị giác trực diện. Chim Lạc – linh hồn trên mặt trống đồng Đông Sơn 2.500 năm tuổi không còn nằm trong tủ kính bảo tàng, nó được "đưa đi viễn chinh", đặt chân lên kinh đô giải trí thế giới như một lời tuyên cáo về sức sống bất diệt.
Sự dịch chuyển từ những biểu tượng "dịu dàng" sang những biểu tượng "quyền lực cổ xưa" này đồng điệu một cách kỳ lạ với bước chuyển mình của quốc gia. Một đất nước muốn vươn mình mạnh mẽ trên trường quốc tế thì không thể chỉ xuất hiện với vẻ ngoài "hiền hòa, dễ thương". Nó cần những góc cạnh, những nội lực thâm sâu và một bề dày lịch sử đủ khiến thế giới phải nể trọng.
2. Khi di sản chạm đúng tần số thời đại: "Định vị lại trung tâm"
Tham vọng của toàn bộ bài hát gói gọn trong đúng cái tên: Come My Way - Hãy đến con đường của tôi, hãy tới chỗ của tôi. Đặt cạnh nghĩa gốc của trò Xuân Phả (Thiên hạ tìm đến Đại Việt) và biểu tượng Chim Lạc (Sự dẫn đường, bứt phá), hai ý niệm ấy trùng khít lên nhau tạo nên một thông điệp mạnh mẽ: Chúng ta không chạy theo thế giới, chúng ta định vị lại trung tâm.
Nó phản ánh một tư duy rất khác của thế hệ nghệ sĩ mới:
Hệ thống biểu tượng "Tự chủ và Viễn chinh" trong MV
Họa tiết rồng thời Lý và Trâu ngọc: Trang phục mang hơi thở hoàng triều Đại Việt hùng mạnh, kết hợp với tư duy thiết kế tương lai (futuristic). Ý niệm về một Việt Nam thịnh vượng, g*i góc và đầy nội lực được khẳng định rõ nét.
Lễ hội đua bò An Giang và mô tô bay: Ký ức dân gian mạo hiểm miền Tây được điện ảnh hóa. Đó là cái chất "dám chơi lớn", tinh thần xả thân, không cầu an – biểu trưng cho một thế hệ trẻ sẵn sàng lao vào những cuộc chơi lớn nhất hành tinh mà không hề e sợ.
Không gian di sản Tràng An kết hợp Đèn Neon: Tràng An không đóng vai trò làm "nền" cho âm nhạc quốc tế, ngược lại, Hip-hop Mỹ và các nghệ sĩ toàn cầu phải đặt mình vào không gian di sản Việt để trình diễn. Việt Nam chính là sân khấu trung tâm, là lực hấp dẫn mời gọi thế giới bước vào.
Nghệ sĩ Việt hôm nay không còn mang tâm thế của người "hội nhập" cố gắng học theo các tiêu chuẩn phương Tây để được công nhận. Họ đứng ngay trên mảnh đất của mình, dùng tiếng Anh làm công cụ, dùng Hip-hop làm chất liệu, nhưng giữ cái "lõi" độc bản của văn hóa Việt để tạo ra một cuộc chơi mới.
3. Bản hòa ca cùng "Kỷ nguyên vươn mình của đất nước"
Sự tự tin của nghệ thuật không tự nhiên mà có. Nó được nuôi dưỡng từ bệ đỡ là vận hội và vị thế mới của quốc gia.
Việt Nam hiện tại không còn là một quốc gia nhỏ bé nằm bên lề các sự kiện quốc tế, mà đang bước vào kỷ nguyên vươn mình trở thành một mắt xích chiến lược toàn cầu về cả kinh tế, ngoại giao lẫn công nghệ. Khi các cường quốc hàng đầu thế giới phải chủ động tìm đến Việt Nam để thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, thì hình ảnh "Ngũ quốc lân bang" trong trò Xuân Phả xưa đã tìm thấy phiên bản đời thực đầy sống động ở thế kỷ 21.
Sự song hành này mang tính tất yếu: Đất nước vươn mình nhờ nội lực, thì nghệ sĩ vươn tầm bằng chính gốc rễ văn hóa.
Cái "wow" nhất mà những người trẻ như Sơn Tùng M-TP hay tổ đội Antiantiart làm được không chỉ là hồi sinh những điệu múa cổ, mà là chứng minh: Thế hệ trẻ ngày nay đang hòa chung một nhịp đập, một hơi thở với đại vận của quốc gia. Họ dùng tư duy sáng tạo đỉnh cao để chứng minh rằng văn hóa truyền thống không hề lỗi thời, ngược lại, nó là thứ vũ khí sắc bén nhất để định danh dân tộc trên bản đồ toàn cầu.
CUỐI CÙNG THÌ
Chiếc mặt nạ Xuân Phả hay cánh Chim Lạc trên đất Mỹ rốt cuộc đang nói gì về vị thế Việt Nam? Nó nói rằng: Thời kỳ của sự rụt rè đã chấm dứt. Đây là thời đại của một Việt Nam tự cường, chủ động và kiến tạo.
Sứ mệnh vươn tầm trong kỷ nguyên mới không phải là việc riêng của những ngôi sao đứng dưới ánh đèn sân khấu hay những nhà hoạch định chính sách. Dù bạn là một nghệ sĩ sáng tạo, một kỹ sư công nghệ, một chuyên gia tài chính hay một người lao động bình thường, mỗi việc chúng ta làm, mỗi kiến thức chúng ta nỗ lực tích lũy hàng ngày nhằm khẳng định giá trị bản thân, đều là một viên gạch góp phần xây dựng khối nội lực khổng lồ cho đất nước.
Thế giới đang nhìn về đây, và chúng ta có quyền tự hào nói với họ: "Come My Way"!
Cre: Giang Đây