22/03/2026
Gần đây, một phép so sánh đơn giản được đưa ra: một bát phở ở Hà Nội có giá khoảng 50.000 đồng, trong khi lương tối thiểu tại các đô thị lớn hiện vào khoảng hơn 5 triệu đồng mỗi tháng. Tính ra, thu nhập của một người lao động chỉ tương đương hơn 100 bát phở.
Tất nhiên, không ai ăn phở ba bữa mỗi ngày. Nhưng phép so sánh này cho thấy một thực tế: với mức thu nhập đó, người lao động phải trang trải hàng loạt chi phí thiết yếu như nhà ở, điện nước, xăng xe, giáo dục…
Theo số liệu năm 2025, thu nhập bình quân của người lao động đạt khoảng 8,4 triệu đồng/tháng, ở khu vực thành thị khoảng 10 triệu đồng. Trong khi đó, một tính toán từng được đưa ra cho thấy, để một gia đình hai người lao động nuôi hai con duy trì cuộc sống ổn định, tổng thu nhập cần khoảng 21 triệu đồng/tháng, tương đương 10,5 triệu đồng/người.
Như vậy, khoảng cách giữa thu nhập thực tế (8-10 triệu đồng) và mức đủ sống (10,5 triệu đồng) vẫn còn đáng kể.
Nghịch lý càng rõ khi nhiều chi phí quan trọng trong đời sống lại tiệm cận mức của các nền kinh tế phát triển, đặc biệt là nhà ở. Theo các nghiên cứu, một hộ gia đình tại Việt Nam cần khoảng 30 năm thu nhập để mua được một căn hộ, cao gấp đôi mức trung bình thế giới.
Trong khi đó, giá bất động sản tiếp tục leo thang. Giai đoạn 2019-2024, giá nhà tăng gần 60%; riêng năm 2025, nhiều khu vực tăng thêm 10-30%. Hiện nay, giá một căn hộ phổ biến tại các đô thị lớn dao động từ 3-6 tỷ đồng, vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người lao động.
Ngay cả việc thuê nhà cũng tạo áp lực lớn, khi chi phí thuê tại Hà Nội và TP.HCM phổ biến từ 5-10 triệu đồng/tháng, tương đương một nửa, thậm chí toàn bộ thu nhập của nhiều người.
Bên cạnh đó, giáo dục đang trở thành một trong những khoản chi lớn nhất. Học phí tại nhiều trường tư dao động 8-20 triệu đồng/tháng, trong khi các trường quốc tế có thể lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi năm.
Chi phí sinh hoạt cũng chịu áp lực từ giá năng lượng. Có thời điểm, giá xăng dầu tăng khoảng 40%, kéo theo chi phí vận tải và hàng hóa. Chi phí logistics của Việt Nam hiện chiếm khoảng 16-20% GDP, cao hơn đáng kể so với nhiều nước phát triển.
Khi cộng các yếu tố như nhà ở, giáo dục, năng lượng và dịch vụ, một thực tế dần rõ ràng: chi phí sống đang tăng nhanh hơn khả năng tăng thu nhập của nhiều người lao động.
Trong bối cảnh đó, cảm nhận về sự thịnh vượng không nằm ở những con số tăng trưởng, mà ở những điều rất cụ thể: bao lâu mới mua được nhà, có đủ khả năng cho con đi học, và có thể sống mà không phải lo lắng từng khoản chi hàng ngày.
Dẫu vậy, Việt Nam vẫn có một lợi thế quan trọng khi có thể tự chủ phần lớn lương thực, thực phẩm. Nhờ đó, chi phí bữa ăn cơ bản của nhiều gia đình vẫn ở mức có thể chi trả.
Trong một nền kinh tế đang phát triển nhanh, thước đo giản dị nhất của chất lượng sống với nhiều người vẫn là: bữa cơm hàng ngày có còn đủ đầy hay không.
---
(*) Nguồn: PV Tư Giang/Vietnamnet
