10/05/2025
TỪ RÀO CẢN ĐẾN CƠ HỘI: CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI VÀ ĐẦU TƯ CỦA VIỆT NAM DƯỚI GÓC NHÌN QUỐC TẾ
Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu và hướng tới mục tiêu trở thành nền kinh tế thu nhập cao vào năm 2045, việc cải thiện chất lượng thể chế thương mại và đầu tư không còn là một lựa chọn, mà là một tất yếu.
Báo cáo 2025 của Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) về các rào cản thương mại đối với Hoa Kỳ đã chỉ rõ một loạt tồn tại trong chính sách thương mại của Việt Nam. Tuy nhiên, thay vì xem đây là sự chỉ trích, chúng ta cần nhìn nhận đó là nguồn dữ liệu quý giá để tham chiếu, so sánh và thiết kế chính sách cải cách phù hợp với chuẩn mực quốc tế.
Những vấn đề nổi bật:
• Thuế suất nhập khẩu và thuế tiêu thụ đặc biệt đang tạo ra sự phân biệt đối xử giữa hàng nhập khẩu và hàng nội địa, gây bóp méo cạnh tranh và làm suy yếu lợi ích người tiêu dùng.
• Hạn chế đối với hàng hóa đã qua sử dụng, thiết bị điện tử, sản phẩm truyền thông kỹ thuật số đang vô tình ngăn cản khả năng đổi mới và chuyển giao công nghệ.
• Các quy định kỹ thuật (TBT), kiểm dịch động thực vật (SPS), thủ tục hải quan thiếu tính minh bạch và nhất quán, tạo gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp.
• Giới hạn sở hữu nước ngoài trong ngân hàng, viễn thông, logistics không còn phù hợp với bối cảnh kinh tế mở và các cam kết CPTPP, EVFTA.
• Hạ tầng pháp lý về thương mại số và bảo vệ dữ liệu cá nhân đang thiếu tính đồng bộ, gây bất định pháp lý cho nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới.
• Thực thi quyền sở hữu trí tuệ còn yếu, chưa hình thành đủ sức răn đe với vi phạm nghiêm trọng.
Khuyến nghị chính sách:
1. Rà soát và điều chỉnh chính sách thuế, hải quan, và kỹ thuật để bảo đảm không tạo ra rào cản bất hợp lý đối với thương mại quốc tế, phù hợp với các nguyên tắc WTO.
2. Tái cấu trúc danh mục ngành nghề hạn chế đầu tư nước ngoài theo hướng thu hẹp danh sách cấm và tăng cường điều kiện tiếp cận công bằng, minh bạch.
3. Gia nhập Hiệp định Mua sắm Chính phủ (WTO GPA) để nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm thiểu chi phí công.
4. Thiết lập khung pháp lý hiệu quả cho thương mại số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và luồng dữ liệu xuyên biên giới, theo hướng cân bằng giữa bảo vệ lợi ích quốc gia và khuyến khích đổi mới.
5. Tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, xử lý hình sự các hành vi vi phạm có quy mô lớn hoặc tái phạm.
6. Thúc đẩy minh bạch hóa quy trình cấp phép, kiểm tra chuyên ngành và phân định rõ thẩm quyền giữa các bộ, ngành.
7. Khẩn trương nội luật hóa các cam kết về lao động, môi trường và doanh nghiệp nhà nước trong CPTPP, EVFTA, gắn với các tiêu chuẩn phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội.
Kết luận:
Cải cách chính sách thương mại và đầu tư không chỉ là đáp ứng kỳ vọng của các đối tác quốc tế, mà quan trọng hơn, đó là một phần thiết yếu trong chiến lược nâng cấp thể chế, hiện đại hóa nền kinh tế và thu hút dòng vốn chất lượng cao vào Việt Nam. Từ góc nhìn của một đối tác song phương chiến lược toàn diện như Hoa Kỳ, những khuyến nghị nêu trong báo cáo NTE 2025 cần được tiếp cận một cách hệ thống, khoa học và mang tinh thần hợp tác cải thiện chứ không phải đối đầu.
⸻
Bài viết tổng hợp từ báo cáo National Trade Estimate Report on Foreign Trade Barriers 2025 của USTR, được biên soạn và phân tích bởi nhóm chuyên gia VNUS với mục tiêu hỗ trợ chính sách và thúc đẩy cải cách môi trường kinh doanh Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
![[LAST CALL] VN+US FALL FORUM 2025 – hành trình “chất” nhất năm tại Mỹ06–15.10.2025 | Connecticut • New York • Los Angele...](https://img4.businesses10.com/486/903/122144062424869032.jpg)
