https://www.facebook.com/100582298977235/

Tư vấn Sữa Mẹ Cộng đồng - Giúp Bé Bú Ti Sài Gòn, Ho Chi Minh City (2026)

Name: Tư vấn Sữa Mẹ Cộng đồng - Giúp Bé Bú Ti Sài Gòn
Address: Ho Chi Minh City, VN
Telephone: +84908770029

16/12/2025

𝐕𝐄̂̀ 𝐌𝐄̣ Đ𝐄̉ 𝐎̛̉ 𝐂𝐔̛̃ 𝟏𝟎𝟎 𝐍𝐆𝐀̀𝐘
(Xoá đi học lại - Unlearn to Relearn)

Viết cho ngày phụ nữ Việt Nam.

Trong văn hoá Việt có hai cữ quy định 100 ngày. Một là sau khi sinh con, hai là sau khi mất. Phải chăng lễ đón và lễ đưa một linh hồn trong văn hoá truyền thống của người Việt đều kéo dài 100 ngày?

Xưa, người Việt cổ theo mẫu hệ rồi bị thay đổi thành phụ hệ, nhưng khi một sinh linh mới chào đời, người Việt sẽ vẫn đưa con về nhà ngoại 100 ngày ở cữ, đó là một tập tục thể hiện việc người Việt theo mẫu hệ, coi trọng liên kết những người nữ trong một dòng tộc và người Việt rất nỗ lực để duy trì được kết nối mẫu hệ dù văn hoá bản địa liên tục bị tẩy xóa hoặc thay thế.

Bài viết này chia sẻ quan sát cá nhân của tôi cả xưa và nay, các bạn đọc tham khảo.

EM BÉ SƠ SINH

Sách cổ Xuân Vũ Dật Thưởng viết rằng “Người ta mới sinh, sống được 7 ngày gọi là lạp (hay còn gọi là cữ) sinh ra một vía. Đủ 7 vía thành người (49 ngày). Đủ 100 ngày thành một tuổi.” Một tuổi là cộng thời gian nằm trong bụng mẹ với 100 ngày cữ thành tuổi mà các cụ nói là tuổi mụ. Vậy nên ở cữ không chỉ cho người mẹ mà là cả cho con, trong cữ.

Trong sách Vân Đài Loại ngữ Lê Quý Đôn viết “Tục nước ta sinh con ba ngày thì chỉ làm vài mâm cỗ cúng Thuần Dưỡng Bà. Đến ngày thứ 7, thứ 9, đầy 100 ngày thì làm lễ cáo gia tiên, yến tiệc linh đình.”

Theo minh triết Việt: 7 vía phụ trách 7 phần việc khác nhau: Hô hấp, nhịp tim, tiêu hoá, thuỷ dịch, sinh sản, thân nhiệt (khả năng điều nhiệt của thân thể) và cảm giác (những em bé nhạy cảm rất thính ngủ một tiếng động là giật mình dậy cho đến những em bé ngủ mê man lay cũng không tỉnh.) Em bé sơ sinh cần 100 ngày để hình thành đủ 7 vía (9 vía với con gái) và thời gian để các vía phối kết hợp với nhau nhuần nhuyễn, thu nhận thông tin và thực hiện các hành động thuộc về thể chất của một con người. Đủ 3 hồn 7 vía (9 vía với nữ) mới thành người.

Người Việt có vô số khái niệm liên quan đến vía: lúc làm đám cưới, người trải chiếu giường cưới là người có gia đình hạnh phúc, sinh đủ con trai con gái để “xin vía” sau này cũng sinh con hai bề. Trước khi sinh người mẹ xin quần áo cũ của em bé khỏe mạnh để “lấy vía”. Người đón tay bé cũng phải là người “nhẹ vía”. Bế con về nhà mẹ là phải “đốt vía”. Kiêng không cho khách đến thăm để tránh “phạm vía”, người “nặng vía” sẽ “át vía” hay “mất vía” làm em bé quấy khóc, ốm.… Các dân tộc khác cũng có khái niệm vía với những phong tục khác nhau của họ.

Theo Tây y, sau ba tháng, em bé sơ sinh tăng gấp đôi trọng lượng cơ thể, đó là quãng thời gian sinh trưởng nhanh nhất trong cả đời người. Khi nằm trong bụng mẹ, nhờ nước ối, em bé vận động dễ dàng hơn, chào đời, em bé nằm ngửa, ẵm ngửa là chính, quanh mốc 3 tháng, 100 ngày, hệ vận động mới phát triển đến mức em bé biết lẫy. Khi tăng cân, cứng cáp hơn, lượng mỡ trong cơ thể tăng, lúc đó em bé dễ thích nghi và điều nhiệt tương thích với sự thay đổi của môi trường tốt hơn.

Trong 100 ngày cữ, em bé luôn gắn với mẹ, nhờ thân nhiệt của mẹ, bú, ngủ, bú, ngủ, tập trung vào mình, phát triển mình, học điều khiển cơ thể mình khi đạt mốc một tuổi mụ, cứng cáp hơn, khi đó em bé sẵn sàng ra môi trường lớn hơn, về nhà, nơi có anh/chị đi học tha về vô số vi khuẩn, nơi có bố, có nhiều thứ cùng diễn ra một lúc hơn.

Nếu quan sát các động vật có vú khác, sẽ thấy tạo hoá thông minh ra sao, con non sinh ra chưa mở mắt, chỉ tập trung vào phát triển mình, đủ lớn, lúc đó mới mở mắt để tương tác với thế giới bên ngoài. Trong 100 ngày cữ, đừng ép bé tương tác với môi trường bên ngoài, càng không nên mang sách in đen trắng ra dạy dỗ con để kích thích thị giác hay bật nhạc cho con nghe để con thông minh hay vần vèo em bé để kích thích vận động, hay tắm hàng ngày để con sạch sẽ hay mát xa hàng ngày để kích thích này tăng trưởng nọ … đặc biệt là trong cữ 100 ngày.

Với em bé sơ sinh, ở cữ ở nhà ngoại, no đủ, an toàn, yên ắng, tối giản kích thích (đặc biệt là ở thành phố lớn) có mẹ cho riêng mình, có bà ngoại bế mình, nghe mẹ gọi bà ngoại là mẹ, nghe mẹ xưng là mẹ với mình, gắn kết sâu sắc với hai người phụ nữ dùng máu thịt tạo ra mình, hai người yêu mình như chính họ là cách tốt nhất để bắt đầu câu chuyện kiếp nhân sinh trên thế giới này.

NGƯỜI MẸ SAU SINH

Với người mẹ, sau sinh, nhiệm vụ quan trọng nhất là hồi phục, dưỡng thân, tạo sữa, nuôi con, gắn kết với linh hồn mới đến gia đình mình.

Về bà ngoại ở cữ giúp người mẹ không phải lo lắng gì đến ngoại hình cùng lúc kiêng quan hệ tình dục, giữ an toàn cho mình, giữ an toàn cho em bé mới chào đời. Đây là một linh hồn mới, một thế hệ mới, một khởi đầu mới.

Về bà ngoại, được cả bố cả mẹ chăm sóc đảm bảo ăn, uống, ngủ, nghỉ, vệ sinh tốt người mẹ trẻ phục hồi tốt hơn, có năng lượng, có thời gian để gắn kết với con, tận hưởng việc làm mẹ thay vì là một người mẹ hiện đại, đơn độc, đa nhiệm thực hiện các mũi nhọn quả mít: lo cho chồng, lo cho con lớn, lo việc nhà, lo chuyện công ty, lo cho xã hội… rồi quên mất việc chính của mình giờ là sức khoẻ của mình và em bé sơ sinh. Không phải lo lắng gì là cách tốt nhất giúp người mẹ thích nghi và tận hưởng việc làm mẹ. Điều này vô cùng quan trọng, vạn sự khởi đầu nan, một người mẹ tận hưởng việc làm mẹ sẽ hoàn toàn khác với một người mẹ phải gồng lên nỗ lực để làm mẹ.

Người mẹ trẻ về nhà bố mẹ đẻ được là mình, cần gì cũng dễ nói, thích gì cũng dễ nói, kêu ca gì, đau đớn ở đâu… cũng dễ nói với mẹ đẻ mình nên không bị căng thẳng, ức chế, chịu đựng… tránh việc bị trầm cảm sau sinh. Khái niệm trầm cảm sau sinh mới xuất hiện ở Việt Nam khi người phụ nữ không theo truyền thống mà bắt chước văn hoá Âu khi điều kiện tài chính, chăm sóc y tế và cơ sở hạ tầng xã hội Việt Nam hoàn toàn không tương thích.

Về mẹ đẻ ở cữ cũng là cách tốt nhất để tránh xung đột văn hoá ở cữ của mẹ chồng, gia đình chồng, đặc biệt là ở Việt Nam, sự đa dạng văn hóa vùng miền khá rõ rệt, chưa kể các tầng lớp khác nhau trong cùng một dân tộc sống theo các nấc văn hoá khác nhau. Không người mẹ trẻ nào nên trải qua xung đột với mẹ chồng khi vừa sinh con cả.

Về mẹ đẻ ở cữ, cùng lúc vừa được làm con, vừa được làm mẹ giúp cho sự học làm mẹ trở nên dễ dàng hơn thay vì chỉ phải làm mẹ, đặc biệt là những gia đình sinh con dày. Thêm nữa, được nghe ông bà ngoại nựng cháu là một cảm giác đặc biệt mãn nguyện và như một liều thuốc an thần làm yên lòng người mẹ trẻ rằng cả mình và con mình đều được bảo vệ, được chăm sóc, được nâng niu và đây là một sự chào đón linh hồn mới đến một cách ấm áp yêu thương nhất có thể.

Trong 100 ngày cữ, chắc tần suất từ “mẹ” vang lên là nhiều nhất trong cuộc đời mỗi con người, dẫn đường, nuôi dưỡng, gắn kết những linh hồn tham gia vào việc kết nối ba thế hệ.

BÀ NGOẠI

Khi bà ngoại mang thai người mẹ, bà ngoại đã tạo ra 1-2 triệu nang trứng trong hai buồng trứng của con gái mình. Một trong những nang trứng đó, sau này, bằng đúng tuổi người mẹ, trở thành em bé sơ sinh. Khi bà ngoại chăm sóc người mẹ trẻ, em bé sơ sinh là bà ngoại chăm sóc cả hai thế hệ liên kết trực tiếp máu thịt với mình. Em bé xuất hiện, người mẹ lên chức bà ngoại. Bà ngoại yêu con, yêu cháu với tình yêu chậm rãi, bao dung, trầm lặng mà sẵn sàng làm mọi thứ để bảo vệ con, cháu mình. Bà ngoại được trải nghiệm tình yêu của bà dành cho cháu, khác tình yêu của mẹ dành cho con. Bà kết nối với cháu mình ngay từ những ngày đầu đời và thiết lập các mắt xích nối liền. Chưa hết, một người cháu kết nối được với bà ngoại sẽ kết nối được với cụ ngoại, kỵ ngoại vì bà ngoại luôn mang theo mình những câu chuyện 3 thế hệ, rồi bà sẽ kể cho cháu nghe “Ngày xưa, khi cụ con còn sống….” Cứ như thế, chuỗi mắt xích đã kết nối được 5 thế hệ của một dòng họ theo mẫu hệ.

Bà ngoại là người bảo vệ mạnh mẽ nhất khi con gái và cháu ở tình trạng yếu đuối và cần được chăm sóc nhất. Đó cũng là thuận theo các quy luật tự nhiên thôi. Chưa kể còn ông ngoại ở vòng ngoài nữa chứ. Con cháu thật là yên tâm, có chuyện gì thì cũng có bố mẹ lo hết cả. Thật ngạc nhiên khi các ngôn ngữ khác người bà đều được gọi là người mẹ lớn, người mẹ vĩ đại. Một em bé cùng lúc có hai người mẹ bọc hai vòng tròn bảo vệ: mẹ đẻ và mẹ vĩ đại tức là bà.

Về bà ngoại, người mẹ trẻ được “chăm sóc đến tận răng”, chăm sóc thể chất và chăm sóc tinh thần, chắc chẳng có gì mà ông bà ngoại không làm cho con cho cháu cả. Vì thế mà song song với việc làm mẹ, người mẹ trẻ đang được làm con, giúp cho việc làm mẹ được thuận lợi trăm bề. Mệt quá có thể nói “Mẹ trông cháu con ngủ chút nhé.” Có muốn khóc vì đau cũng thoải mái khóc trước mặt mẹ mình thay vì cố nín nhịn.

Nhiều bà ngoại Việt, vì chiến tranh, vì nghèo đói, vì chồng phải đi làm ăn xa, vì di dân, vì thành kiến… không có cơ hội kiêng cữ sau sinh, khi con gái sinh con, bà sẽ làm mọi cách để con không phải khổ như mình, không phải trải qua những nỗi đau khi về già như mình. Bà ngoại có cơ hội dạy con gái minh triết của dân tộc để đảm bảo an toàn nòi giống. Được chăm sóc con cháu cũng là một cách chữa lành cho người bà. Nhiều người bà, cùng với câu chuyện kể lại, nước mắt rửa trôi đi những oan ức, khổ đau đời mình mà có thể chưa bao giờ bà dám nói ra bấy lâu chất chứa trong lòng, đằng đẵng bao năm tháng. Nghe bà kể, ông cũng vì thế mà thương bà hơn, hiểu bà hơn, rồi giờ có cháu về nhà, ông bà chăm con, chăm cháu, sinh linh bé bỏng ấy đánh thức nơi ông bà những chuyện đã qua để rồi mở ra, đóng lại vĩnh viễn, chữa lành những nỗi đau thế hệ để nó không còn cơ hội truyền sang thế hệ tiếp theo. Gia đình nào cũng mong “Con hơn cha là nhà có phúc.” và đời sống của con mình, cháu mình tươi đẹp hơn đời mình.

Về mẹ đẻ ở cữ theo truyền thống ích lợi cho ba thế hệ bà ngoại, người mẹ mới sinh con và em bé mới chào đời. Thế kỷ 21 được gọi là thế kỷ của sự mất kết nối. Mất kết nối làm từng mắt xích thế hệ yếu ớt cả thể chất lẫn tinh thần. Nhưng bạn có thể chọn kết nối 5 thế hệ cho dòng chảy gia tộc mình như các cụ đã dạy.

Câu chuyện về mẹ đẻ ở cữ kể trên là câu chuyện lý tưởng, còn thì mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh, tuỳ theo gia cảnh mà sắp xếp miễn là kết nối ba thế hệ được thành lập. Viết ra đây để các bà mẹ trẻ đừng chạy theo hoa hậu này, người mẫu kia, KOL nọ để mua các gói chăm sóc sau sinh dịch vụ của các hệ thống y tế để bao nhiêu bàn tay lạ chạm vào mình, vào con mình ảnh hưởng lên thể vía của con mình ngay từ khi thể vía đang được hình thành. Bàn tay nấu thức ăn ở cữ của bạn là mẹ bạn, bàn tay bế con bạn là mẹ bạn, bàn tay chạm vào bạn là mẹ bạn. Liên kết đầu đời quan trọng nhất của một em bé sơ sinh là liên kết ruột thịt linh thiêng: bà ngoại - mẹ - con. Một em bé kết nối được với bà ngoại là một em bé giữ được kết nối 5 thế hệ, vì ngồi trong lòng bà, bà sẽ kể ngày xưa cụ… ngày xưa kị… và như thế những câu chuyện gia tộc, dòng họ đời đời tiếp nối.

Ngẫm kỹ mới thấy người phụ nữ Việt, những em bé Việt đã được truyền thống bảo vệ, được chăm sóc, được nuôi dưỡng cả thân cả tâm, cả hồn cả vía toàn vẹn. Vậy mà những tập tục này lại bị lãng quên hay bị thay thế bởi dịch vụ tính tiền để rồi những linh hồn nhỏ luôn cảm thấy yếu đuối, đơn độc, mất kết nối tâm linh.

Cuối cùng, sau này, trong trường hợp xấu nhất, hôn nhân đổ vỡ, người mẹ trẻ nào cũng có phương án an toàn là bế con về nhà ngoại thay vì gồng lên làm một người mẹ đơn thân cay đắng giữa đời. Không cần khổ thế.

P/S: Nếu bạn là một người phụ nữ thuộc dân tộc nào, vùng văn hoá nào, nên tham khảo, học lại cách kiêng cữ truyền thống lâu đời nhất của dân tộc đó, vùng văn hoá đó vì mình biết các dân tộc khác nhau ở cữ khác nhau.

Nguồn ảnh: Amanda McGivern

24/11/2025

CỨU TRỢ SỮA CÔNG THỨC TRONG VÙNG THIÊN TAI: KHUYẾN CÁO QUỐC TẾ VÀ NHỮNG NGUY CƠ TIỀM ẨN

Khi thiên tai xảy ra, điều đầu tiên các mẹ nghĩ đến thường là “làm sao để con mình được ăn uống an toàn”. Nhiều gia đình mất điện, mất nước, mất bếp, mất toàn bộ đồ đạc chỉ trong vài giờ đồng hồ. Trong những lúc hoảng loạn ấy, sữa công thức thường được coi như “phao cứu sinh”. Nhưng thực tế, các tổ chức quốc tế đã cảnh báo rằng sữa công thức trong vùng thiên tai có thể mang lại rủi ro cao hơn lợi ích nếu không được sử dụng trong điều kiện phù hợp.

Là một người làm việc lâu năm trong lĩnh vực nuôi con bằng sữa mẹ, mình hiểu nỗi lo của các mẹ: “Con mình không thể đói”, “Không có sữa công thức thì phải làm sao?”, “Mẹ stress mất sữa thì con biết bú gì?”. Và chính vì sự thấu hiểu này, các hướng dẫn quốc tế đều nhấn mạnh một điều rất quan trọng: Bảo vệ sữa mẹ chính là biện pháp an toàn nhất cho trẻ trong bối cảnh khẩn cấp.

Dưới đây là những khuyến cáo quan trọng:

1️⃣ Khuyến cáo của WHO, UNICEF và các tổ chức quốc tế
Các tổ chức như WHO (Tổ chức Y tế Thế giới), UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc), ENN (Emergency Nutrition Network, một tổ chức quốc tế phi lợi nhuận, chuyên cung cấp nghiên cứu, hướng dẫn và hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực dinh dưỡng khẩn cấp, đặc biệt là nuôi dưỡng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trong thiên tai) và nhiều cơ quan y tế trên thế giới đã thống nhất quan điểm:

🟩 1. Sữa mẹ là tuyến bảo vệ đầu tiên trong thiên tai
• Sữa mẹ vô trùng, sẵn sàng, không phụ thuộc vào nước sạch hay thiết bị.
• Trẻ bú mẹ có nguy cơ thấp hơn trước tiêu chảy, nhiễm khuẩn và mất nước. Đây là những nguy cơ tăng mạnh trong mùa lũ, ngập lụt hoặc mất vệ sinh.
• Hỗ trợ mẹ tiếp tục cho bú (skin-to-skin, hỗ trợ tâm lý, nghỉ ngơi, dinh dưỡng cơ bản) luôn là ưu tiên số 1.
🟩 2. Chỉ sử dụng sữa công thức khi thật sự cần thiết
Không phải mọi trẻ đều cần sữa công thức trong thiên tai. Nó chỉ được khuyến cáo cho:
• Trẻ mồ côi mẹ, mẹ mất tích hoặc không thể cho bú.
• Trẻ có chỉ định y khoa đặc biệt.
• Trường hợp mẹ tạm thời mất khả năng cho bú và không thể phục hồi ngay.
Dù vậy, mỗi trường hợp phải được đánh giá cá nhân để tránh hậu quả ngoài ý muốn.
🟩 3. Cấm hoặc hạn chế nhận các “đợt quyên góp sữa công thức tự do”
Đây là cảnh báo mạnh nhất từ UNICEF và WHO, vì những đợt cứu trợ ồ ạt thường gây ra:
• Tâm lý “sữa công thức tốt hơn”, khiến mẹ bỏ bú.
• Trẻ bị chuyển sang uống sữa công thức trong khi môi trường không đảm bảo vệ sinh.
• Mất nguồn cung ổn định sau khi đoàn cứu trợ rời đi.
Chỉ được phân phối sữa công thức có kiểm soát, gắn với hướng dẫn sử dụng và theo dõi từng gia đình.
🟩 4. Khi phải dùng sữa công thức, phải bảo đảm đầy đủ điều kiện an toàn
Các tổ chức quốc tế nhấn mạnh:
• Nước phải là nước sạch an toàn (nếu không: tuyệt đối không pha sữa).
• Dụng cụ phải được tiệt trùng hoặc thay thế bằng cốc/thìa sạch.
• Công thức phải pha đúng tỉ lệ, đúng cách, không “cấn lượng”, không pha ít nước cho tiết kiệm.
• Cần nguồn cung liên tục, không dùng nguồn ngẫu nhiên.
Trong điều kiện đặc biệt thiếu vệ sinh, UNICEF khuyến nghị ưu tiên sản phẩm ready-to-use infant formula (RTUIF) – dạng sữa pha sẵn, tiệt trùng.

2️⃣ Những nguy cơ tiềm ẩn của sữa công thức trong vùng thiên tai

Sữa công thức an toàn chỉ khi bạn có điều kiện để sử dụng an toàn.
Trong thiên tai, các điều kiện đó thường không còn.
🟩 Nước bẩn hoặc thiếu nước: tăng nguy cơ tiêu chảy và nhiễm trùng
Khi nguồn nước nhiễm bẩn, dụng cụ không thể rửa sạch, trẻ dễ bị tiêu chảy nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.
🟩 Không có điều kiện pha đúng cách
• Mất điện: không đun được nước sôi.
• Khó pha đúng tỉ lệ: trẻ bị suy dinh dưỡng hoặc quá tải thận.
• Không có dụng cụ sạch: nhiễm khuẩn.
🟩 Nguồn cung không ổn định
Trẻ đã quen uống công thức mà nguồn đột ngột cắt giảm: gia đình buộc phải “pha loãng”, thay loại, hoặc tìm nguồn không an toàn.
🟩 Tâm lý mẹ bị dao động, làm gián đoạn cho bú
Nhận sữa công thức cứu trợ không kiểm soát có thể khiến mẹ nghĩ:
“Trong hoàn cảnh này chắc mình không đủ sữa đâu…” và bỏ bú, trong khi thực tế sữa mẹ là lựa chọn an toàn nhất trong thiên tai.

3️⃣ Lời khuyên thực tế cho các mẹ và lực lượng cứu trợ
🟩 Nếu bạn là mẹ đang cho bú
• Hãy tiếp tục cho bú càng nhiều càng tốt.
• Ôm da kề da để kích thích sữa, trấn an bé và giữ ấm.
• Căng thẳng có thể làm chậm phản xạ xuống sữa nhưng không làm mất sữa. Hãy nhờ hỗ trợ khi cần.

🟩 Nếu buộc phải dùng sữa công thức
Hãy đảm bảo:
1. Có nước sạch.
2. Có dụng cụ vệ sinh.
3. Có nơi pha chế an toàn.
4. Có lượng sữa công thức ổn định và đủ dùng lâu dài.
5. Không dùng bình bú nếu không thể tiệt trùng. Thay vào đó, hãy dùng cốc/thìa.

🟩 Nếu bạn là người làm công tác cứu trợ
• Hãy không phát sữa công thức đại trà.
• Hãy đánh giá từng trường hợp, ghi nhận nhu cầu, theo dõi và hướng dẫn sử dụng.
• Hãy ưu tiên hỗ trợ mẹ tiếp tục cho con bú.
• Và nếu phải phân phối sữa công thức, hãy phân phối kèm hướng dẫn pha an toàn, nước sạch, cốc/thìa, và khả năng cấp phát liên tục.

4️⃣ Lời kết
Trong thiên tai, nỗi lo của các mẹ về việc nuôi con là thật và rất xứng đáng được tôn trọng. Nhưng giữa những hỗn loạn ấy, điều an toàn nhất, ổn định nhất và đáng tin nhất để bảo vệ một em bé luôn là: SỮA MẸ - NGUỒN DINH DƯỠNG VÀ MIỄN DỊCH TỰ NHIÊN KHÔNG GÌ THAY THẾ ĐƯỢC

Cứu trợ sữa công thức cần được làm có kiểm soát, có trách nhiệm và theo đúng khuyến cáo của các tổ chức quốc tế để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

• World Health Organization (WHO). Infant and young child feeding (fact sheet). December 2023. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding
• WHO. Guiding principles for feeding infants and young children in emergencies. February 2004. https://www.who.int/publications/i/item/9241546069
• United Nations Children’s Fund (UNICEF). Procurement and use of breast-milk substitutes in humanitarian settings – Programming Guidance. June 2021.https://www.unicef.org/media/100911/file/BMS-Procurement-Guidance-Final-June-2021.pdf
• Emergency Nutrition Network (ENN) & IYCF-E Core Group. Operational Guidance on Infant and Young Child Feeding in Emergencies (OG-IFE) Version 3.0. October 2017.https://www.ennonline.net/sites/default/files/2024-11/ops-guidance-on-ife_v3_english.pdf
• Gribble K, et al. Emergency preparedness for infant and young child feeding in emergencies. BMC Public Health. 2019. https://bmcpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12889-019-7528-0

Tham khảo thêm hướng dẫn pha sữa đúng cách tại đây: https://www.facebook.com/nguyen.nvdao/posts/3169478763332585

Nguyen N Dao, IBCLC

26/09/2025

Lưu trữ máu cuống rốn!

Bài này sẽ nói về thứ tự ưu tiên, còn quyền lựa chọn sẽ nằm ở mỗi gia đình.

Đầu tiên sinh nở là một hành trình thiêng liêng, đòi hỏi người mẹ phải chuẩn bị một cơ thể khoẻ mạnh, lối sống lành mạnh và một tâm thức an ổn, quân bình, thấu suốt.

Sau khi em bé chào đời, việc đầu tiên chính là da kề da và giữ cho bánh nhau gắn với em bé cho tới khi dây rốn ngừng đập , nghĩa là máu từ bánh nhau chảy toàn bộ về cơ thể em bé, nhờ đó tránh được các bệnh thiếu máu ở trẻ sơ sinh ít nhất 6 tháng đầu đời. Máu tế bào gốc sẽ trữ ở tuỷ , bất cứ tổn thương nào cũng sẽ được tự thân cơ thể chữa lành tốt hơn.
Nhưng khoan hãy nói chuyện kém may mắn trong tương lai kia, chúng ta tính gần trước mắt, khi lượng máu từ bánh nhau theo cuống rốn tiếp tục đưa vào cơ thể con, có phải sẽ giúp đứa bé phát triển tốt hơn không??? Chắc chắn được sẽ nhiều hơn mất rồi đó. Vậy thì việc của chúng ta là , hãy xin được da kề da và chờ dây rốn ngưng đập 5-10-15-20-30 phút để con nhận hết lượng máu mà con cần có .
Thực tế cho thấy các em bé được chậm kẹp rốn và nhận hết lượng máu tế bào gốc vào cơ thể hồng hào đỏ hỏn, cho tới suốt 3 tháng vẫn còn hồng thậm chí 6 tháng vẫn còn hồng hào . Điều đó thật tuyệt đối với con của chúng ta.
Nhìn xem hình ảnh máu bánh nhau rút 1 lượng lớn thay vì nó sẽ chảy về con thì lại đựng trong bịch mang đi trữ cho sau này .

Nếu là tôi, tôi chọn để toàn bộ lượng máu có trong cái túi đó chảy về con, nuôi dưỡng con ❤️

Nguồn: FB Vo Thuy Anh

24/04/2025

VẮC-XIN XỊN NHẤT, HIỆU QUẢ NHẤT, LẠI 0 ĐỒNG - mẹ nào cũng có mà nhiều người lại bỏ lỡ?" 🤯

Bạn có biết rằng sữa mẹ chính là liều vắc-xin đầu tiên và quan trọng nhất mà mỗi em bé cần nhận ngay từ khi chào đời? Đây không chỉ là tình yêu và bản năng của mẹ, mà còn là khuyến nghị hàng đầu của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Theo thống kê, việc nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời giúp:
✅ Tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ bé khỏi các bệnh nhiễm khuẩn.
✅ Giảm nguy cơ tử vong sơ sinh, đặc biệt trong 1 giờ đầu sau sinh.
✅ Giúp bé phát triển trí não vượt trội, tối ưu cân nặng và chiều cao.
✅ Gắn kết tình cảm mẹ con, giảm căng thẳng và trầm cảm sau sinh.

NHƯNG TỶ LỆ NUÔI CON BẰNG SỮA MẸ ĐANG GIẢM!
Báo cáo từ Sức khỏe & Đời sống – Cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế – cảnh báo rằng chỉ 10% trẻ sơ sinh ở Việt Nam được bú mẹ ngay trong giờ đầu sau sinh, khiến hàng triệu trẻ em mất đi nguồn “vắc-xin vàng” này. Nguyên nhân là do:
❌ Mẹ chưa được hướng dẫn đúng về lợi ích của sữa mẹ.
❌ Các quan niệm sai lầm về sữa công thức.
❌ Thiếu sự hỗ trợ từ nhân viên y tế và gia đình.

GIẢI PHÁP – CÙNG LAN TỎA THÔNG ĐIỆP NÀY!

Chúng ta cần thay đổi điều này ngay hôm nay!
📢 Các mẹ hãy tin tưởng vào cơ thể mình – sữa mẹ là đủ!
📢 Các gia đình hãy ủng hộ mẹ cho con bú hoàn toàn!
📢 Các nhân viên y tế hãy hướng dẫn mẹ cách duy trì nguồn sữa!

Bởi vì mỗi giọt sữa mẹ chính là một giọt yêu thương, một liều vắc-xin quý giá, một sự khởi đầu hoàn hảo cho con! ❤️

📌 Nguồn: Tạp chí Sức khỏe & Đời sống – Cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế Việt Nam

21/03/2025

GIÃN DẠ DÀY Ở TRẺ SƠ SINH - DẤU HIỆU THƯỜNG GẶP VÀ GIẢI PHÁP

Giãn dạ dày ở trẻ sơ sinh là tình trạng dạ dày chứa quá nhiều sữa nên bị căng ra quá lớn và kéo dài liên tục nhiều ngày, làm giảm trương lực cơ (mức đàn hồi sinh lý) của dạ dày đến mức dạ dày khó có thể tự co lại được.

*** Đầu tiên chúng ta cùng xem KÍCH THƯỚC của dạ dày một em bé mới sinh (ảnh 2). Bé xíu như 1 quả cherry (giống quả mận cơm vn) đến 1 tháng mới to bằng 1 quả trứng.

Lưu ý các mẹ là KÍCH THƯỚC khác với DUNG TÍCH. Dung tích là sức chứa, dạ dày bé xíu bằng quả cherry vẫn có thể chứa được 30ml sữa bột vì dạ dày là 1 cái túi với 3 lớp cơ rất khỏe, có thể giãn thoải mái. Giống như tử cung chỉ nhỏ bằng nắm tay mà giãn ra chứa cả 1 em bé 3-4kg.
=> Nếu như được "bơm" thì dạ dày có thể giãn ra rất lớn.

*** CƠ CHẾ GÂY GIÃN DẠ DÀY cần quan tâm đến 5 yếu tố: tốc độ, lượng ăn, van dạ dày-thực quản, van dạ dày-tá tràng và loại sữa bé ăn.

(1) Lượng sữa ăn mỗi cữ: Về cơ bản em bé bú mẹ trực tiếp sẽ ăn 1 lượng tương đương với kích thước dạ dày là dừng vì cảm thấy dạ dày căng lên = "cảm giác no". Nếu bé bú bình ngay sau sinh 30ml/cữ (theo HDSD của sữa bột) thì dạ dày đã giãn đến 5 lần. Tiếp tục ăn bình sau đó làm dạ dày lặp lại mức giãn to như vậy từ cữ này sang cữ khác nên cơ dạ dày khó co về trương lực sinh lý được. Đồng thời con có thể nhận định cảm giác căng đầy như lúc ăn hết 30ml mới là "cảm giác no" khiến những lần ăn sau phải đạt được cảm giác căng đến mức đấy mới dừng lại.

(2) Tốc độ ăn sữa: Bé ăn càng nhanh thì mức độ giãn càng nặng. Ví dụ bé 1 tháng tuổi, bình sữa 100ml thông thường chỉ 3-5ph là ăn hết (20-30ml/phút) còn bú mẹ trực tiếp khoảng 15ph/cữ = 7ml/phút. Tốc độ gấp 3 lần. Một số bé dù ăn bình cũng vẫn ăn rất từ tốn 15-20ph mới hết sẽ ít chịu ảnh hưởng của yếu tố tốc độ hơn.

(3) Van dạ dày-thực quản: Nếu van dạ dày-thực quản bị lỏng thì bé có cơ hội trớ ra một phần sữa để dạ dày đỡ căng. Nhưng bé sẽ bị các vấn đề của trào ngược, viêm đường hô hấp. Van dạ dày-thực quản tốt, bé không trớ thì dạ dày hứng hết lượng sữa đó và căng giãn suốt thời gian chờ sữa tiêu hóa.

(4) Van dạ dày-tá tràng: Van này sẽ mở ra từng nhịp để sữa đi xuống ruột non tiêu hóa, mỗi lần mở ra vài ml. Cơ chế mở van theo độ pH ở ruột non.
Bình thường ở ruột là pH kiềm, sữa có axit dạ dày đi xuống sẽ trung hòa kiềm ở ruột, sau khi tiêu hóa hết sữa pH lại trở về kiềm và van dạ dày-tá tràng lại mở ra cho sữa mới xuống. => Van này hoạt động tốt, mở ra liên tục thì áp lực ở dạ dày sẽ giảm dần.

(5) Loại sữa (sữa mẹ - sữa bột, sữa trước - sữa sau).
Sữa mẹ có đầy đủ các chất ở dạng dễ hấp thu nhất và có sẵn cả men vi sinh, men tiêu hóa để bé tiêu hóa được luôn, không mất nhiều thời gian (60-90ph/cữ). Sữa bột ở dạng chuỗi dài, khó tiêu hóa, không có men tiêu hóa đi kèm nên ruột mất nhiều thời gian hơn mới hấp thu được, van tá tràng lâu lâu mới mở 1 lần, dạ dày chịu sức căng lâu hơn (3-4h/cữ).

Thực ra sữa bột không có rất nhiều thành phần sinh học cần thiết cho quá trình tiêu hóa nói riêng và quá trình phát triển nói chung. Cấu trúc các chất ở dạng chuỗi dài cũng như nguồn gốc không đa dạng, tỉ lệ không cân đối bằng sữa mẹ dẫn đến khả năng hấp thu thấp hơn, các bé ăn sữa bột có xu hướng cố gắng ăn nhiều hơn để lấy thêm một phần dinh dưỡng cho cơ thể (nhưng phần tỉ lệ đạm mất cân đối dư thừa tích lại thành mỡ nên nhìn to mập). Dạ dày càng giãn nhiều thì "mốc cảm giác no" sẽ càng đẩy lên cao hơn, con càng muốn ăn nhiều hơn nhu cầu năng lượng thật của cơ thể.

Sữa mẹ có phần sữa trước với hàm lượng dinh dưỡng thấp hơn 1 chút là vì khi bé mới bú vào, đường ruột cần một vài phút khởi động rồi mới vào guồng để tiêu hóa đạm-béo ở sữa sau. Động tác bú mút ti mẹ kích thích nhu động trên toàn bộ đường tiêu hóa giúp các van thực quản, van tá tràng hoạt động nhịp nhàng, hiệu quả hơn. Tốc độ bú mẹ (chậm hơn bú bình) cũng là cách cơ thể điều tiết lượng sữa liên tục đi xuống ruột, dạ dày không bị căng quá, sẵn sàng nhận sữa sau nhiều đạm, béo.

Nếu ăn sữa mẹ bằng bình thì tín hiệu sữa trước-sữa sau không còn tác dụng nữa. Sữa nhiều đạm béo vào ngay từ đầu và ruột cần nhiều thời gian tiêu hóa hơn (so với sữa đầu), dạ dày phải chứa sữa lâu hơn trong khi chờ ruột hấp thu. Thời gian delay sữa ở trong máy hút, trong bình, tủ lạnh, ngăn đá bị giảm chất lượng, thoái hóa men tiêu hóa, men vi sinh làm bé khó hấp thu hơn sữa mới tinh bú trên ti mẹ.

Tóm lại, bú mẹ trực tiếp - hoàn toàn - theo nhu cầu là cách để đường tiêu hóa của con hoạt động tốt nhất VỀ MẶT CƠ HỌC. Và tiếp theo đó sẽ là tốt nhất về DINH DƯỠNG và SỨC KHỎE.

*** Có nhiều tình huống dẫn đến giãn dạ dày với những cơ chế phức tạp.

Ví dụ 1: Bé ăn bình 30ml sữa bột/sữa mẹ đi xin ngay sau sinh => giãn dạ dày vì ăn quá nhanh, quá nhiều. Bé không bú mẹ làm mẹ chậm tăng sữa, cả giai đoạn sữa non và sữa già.

Ví dụ 2: Bé sơ sinh được bú mẹ trước một vài phút, sau đó đút thêm bình => giãn dạ dày vì ăn quá nhiều, bú không đúng khớp, bé có thể quen bú bình bỏ ti mẹ.

Ví dụ 3: Bé bú mẹ cả ngày, ăn bình 1 cữ trước khi ngủ đêm vì muốn bé ngủ dài => giãn dạ dày cữ này, mẹ không cho ti đêm hoặc giảm cữ đêm dẫn đến giảm sữa. Có thể quen bú bình, sai khớp ngậm, bỏ ti mẹ.

Ví dụ 4: Bé ăn bình sữa mẹ hút ra ban ngày, ban đêm ti mẹ => giãn dạ dày, ban ngày ăn quá nhiều sữa, đêm bú ít, bú không hiệu quả. Mẹ giảm sữa, không hút sữa đêm có thể mất sữa, bé bỏ ti mẹ.

Ví dụ 5: Bé không bú mẹ đi bú nhờ các mẹ khác (vì mẹ đau, mẹ bị cách ly...). Thường thì sau sinh ngày 2-3, mẹ nào căng sữa nhiều rồi, con bú không hết mới cho nhà khác bú nhờ. Mặc dù không ăn bình nhưng bé đã bú một dòng sữa chảy nhanh hơn sữa của mẹ ruột rất nhiều nên thực ra bé vẫn bị ăn nhanh hơn, nhiều hơn kích thước dạ dày. Có bé biểu hiện kín đáo, gia đình không phát hiện ra, cũng có bé trớ nhiều như ăn bình.

=> Giải pháp tốt nhất là cho bé bú nhờ mẹ nào tương đương giờ sinh để sữa mẹ kia cũng chảy chậm thôi (Hơi khó vì nhiều khi mới sinh người ta cũng lo chưa có sữa, không thích cho bú nhờ). Hoặc vẫn xin sữa mẹ đấy để cho ăn xilanh.

Ví dụ 6: Cho bé ăn sữa non vắt từ trước sinh hoặc sữa mẹ đi xin.Tốc độ ăn xilanh hợp lý là bé mút 20 nhịp mới cho 1 giọt sữa. 5ml sữa ăn trong 15-20 phút mới hết. Tương đương tốc độ của sữa non bú trên ti mẹ. Đến khi được bú trực tiếp con thấy dễ bú hơn, sữa non ra đều hơn là con yêu ti chịu khó bú ti mẹ hơn.

*** GIÃN DẠ DÀY CÓ BIỂU HIỆN GÌ?
- Những biểu hiện rõ ràng nhất trên đường tiêu hóa là khi con có hiện tượng trớ nhiều, nôn vọt, trào ngược sau cữ bú/ăn.
- Bé không rõ trớ, trào ngược nặng nhưng có thể biểu hiện viêm đường hô hấp tái đi tái lại do dịch tiêu hóa trào lên gây kích ứng
- Nấc sau cữ bú/ăn cũng có thể do dạ dày quá căng, kích thích cơ hoành. Cần phân biệt nếu bé bị nuốt hơi.
- Lượng sữa bé ăn lớn hơn nhiều kích thước sinh lý dạ dày theo tuổi và cân nặng trong quá trình theo dõi.
- Một số bé có biểu hiện rất kín đáo, tỏ ra gắt gỏng khó chịu khi bú/ăn gần đến mức cảm giác no, bé muốn dừng ăn 1 lúc sau đó đòi ăn thêm...

*** GIÃN DẠ DÀY GÂY ẢNH HƯỞNG NHƯ THẾ NÀO?
- Bé khó chịu khi bị trớ, nôn vọt, trào ngược, ảnh hưởng đến chất lượng cữ bú/ăn
- Viêm đường hô hấp do dịch tiêu hóa
- Dạ dày co bóp kém hơn, tiêu hóa kém hơn. Giai đoạn dưới 6 tháng bé chỉ ăn sữa nên có thể không rõ ràng, sau 6 tháng bắt đầu ăn dặm với đồ ăn sẽ bộc lộ nhiều hơn. Tuy nhiên rất khó để so sánh các bé với nhau vì mỗi bé có tốc độ phát triển riêng, cần theo dõi bé cả quá trình lâu dài và có kĩ năng quan sát đánh giá
- Bé có thể tăng cân nhanh hơn đường phát triển chuẩn của bé vì lượng sữa/đồ ăn nạp vào đến mức cảm giác no đã nhiều hơn nhu cầu cơ thể
- Bé được ăn dặm đúng cấu trúc để phát triển kĩ năng nhai và không ép ăn có thể không bộc lộ bất kì vấn đề nào vì nhai là một trong những kĩ năng quan trọng nhất, khởi phát các quá trình tiêu hóa trên toàn bộ chiều dài đường ruột. Nhai tốt sẽ là cơ hội hồi phục đường ruột.

*** BÉ CÓ BIỂU HIỆN GIÃN DẠ DÀY RỒI, PHẢI LÀM SAO?
- Về cơ bản, khi bé quay lại bú mẹ trực tiếp hoàn toàn là đường tiêu hóa tự sẽ có cách hồi phục. Dạ dày dần dần bớt căng, nhu động tốt, hấp thu tốt, bé lớn dần các van hoàn thiện hơn.
- Với các bé không có kế hoạch quay lại bú mẹ thì cần kế hoạch điều chỉnh cữ ăn để làm giảm các yếu tố ảnh hưởng nêu trên
- Giai đoạn ăn dặm rèn luyện kĩ năng nhai là cơ hội cực tốt để khôi phục các chức năng tiêu hóa trở về ngưỡng sinh lý.
- Với các bé lớn hơn cần áp dụng nhiều phương pháp hỗ trợ, tùy tình trạng mỗi bé.
Quá trình này sẽ mất vài tháng, nửa năm thậm chí lâu hơn nữa. Gia đình cần kiên trì theo dõi tiến triển của bé.

*** BÉ KHÔNG THỂ BÚ BÌNH, BÚ BÌNH LUÔN GÂY HẠI?
Bé có thể sử dụng bình bú từ khoảng 3 tháng tuổi mà ít nguy cơ gây giãn dạ dày với các tiêu chí sau:

- Bú mẹ trực tiếp - hoàn toàn - theo nhu cầu ngay từ đầu để dạ dày của bé phát triển tốt, bé tự ngừng khi cảm thấy đủ no ở mức trương lực cơ sinh lý.

- Không ép bé ăn thêm khi bé đã muốn dừng.

- Mẹ đi làm sớm trước 6 tháng nên duy trì tối thiểu 50% cữ bú/ngày là bú mẹ trực tiếp để duy trì hoạt động sinh lý của dạ dày - đường tiêu hóa.

- Không luyện ngủ xuyên đêm bằng cách ăn bình cữ trước khi ngủ đêm ở bất kì lứa tuổi nào. Bé có xu hướng cố ăn nhiều hơn để đêm không bị đói. Mẹ không cho bú đêm có nguy cơ giảm sữa, mất sữa sớm hoặc phải dậy hút máy ban đêm để duy trì sữa.

- Với bé không bú mẹ trực tiếp, cần có kế hoạch cho ăn phù hợp.

Nếu bạn ok với lựa chọn của bạn, mẹ và bé đều happy thì chúc mừng 2 mẹ con cứ tiếp tục vui thôi

Nguồn : Bs Ngoc Sis

Address

Ho Chi Minh City

Telephone

+84908770029

Website

facebook.com

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Tư vấn Sữa Mẹ Cộng đồng - Giúp Bé Bú Ti Sài Gòn posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Tư vấn Sữa Mẹ Cộng đồng - Giúp Bé Bú Ti Sài Gòn:

Tư vấn Sữa Mẹ Cộng đồng - Giúp Bé Bú Ti Sài Gòn