22/08/2026
Mình đã lớn lên với một niềm tin rất mạnh mẽ: chăm chỉ là chìa khóa.
Và mình tin rằng nhiều bạn cũng vậy.
Trong công việc, trong học tập, cứ đổ đủ mồ hôi là sẽ có ngày gặt hái. Mình vẫn giữ niềm tin đó. Sự chăm chỉ, kiên trì là nền tảng không thể thiếu cho bất kỳ thành công nào.
Tuy nhiên, càng đi nhiều, càng quan sát nhiều tổ chức, mình càng thấy một điều thú vị.
Có những người làm việc gần như không ngừng nghỉ. Họ là những người đầu tiên đến, cuối cùng về. Họ luôn tay luôn chân, luôn bận rộn. Nhưng kết quả đôi khi lại không tương xứng với lượng công sức bỏ ra.
Trong khi đó, có những người dường như "nhàn nhã" hơn một chút. Họ không nhất thiết phải làm việc nhiều giờ bằng, không phải lúc nào cũng trong trạng thái "chữa cháy". Nhưng lại đạt được những đột phá lớn hơn, có ảnh hưởng sâu rộng hơn.
Mình nghĩ, vấn đề không phải là chăm chỉ hay không chăm chỉ.
Mà là chúng ta đang chăm chỉ *vào việc gì*.
Việc chăm chỉ có thể đưa bạn đến đỉnh của một ngọn đồi. Nhưng nếu ngọn đồi đó không phải là ngọn mà bạn cần chinh phục, hoặc không phải là ngọn đồi có tầm nhìn xa nhất, thì việc chăm chỉ leo lên đó chỉ làm bạn mệt mỏi hơn mà thôi.
Nó giống như việc bạn cố gắng hết sức để bơi ngược dòng. Bạn vẫn đang di chuyển, vẫn đang rất nỗ lực. Nhưng có thể chỉ cần đổi hướng một chút, bạn đã có thể xuôi dòng dễ dàng hơn rất nhiều, hoặc thậm chí tìm được con đường khác nhanh hơn để đến đích.
Làm việc thông minh không phải là làm việc ít hơn, hay lười biếng hơn.
Nó là về việc đặt câu hỏi.
- Tại sao mình làm việc này?
- Mục tiêu cuối cùng là gì?
- Có cách nào tốt hơn, hiệu quả hơn để đạt được mục tiêu đó không?
- Mình có đang sử dụng đúng công cụ, đúng nguồn lực, đúng hướng đi không?
- Có những thứ gì mình đang làm mà thực ra không cần thiết, hoặc có thể làm tự động?
Một tổ chức tưởng thưởng cho sự chăm chỉ mà không đi kèm với tư duy phản biện để đánh giá hiệu quả và hướng đi sẽ dễ rơi vào trạng thái "bận rộn có tổ chức" – mọi người đều bận, nhưng không ai chắc chắn mình đang đi đúng hướng.
Đặc biệt trong thời đại AI, khi khả năng tự động hóa và phân tích dữ liệu ngày càng mạnh mẽ, sự chăm chỉ thuần túy có thể chỉ còn giá trị ở những việc lặp lại, không cần tư duy.
Phần giá trị cao hơn sẽ thuộc về những người biết cách điều hướng, đặt câu hỏi đúng, và tìm ra những đòn bẩy để nhân rộng nỗ lực của mình.
Vậy nên, mình nghĩ, hãy cứ chăm chỉ. Nhưng đừng quên dành một phần năng lượng, một phần thời gian quý giá của mình để nhìn lại, để tư duy, để hỏi xem liệu mình có đang chăm chỉ đúng chỗ chưa. Đó mới là sức mạnh thật sự của người lãnh đạo trong thời đại này.