25/08/2026
Đây là một câu mình từng viết trong một bài về IKEA. Trong phần comment của một post khác, một người đọc đã trích lại chính câu ấy gửi cho mình.
Và rồi từng chữ cứ thế thấm lại, như một lời nhắc không chỉ dành cho mình mà có lẽ cho bất kỳ ai từng đi qua và hiểu được những lớp nghĩa phía sau nó.
Đọc lại câu ấy, mình muốn để nguyên một đoạn ở đây:
“Có lẽ bởi ta đã từng có những giai đoạn thực sự nhìn thấy phía trước như là cuối đường, chẳng phải kiểu khó khăn chỉ cần cố thêm một chút là qua, mà chính là cảm giác những thứ mình từng dựa vào không còn chắc chắn nữa, cách cũ không còn giải quyết được vấn đề, còn con đường mới thì thậm chí chưa biết nằm ở đâu.
Nó giống như rơi xuống một cái hố rất sâu.
Ở dưới đó, thực ra chỉ còn hai lựa chọn: Một là ngồi yên và chấp nhận mình sẽ ở đó; Hai là bắt đầu tìm cách leo lên.
Điều đáng nói là khi bắt đầu leo, ta thường chưa biết đường ra.
Có thể bám vào đâu, trèo phía nào, liệu có lên nổi hay không, chẳng ai đảm bảo cả. Nhưng chỉ cần trong đầu vẫn còn một ý nghĩ rằng ta phải tìm cách ra khỏi đây, trạng thái ấy đã khác hoàn toàn với việc buông tay.”.
Trong tâm lý học có một lý thuyết khá thú vị của C. R. Snyder gọi là Hope Theory. Theo Snyder, hy vọng không đơn giản là tin rằng “rồi mọi chuyện sẽ ổn”. Nó gồm hai phần rất thực tế: agency - mình vẫn tin mình có thể làm một điều gì đó; và pathways - nếu con đường này không đi được, mình tiếp tục tìm một con đường khác để tới điều mình muốn.
Nghĩ theo cách ấy, đôi khi thứ cứu một người ở những thời điểm rất khó không phải là họ đã nhìn thấy lối ra, mà chính là vì họ CHƯA NGỪNG TÌM nó.
James Dyson đã đi qua 5.127 nguyên mẫu trong 5 năm trước khi tạo được chiếc máy hút bụi không túi đầu tiên. 5.127 - thử đọc chậm con số ấy một chút. Nếu mỗi lần thất bại đều được hiểu là một dấu hiệu rằng “mình không làm được”, có lẽ chẳng bao giờ có lần thứ 5.127.
Câu chuyện Colonel Sanders cũng thường được kể với con số 1.009 lần bị từ chối. Mình không tìm thấy một nguồn lịch sử đủ chắc để xác nhận chính xác con số ấy, nhưng có một chi tiết khác được ghi nhận rõ ràng và với mình còn đáng suy nghĩ hơn.
Khi tuyến đường mới khiến nhà hàng của ông mất khách, Sanders phải bán cơ sở kinh doanh với giá lỗ. Ở tuổi ngoài 60, thay vì coi đó là đoạn kết, ông mang công thức của mình đi tìm một con đường khác… Chính Sanders từng viết rằng với ông, vấn đề không phải là bỏ cuộc, mà là TIẾP THEO PHẢI LÀM GÌ. Sau đó ông đi khắp nơi phát triển hệ thống nhượng quyền mà sau này trở thành KFC.
Mình nghĩ đời người cũng có những đoạn tương tự.
Khi mọi thứ đang thuận lợi, rất ít người tự nhiên rời con đường quen thuộc để đi tìm một con đường khó hơn. Chính lúc bị chặn lại, chúng ta mới buộc phải học thứ mình chưa từng nghĩ sẽ học, bước vào nơi mình chưa từng nghĩ sẽ bước vào, gặp những con người trước đó chẳng có lý do gì để gặp, và đôi khi chính những đoạn ấy lại buộc ta phát triển những năng lực mà nếu cuộc sống cứ bình lặng như cũ, có lẽ ta chẳng bao giờ biết mình có thể có.
Nếu thử nhìn lại đoạn đường đã đi, nhiều người sẽ thấy có những thứ ngày hôm nay trở thành một phần rất quan trọng trong cuộc sống của mình lại bắt đầu chính từ những giai đoạn mình từng chỉ mong chúng đừng xảy ra.
Nên câu mình từng viết về IKEA, hôm nay được một người khác gửi lại, bỗng có thêm một tầng nghĩa với chính mình:
Có những lúc ta tưởng mình đã đi đến cuối đường. Sau này nhìn lại mới biết, đó chỉ là nơi con đường cũ kết thúc. Và chính vì nó kết thúc, ta mới bắt đầu đi tìm những con đường mà trước đó ta chẳng có lý do gì để tìm.
Và cũng chính việc không từ bỏ và liên tục nỗ lực như vậy sẽ đưa ta đến gần hơn với nơi mình muốn đến, và quan trọng hơn, với con người mình muốn trở thành.