22/06/2026
ĐÀO TẠO CÓ PHẢI LÀ THUỐC CHỮA BÁCH BỆNH KHI CÓ SỰ KHÔNG PHÙ HỢP
Hồi mới làm ISO, mỗi lần có lỗi xảy ra là mình nghĩ ngay tới chuyện đào tạo lại. Điền sai hồ sơ thì đào tạo lại cách điền hồ sơ. Làm sai quy trình thì đào tạo lại SOP. Quên một bước kiểm tra khiến có sự cố thì đào tạo. Nhiều lúc, khách hàng phàn nàn cũng đào tạo.
Kiểu như đào tạo là giải pháp cho mọi vấn đề vậy.
Mình nhớ có lần một bộ phận liên tục ghi thiếu thông tin trên biểu mẫu. Sau vài lần nhắc nhở, đề xuất đưa ra là tổ chức đào tạo lại, thậm chí còn ràng buộc sai là phạt nữa. Nghe cũng hợp lý.
Nhưng khi xuống hiện trường xem thực tế thì mình thấy phần thông tin cần ghi lại nằm ở mặt sau của biểu mẫu. Trong khi hầu hết mọi người chỉ sử dụng mặt trước. Người làm không phải không biết. Họ đã được hướng dẫn rồi. Chỉ là cách thiết kế biểu mẫu đang khiến họ rất dễ bỏ sót.
Nếu lúc đó chỉ đào tạo lại thì có lẽ vài tuần sau lỗi vẫn sẽ quay lại thôi.
Từ đó về sau, mỗi lần nghe tới cụm từ "đào tạo lại", mình thường tự hỏi thêm một câu nữa: “Người ta không biết làm thật. Hay hệ thống đang khiến người ta khó làm đúng?”
Vì hai chuyện đó hoàn toàn khác nhau. Nếu không biết thì phải đào tạo.
Nhưng nếu nguyên nhân nằm ở biểu mẫu, quy trình, công cụ hay cách tổ chức công việc thì đào tạo chỉ đang xử lý phần ngọn.
Mình gặp khá nhiều trường hợp như vậy. Có lỗi được đào tạo đi đào tạo lại rất nhiều lần. Nhưng chỉ cần sửa một biểu mẫu, thay đổi vị trí đặt dụng cụ hoặc đơn giản hóa một bước trong quy trình là vấn đề gần như biến mất.
Sau nhiều năm làm nghề, mình vẫn thấy đào tạo là một hoạt động rất quan trọng. Nhưng mình không còn mặc định rằng cứ có lỗi là phải đào tạo nữa. Vì nhiều khi vấn đề không nằm ở con người. Mà nằm ở cách mình thiết kế hệ thống để con người làm việc trong đó.
Và rất nhiều lần, sửa hệ thống hiệu quả hơn đào tạo lại.
