26/07/2026
ĐỊNH LUẬT CƠ BẢN VÀ CÔNG THỨC TẠO SỰ VƯỢT TRỘI
Trong quản lý đầu tư chủ động, Phương trình Định luật cơ bản (Fundamental Law) thường được sử dụng để lý giải vì sao một nhà quản lý có thể tạo ra kết quả vượt trội so với danh mục cơ sở. Kết quả phân tích, giúp nhà quản lý biết cần cải thiện điều gì để vượt trội hơn.
Định luật cơ bản nêu rằng, suất sinh lợi vượt trội của danh mục được hình thành bởi bốn yếu tố: (1) mức độ chính xác trong dự báo; (2) số quyết định độc lập thực hiện; (3) khả năng triển khai các dự báo thành hành động; và (4) mức đặt cược rủi ro của nhà đầu tư.
Không chỉ trong đầu tư, bốn yếu tố này cũng hiện diện trong cách mỗi người chúng ta tạo ra sự khác biệt trong cuộc sống.
………………………………………………….
Information Coefficient (IC), là mức độ chính xác trong các dự báo của nhà đầu tư. Nếu một người thường xuyên dự đoán đúng chiều hướng của thị trường thì IC sẽ cao. Như PNJ lúc này, cùng một mức giá, hai người sẽ có hai phán đoán: đáy hay là dao rơi.
Trong cuộc sống, thì IC như là chỉ số thể hiện tầm nhìn của mỗi người. Tầm nhìn tốt, thì con đường cần phải đi sẽ rõ ràng hơn. Một tầm nhìn rõ chưa chắc đã làm cho con đường dễ đi. Nhưng ít nhất, chúng ta ít khả năng đi lạc, rơi vào những cái bẫy hấp dẫn trước mắt. Tầm nhìn giúp ta biết phải chuẩn gì bì, làm gì, sẽ đi qua những gì để đến đích.
………………………………………………….
Breadth là số quyết định độc lập, hoặc cơ hội đầu tư độc lập mà nhà đầu tư có thể khai thác. Yếu tố này phản ánh sự đa dạng trong đầu tư, như câu nói: không nên đặt toàn bộ trứng trong cùng một rỗ. Trong cuộc sống, yếu tố này có thể là số lần bạn thử sức, số dự án bạn thực hiện hoặc số con đường bạn tạo ra cho chính mình.
Tuy nhiên, không phải là thử sức càng nhiều là đúng. Quyết định ở đây là “độc lập”, tức là những lần thử của chúng ta phải khác nhau. Nếu chúng ta liên tục lặp lại cùng một cách làm, trong cùng một môi trường, cùng lối tư duy, thì mười lần thử cũng chỉ là một lần được lặp lại mười lần.
Nếu muốn một kết quả khác, thì không thể làm cách cũ.
………………………………………………….
TC, hay Transfer Coefficient, thể hiện khả năng triển khai những dự báo của nhà đầu tư thành các vị thế thực tế trong danh mục. Một người có thể phân tích đúng, nhưng không thể thực hiện theo dự đoán, cũng sẽ không thể tạo ra được sự vượt trội.
Trong cuộc sống, TC phản ánh mức độ biến những điều chúng ta biết thành hành động. Nguồn lực càng tốt thì TC càng cao, nguồn lực càng ít TC sẽ càng thấp. Nguồn lực có thể là: thời gian, tiền bạc, trách nhiệm gia đình, sức khỏe hoặc môi trường làm việc…
………………………………………………….
Yếu tố cuối cùng là rủi ro hay mức đặt cược rủi ro mà nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận. Như câu nói: high risk, high return - Rủi ro càng nhiều, lợi nhuận càng cao. Theo dân gian, chúng ta vẫn hay nói: có gan thì làm giàu.
Mức cược rủi ro phản ánh mức độ chúng ta dám đánh đổi. Nếu muốn vượt trội hơn, ta phải sẵn sàng đánh đổi nhiều hơn. Muốn ngồi ở nơi không phải ai cũng ngồi được, thì phải trãi qua những điều không phải ai cũng chịu được.
………………………………………………….
Nếu xét riêng từng yếu tố trên, chúng ta sẽ rơi vào cái nhìn phím diện, thay vì đạt được sự vượt trội, lại là thật bại. Như mức đặt cược rủi ro, làm sao để chúng ta phân biệt đâu là sự liều lĩnh của con bạc hay là sự đánh đổi biết rõ mình đang làm gì.
Định luật cơ bản là kết quả từ phép nhân của bốn yếu tố trên. Ví như mua vietlot.
Mức độ đặt cược rủi ro lúc này là rất thấp, vì sẽ chỉ mất tiền cho tờ vé số, nhưng ngược lại lợi nhuận sẽ rất cao. Yếu tố TC gần như bằng một, vì chẳng có khó khăn gì ngăn cản việc mua vietlot. Breadth là số tờ vé số khác nhau mà chúng ta mua, 10 tờ vé số khác nhau sẽ tốt hơn là 10 tờ cùng một số. Tuy nhiên, hệ số IC, khả năng dự đoán của chúng ta lại gần như bằng 0.
Kết quả là suất sinh lợi kỳ vọng vượt trội của chúng ta cũng sẽ gần như bằng 0. Vậy nên đâu có mấy ai đổi đời bằng cách mua vé số ;))
………………………………………………….
Như vậy, với định lật cơ bản, để vượt lên trên số đông, đạt được sự vượt trội trong tương lai, mỗi chúng ta sẽ có những cách thực hiện khác nhau.
Có người sẽ khởi đầu với Breadth, thử thách bản thân với nhiều thứ khác nhau, giúp tìm ra được đâu là sự phù hợp, tốt nhất cho bản thân. Tuy nhiên, với nguồn lực bị hạn chế, TC vẫn duy trì gần như bằng 0, thì kết quả tương lai cũng không thể tạo ra sự vượt trội. Hoặc IC, tầm nhìn không đủ tốt, thì cần phải thử rất nhiều lần để tìm ra sự phù hợp.
Nếu số lần thử đủ nhiều, với tầm nhìn đủ tốt, mức rủi ro ngày càng tăng, cũng sẽ có nhưng sự đột phát vượt trội trong tương lai. Có lẽ đây là cách tiếp cận của thế hệ gen Y, gen Z với số lần nhảy việc rất nhiều. Nhưng nếu nhảy việc chỉ để làm những việc không khác mấy thì Breadth cũng không thực sự cải thiện.
Hoặc có người khởi đầu với TC gần bằng 1, tức không phải chịu một giới hạn nào đáng kể, nhưng lại không trao dồi tầm nhìn, kiến thức, cũng không dám thử làm những điều khác biệt để tìm ra cái phù hợp nhất, cũng không dám chấp nhận rủi ro. Thì kết quả tương lai cũng không thể vượt trội hơn số đông.
Hoặc có những người bắt đầu với nguồn lực rất hạn chế. Không có nhiều nguồn lực để mở đường cho tìm ra đâu cơ hội phù hợp, không có nhiều tiền để đủ khả năng chịu đựng thất bại quá lớn. Cách khởi đầu sẽ phải bằng việc tích luỹ tri thức, rèn luyện khả năng quan sát, phán đoán, nâng cao chất lượng quyết định, mỗi lần thử đều phải chuẩn bị rất kỹ.
………………………………………………….
Thật hiếm có ai hoàn hảo ở cả bốn yếu tố ngay từ đầu cuộc chơi. Về lâu dài, dù bắt đầu khởi đầu bằng cách nào, để duy trì vượt trội trong tương lai, bốn yếu tố trên đều cần phải nâng cao liên tục và bổ sung cho nhau.
Nguồn lực tạo ra cơ hội.
Tri thức giúp lựa chọn cơ hội.
Hành động biến cơ hội thành kết quả.
Và sự can đảm sẽ quyết định kết quả đi được xa đến đâu.
p.s:
- Bài viết này không nhằm giải thích, hoặc chứng minh phương trình Định luật cơ bản. Chỉ một góc nhìn trực quan về Định luật cơ bản trong đầu tư trong cuộc sống.
- Hay, một cách lý giải cho cách để vươn mình lên trong cuộc sống theo góc nhìn tài chính, theo một phương trình rõ ràng, không cần phải loay hoay.
