12/06/2026
Xã, phường Xã hội chủ nghĩa từ mạch nguồn nghĩa tình của Thành phố Hồ Chí Minh
Có những chủ trương khi mới nghe qua tưởng như lớn lao, xa với đời sống hằng ngày. Nhưng nếu nhìn kỹ, lại thấy đó chính là điều rất gần với từng khu phố, từng con hẻm, từng gia đình và từng người dân. Việc TPHCM thí điểm xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa cũng vậy. Đó không phải là một khái niệm xa vời hay một danh hiệu hình thức, mà là cách làm cho địa bàn dân cư trở nên văn minh hơn, nghĩa tình hơn, an toàn hơn, sạch đẹp hơn; để chính quyền gần dân hơn, người yếu thế được chăm lo tốt hơn, thủ tục hành chính bớt phiền hà hơn và mỗi người dân thêm trách nhiệm với cộng đồng mình đang sống.
Ý nghĩa lớn nhất của mô hình này nằm ở chỗ đưa những giá trị tốt đẹp của Chủ nghĩa xã hội trở về đúng vị trí gần gũi nhất với nhân dân. Chủ nghĩa xã hội không ở đâu xa khi một khu dân cư biết giữ gìn trật tự, tương trợ nhau lúc hoạn nạn, cùng bảo vệ môi trường, cùng chăm lo người yếu thế, cùng xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh. Chủ nghĩa xã hội cũng hiện diện trong một nền hành chính biết xin lỗi dân khi chậm trễ, biết phục vụ bằng trách nhiệm, biết lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo, biết dùng công nghệ để giảm phiền hà chứ không tạo thêm rào cản.
Với TPHCM, chủ trương này có ý nghĩa rất đặc biệt. Thành phố mang tên Bác từ lâu được biết đến là vùng đất năng động, sáng tạo, nghĩa tình; nơi luôn biết đi trước, thử nghiệm cái mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Trong lịch sử phát triển của mình, thành phố nhiều lần mạnh dạn tìm đường, mở lối từ thực tiễn, góp phần tạo nên những kinh nghiệm quý cho cả nước. Tinh thần “đổi mới” của TPHCM, hiểu đúng nghĩa, chính là bản lĩnh vượt qua sự trì trệ, dám tháo gỡ điểm nghẽn, dám biến yêu cầu của cuộc sống thành sáng kiến quản trị, nhưng luôn hướng về mục tiêu cao nhất là phục vụ nhân dân, phát triển thành phố và đóng góp cho đất nước.
Điều làm nên chiều sâu của TPHCM còn là phẩm chất nghĩa tình. Đây là nơi người tứ xứ đến lập nghiệp, nơi những con người khác quê, khác giọng, khác hoàn cảnh vẫn có thể nương tựa nhau để sống, làm ăn và vươn lên. Thành phố này có thể rất nhanh, rất năng động, rất quyết liệt, nhưng phía sau nhịp sống hối hả ấy luôn có một mạch ngầm ấm áp của sự sẻ chia. Trong những lúc khó khăn, phẩm chất ấy càng hiện rõ qua những suất cơm 0 đồng gửi đến người nghèo, những chuyến xe nghĩa tình đưa công nhân, sinh viên về quê ăn Tết, những bình nước miễn phí bên đường, những khu phố cùng chung tay giúp một gia đình hoạn nạn, những doanh nghiệp chăm lo thêm phúc lợi cho người lao động, những cán bộ cơ sở lặng lẽ đi từng nhà để nắm hoàn cảnh dân mình.
Những việc ấy tưởng nhỏ, nhưng lại làm nên cốt cách của thành phố. Nghĩa tình không nằm ở lời nói lớn, mà ở cách con người đối xử với nhau trong đời sống hằng ngày. Từ mạch nguồn ấy, xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa ở TPHCM chính là làm cho tinh thần nghĩa tình được tổ chức tốt hơn bằng chính sách, bằng trách nhiệm quản trị và bằng sự tham gia của cộng đồng. Đó là cách để thành phố bảo đảm rằng trong hành trình phát triển nhanh hơn, hiện đại hơn, không ai bị bỏ lại một mình phía sau.
Vì vậy, xây dựng xã, phường Xã hội chủ nghĩa không nên được hiểu như một phong trào hành chính. Đây phải là quá trình làm thật, đo thật, nghe dân thật và sửa những điều chưa tốt thật. Nếu thủ tục còn rườm rà thì phải làm cho gọn hơn. Nếu người dân còn khó tiếp cận chính sách thì phải đưa chính sách đến gần dân hơn. Nếu khu dân cư còn thiếu không gian sinh hoạt thì phải tìm cách bổ sung. Nếu người dân chưa hài lòng với thái độ phục vụ thì bộ máy cơ sở phải tự soi lại mình. Một mô hình hay chỉ có giá trị khi người dân thấy đời sống của mình thay đổi.
ThS. Nguyễn Tuấn Anh
