21/08/2026
Một buổi sáng ở Ninh Thuận, ngồi bên đĩa bánh căn nóng, anh là người từng làm thị trường kể với tôi về quãng thời gian anh gần như muốn bỏ cuộc.
Trước đây anh từng là nhân viên thị trường cho một số nhà phân phối trong khu vực, nên anh khá hiểu tiệm sửa xe, hiểu cách mở điểm bán và cũng quen với việc đi từng chuyến, từng khách.
Sau một thời gian, anh quyết định ra làm riêng.
Giai đoạn đầu mọi thứ phát triển rất nhanh.
Anh mở được nhiều tiệm.
Ký gửi nhiều điểm.
Phủ thị trường khá rộng.
Khách gọi lấy hàng liên tục.
Nhìn bên ngoài, ai cũng nghĩ anh đang đi rất tốt.
Nhưng rồi một vấn đề bắt đầu xuất hiện.
Hàng đi rất nhanh, còn tiền về rất chậm.
Khách này hẹn vài hôm.
Khách kia xin thêm thời gian.
Có tiệm vẫn lấy thêm hàng nhưng công nợ cũ chưa trả.
Trong khi đó, tiền nhà cung cấp phải trả trước.
Càng mở nhiều điểm, số tiền nằm ngoài thị trường càng lớn.
Và vì phát triển quá nhanh, một mình anh không còn đủ thời gian để kiểm soát hết từng vấn đề.
Có những tiệm hôm trước vẫn còn nói:
“Anh cứ để đó, vài hôm em gửi”.
Đến khi quay lại lấy tiền… tiệm đã dọn đi trong đêm.
Hàng mất.
Tiền mất.
Quan trọng hơn là tinh thần cũng mất theo.
Anh kể có thời điểm anh thật sự mệt mỏi.
Không muốn tiếp tục làm riêng nữa.
Chỉ muốn quay lại làm nhân viên thị trường như trước, cuối tháng nhận lương, không phải ngày nào cũng nghĩ tiền ngoài thị trường bao giờ mới về, tiền đâu nhập hàng từ nhà cung cấp.
Chúng tôi ngồi với nhau khá lâu.
Tôi nói với anh rằng những trường hợp như vậy không hề hiếm.
Rất nhiều người từng làm thị trường rất tốt, nhưng khi tự ra kinh doanh lại nghĩ rằng phải mở thật nhanh, phủ thật rộng, bán thật nhiều thì mới gọi là phát triển.
Nhưng kinh doanh không phải chỉ có doanh số.
Còn có công nợ.
Còn có dòng tiền.
Còn có khả năng chăm sóc từng tiệm.
Còn có chất lượng khách hàng.
Và quan trọng hơn, mình có kiểm soát được hệ thống mà chính mình đang xây hay không.
Có những lúc, điều mình cần không phải là làm lớn hơn.
Mà là làm gọn lại.
Đi chậm hơn một chút.
Chọn lại khách hàng.
Những tiệm rõ ràng, thanh toán tốt, chịu đồng hành thì mình chăm kỹ hơn và đầu tư nhiều hơn.
Những điểm bán không còn phù hợp, hàng nằm lâu, công nợ không rõ ràng… thì mạnh dạn thu hồi hàng để chuyển nguồn lực sang những điểm tốt hơn.
Không nhất thiết phải có nhiều tiệm.
Có khi chỉ cần một nhóm khách vừa đủ, nhập đều, thanh toán rõ ràng và thật sự coi mình là đối tác, lại khoẻ hơn rất nhiều so với một hệ thống nhìn thì rộng nhưng ngày nào cũng phải chạy theo công nợ.
Tôi không biết vài tháng tới hành trình của anh sẽ thế nào.
Nhưng có một điều tôi nhìn thấy rõ hơn trong buổi gặp hôm đó.
Ánh mắt của anh sáng trở lại.
Đó là dấu hiệu của một người đang bắt đầu lại, nhưng lần này bình tĩnh hơn, chắc hơn.
Có những lúc trong kinh doanh, đi chậm nhưng không phải đi lùi.
Mà là để mình đủ vững bước khi bước tiếp.
