07/10/2025
KHỞI ĐỘNG ĐỀ ÁN HỢP TÁC XÃ ĐIỆN TỬ
Chiều 29/8, tại Hà Nội, Viện Khoa học Giáo dục và Môi trường phối hợp với một số đơn vị tổ chức khởi động Đề án Liên đoàn Hợp tác xã điện tử - Giải pháp chuyển đổi số cho cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp và hợp tác xã nhằm hiện thực hóa nghị quyết 57 và 68 của Trung ương.
“Giải pháp chuyển đổi mềm” cho hơn 5 triệu hộ kinh doanh cá thể
Phát biểu tại sự kiện, thay mặt đơn vị chủ trì nghiên cứu Đề án, Viện trưởng Viện nghiên cứu giáo dục và Môi trường Nguyễn Văn Khương cho biết: Đề án được nghiên cứu từ năm 2020 do nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Tuấn sáng kiến cùng Hội đồng khoa học của dự án và hơn 300 doanh nghiệp HTX nhằm cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW.
Đề án được triển khai trong bối cảnh cả nước có khoảng 5,5 triệu hộ kinh doanh cá thể, đóng góp gần 30% GDP nhưng chỉ chiếm khoảng 1,6% thu ngân sách nhà nước. Đặc biệt, ngoài lực lượng đã đăng ký, còn tồn tại khoảng 20 triệu cá nhân kinh doanh phi chính thức, từ bán hàng trực tuyến, vận tải công nghệ, trang trại nông nghiệp, dịch vụ nhỏ lẻ chưa được thống kê và chưa có tư cách pháp nhân. Như vậy, tổng quy mô khu vực cá thể và cá nhân kinh doanh tại Việt Nam lên tới 20 - 25 triệu đơn vị, trong đó ít nhất 2/3 chưa được quản lý trong hệ thống chính thức. Đây vừa là nguồn lực to lớn, vừa là thách thức về minh bạch và quản lý kinh tế.
Những khó khăn lớn của hộ kinh doanh cá thể hiện nay chủ yếu là việc thiếu tư cách pháp nhân, không thể ký hợp đồng lớn, khó tiếp cận vốn ngân hàng, không đủ điều kiện tham gia đấu thầu, xuất nhập khẩu. Áp lực tuân thủ mới theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, từ 01/01/2026 tất cả hộ cá thể phải kê khai thuế, phát hành hóa đơn điện tử - vượt quá khả năng kế toán và công nghệ của phần lớn hộ. Thiếu hóa đơn đầu vào - đầu ra, đặc biệt trong nông sản, vận tải, thủ công mỹ nghệ, khiến hộ khó minh bạch doanh thu và bị hạn chế mở rộng thị trường chính ngạch. Chi phí tuân thủ cao: thuê kế toán, mua phần mềm, quản lý dữ liệu vượt khả năng của hộ nhỏ lẻ. Tâm lý e ngại minh bạch như: lo gánh nặng thuế, trong khi người tiêu dùng chưa có thói quen lấy hóa đơn. Nếu không có giải pháp trung gian, hàng triệu hộ cá thể có thể buộc phải ngừng kinh doanh hoặc tiếp tục tồn tại phi chính thức, gây thất thu thuế và méo mó cạnh tranh.
Chính vì vậy, Đề án được xác định là “giải pháp chuyển đổi mềm” cho hơn 5 triệu hộ kinh doanh cá thể. Thông qua đó, hộ cá thể dần hội nhập chuẩn mực quản trị doanh nghiệp, có điều kiện từng bước chuyển lên công ty chính thức một cách tự nhiên, không gây “sốc pháp lý” hay chi phí quá sức. Đây là cách chuyển hóa từ hộ sang doanh nghiệp phù hợp với văn hóa kinh doanh Việt Nam, bảo đảm mục tiêu của Nhà nước là đạt 2 triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả vào năm 2030.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số, các hình thái kinh tế mới đang trở thành động lực phát triển của nhiều quốc gia. Đề án không chỉ giới hạn trong phạm vi chuyển đổi số tài chính, pháp lý cho cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp và HTX, mà còn định hướng hội tụ các mô hình kinh tế phát triển bền vững. Đơn cử là kinh tế tri thức dựa trên sáng tạo và đổi mới; kinh tế số và kinh tế dữ liệu lớn lấy công nghệ và dữ liệu làm hạ tầng; kinh tế xanh và kinh tế carbon thấp hướng tới giảm phát thải, bảo vệ môi trường; kinh tế tuần hoàn và kinh tế tái chế tận dụng tối đa nguồn lực, hạn chế chất thải; kinh tế chia sẻ và kinh tế hợp tác khai thác hiệu quả tài sản xã hội trên nền tảng cộng đồng; cùng với kinh tế sáng tạo và kinh tế nhân văn đề cao văn hóa, con người và giá trị đạo đức.
Sự tích hợp này nhằm xây dựng một hệ sinh thái kinh tế mở, nhân văn và bền vững, trong đó Liên đoàn HTX điện tử trở thành hạ tầng thể chế mới, kết nối các lực lượng sản xuất truyền thống và hiện đại, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường.
Phát biểu tại Lễ khởi động, đại diện Ban Tổ chức khẳng định: “HTX điện tử không chỉ là một mô hình công nghệ, mà còn là một giải pháp cải cách thể chế mềm dẻo. Trong tương lai, Liên đoàn HTX điện tử sẽ là bước phát triển tất yếu, tập hợp sức mạnh cộng đồng để hàng chục triệu cá nhân và hộ kinh doanh bước vào nền kinh tế số, từng bước trở thành doanh nghiệp hiện đại”.
