13/10/2023
𝗔𝘁𝗱𝗵𝗲𝗱𝗮𝘀𝗵𝘂𝗿𝗶𝗮 𝗱𝘂𝗵𝗲𝘁 𝘁𝗲̈ 𝗻𝗮 𝗳𝗮𝗿𝗸𝗲̈𝘁𝗼𝗷𝗲̈ 𝗱𝗮𝘀𝗵𝘂𝗿𝗶𝗻𝗲̈ 𝗽𝗲̈𝗿 𝗻𝗷𝗲̈𝗿𝗶-𝘁𝗷𝗲𝘁𝗿𝗶𝗻
Pasi lexova me kujdes qëndrimin opozitar të Znj. Teuta Toska dhe Z. Zija Vukaj, në lidhje me emisionin televiziv “Shqipëria Live“, dëshiroj të shpreh mendimin tim në lidhje me këto qëndrime dhe personazhit të lakuar, Z. Sazan Guri.
Akademia “Rrënjët Tona” në daljet televizive nuk ka qëllim të bëjë debat shkencor, por ka në thelb të filozofisë së saj, njohjen dhe ndërgjegjësimin e bashkëkombasve me të vërtetat historike, gjuhësore, etnografike dhe problematikave të kohës. Sidoqoftë, kritikat mbi aktivitetet tona dhe personaliteteve të akademisë ne i mirëpresim, dhe të jeni të sigurt, ato na shërbejnë për të rritur kujdesin në përgatitje, si në formë, ashtu edhe përmbajtje.
Në këtë kontekst, do të doja të sqaroja disa elemente të nevojshme në nivelet e shkallës së njohjes, për të arritur një bashkëpunim të frytshëm në fushën e dijeve albanologjike dhe vlerësimit me pozitivitet të cilësive të njëri-tjetrit, për të kontribuar sa mundemi në çështjen shqiptare.
Së pari, atdheu ynë i dashur, vuan nga një sërë problematikash, të cilat kërkojnë zgjidhje. Ne mendojmë se në problematikat e karakterit albanologjik, historia dhe gjuhësia janë jo vetëm fushat më të nxehta, por edhe me një ndjeshmëri të madhe kombëtare. Akoma sot e kësaj dite, institucionet shqiptare nuk kanë kurajën shkencore, për të argumentuar, për shembull, origjinën Shqiptare të Epirit, e cila vazhdon te prodhojë problematika, si ajo e Himarës, vijës bregdetare e deri tek Butrinti. I njëjti problem shtrohet në veri, ku Kosova po përballet me përsëritje historish. Po ku jemi me gjuhën? Shumë studiues vërejnë se ajo vazhdon të studiohet thjesht me metodat krahasimore, ndonëse pak etimologjike. Konkretisht, gjuha Gege nënvlerësohet në aspektin studimor, gjithashtu studiohet për të na vërtetuar nivelin e lartë të huazimeve të gjuhës Shqipe, ku si konkluzion është mbrojtur një fjalor i gjuhës shqipe me 93% të fjalëve të huazuara.
Të shqetësuar nga kjo situatë, ne si Akademi “Rrënjët Tona” kemi organizuar 5 kuvende, recencione librash, përkthime studimesh të rëndësishme si dhe emisione me karakter njohës dhe marketues, me qëllim të vetëm për të hedhur dritë mbi të vërtetat e Shqipërisë dhe shqiptarëve. Në këto përpjekje kemi organizuar rreth vetes një grup të madh studiuesish me grada dhe pa grada shkencore, por me një aktivitet të lartë publicistiko-shkencor. Në këtë detyrë sa të rëndësishme aq dhe të shenjtë, kemi pasur shumë pak mbështetje nga institucionet shkencore shtetërore. Puna jonë bazohet mbi studimet të kryera nga albanologë dhe filozofë vendas dhe te huaj, ku ndër më të spikaturit janë: Aristidh Kola, Maties Aref, Eqerem Zenelaj (me kryeveprën e tij të fundit “E vërteta mbi Shqipërinë dhe Shqiptarët” në 4 vëllime), Kristo Frashëri, Shaban Demiraj, Eqerem Çabej dhe studiues të rinj të gjuhëve si Albert Nikolla, me banim në Bruksel, Elena Kocaqi, Përparim Kabo, etj. Mes personaliteteve të huaj përmend të mirënjohurin Xhorxh Han, Shnaider, Robert Anxheli, Xhorxh Pridma, F. de Saussurre etj. Nuk dua të lë pa përmendur dhe kontributin e paçmuar të rilindasve tanë të mëdhenj.
Pa u shpërndarë në problematika të tjera, do të donim të sqaronim, angazhimin tonë për gjuhën, për të cilën besoj se jeni më të interesuar. Përfundimet e nxjerra nga Akademia jonë bazohen në studimet e bëra nga disa studiues me origjine Shqiptare, si p.sh., Albert Nikolla (studiues në Bruksel, i mbështetur nga akademia Belge me punimin e tij “Mbi naturalitetin e gjuhës Shqipe”), Agron Dalipaj, Petro Zhej, Niko Stillo, Anastas Shuke, në autorët e Shkollës Arbëreshe me studiuesit J. Derada, Katapano, Dh. Kamarda, si dhe studiues të huaj Xhorxh Pridma, Zaharia Zitcin etj. Mbështetur tek këta studiues ne besojmë se metoda krahasimore në studimin e Gjuhës Shqipe dhe etimologjisë saj, është e pamjaftueshme për të vlerësuar vlerat historike dhe etimologjike të saj. Studimet e thelluara etimologjike, merren me pikënisjen, evolucionin, burimin natyror dhe semiologjik e struktural të fjalës. Në këtë kontekst, Shqipja arkaike, e përqendruar kryesisht në dialektin Geg, funksionon nëpërmjet sistemit të matricave dhe fonemave të saj, duke realizuar rolin e saj Aksial të fjalë-formimit, mes të gjitha gjuhëve të botës. Etimologjia bën historinë e familjes së “Fjalës”, duke përdorur dhe elemente formative, si etimon, morfema, prefix, afiks, sufiks etj, duke huazuar elemente të informacionit, nga fonetika, morfologjia, semantika etj. Ne besojmë se gjuhësia strukturale e “Saussure”, teoria e etimonit dhe matricave e “Litre”, semantika e aplikuar e “Bartles”, si dhe së fundi teoria e mikromorfemave dhe morfemave e “Dalipaj”, janë objekti i studimeve të thelluara mbi gjuhën, krahas studimeve krahasimore. Në gjithë këtë aktivitet kërkimor dhe studimor, Z.Sazan Guri ka luajtur një rol kyç, si një nga themeluesit e kësaj Akademie dhe organizator i gjithë aktiviteteve që kjo Akademi zhvillon dhe mbron ditë pas dite.
Z. Guri është Profesor dhe Inxhinier i spikatur në fushën e Gjeologjisë, me kontribut të vyer në ekspertizat e Institutit Gjeologjik të Naftës. Gjithashtu, ai është i diplomuar pranë Fakultetit të Drejtësisë dhe i specializuar në fushën mjedisore dhe besoj që të gjithë e njohin punën e në sektorin publik, në mbrojtje të çështjeve mjedisore. Me punën e tij vetëmohuese dhe polivalente, ka botuar rreth 66 vepra, të cilat ndonëse mbulojnë fusha të ndryshme të aktivitetit te tij, predominojnë botimet me karakter atdhetar. Në fushën e krijimtarisë po përmend disa studime: “Kufijtë e Detit”(midis drejtësisë, historisë dhe ekitisë), “Butrinti” (aty ku errësohet dhe ndriçohet historia e vërtetë e Shqiptarëve). Ndër studimet në fushën e historisë, gjuhësisë dhe etnokulturës, përmend studimet: “Si të rrokim Greqishten, Latinishten dhe Anglishten nëpërmjet Gegënishtes”, “Visaret e Shqiptarëve ndër shekuj të mijëvjeçarëve”, “Misioni i Shqipes dhe i Shqiptarëve”. Pas reflektimesh dhe studimesh të thella, botoi dy vëllime: “Epiri dhe Epiriotët”, dhe “Çamëria dhe çamjotët”, i konsideruar si të vërtetat mbi Shqipërinë dhe shqiptarët. Nuk po qëndroj këtu në studimet mbi mjedisin dhe albumet me karakter historiko-etnografik. Formimi i tij polivalent, pothuajse enciklopedik, i ndërthurur me pasionin e fortë shoqëror dhe atdhetar, e shtyjnë të jetë i pranishëm në shumë studio televizive me objektivin e vetëm, të ndihmojë në ndërgjegjësimin e bashkëkombësve për ta dashur dhe për t’u krenuar me të vërtetat dhe vlerat e atdheut tonë. Sigurisht duhet pranuar se Z. Guri është një person pasionant dhe dëshira për të ekstraktuar dijet në një emision e bën ndonjëherë ta kuptosh me vështirësi.
E ndiej detyrim të paraqes dhe mbroj punën e Akdemisë “Rrënjët Tona”, ku doja të theksoja, se në Akademinë tonë asgjë nuk shpiket, çdo material është i cituar dhe lehtësisht i aksesueshëm. Përpara se të mohojmë faktet e publikuara, le të provojmë fillimisht të kundërtën.
Në përfundim, doja t’ ju falënderoja për vëmendjen dhe kohën për të dhënë opinionet tuaja, pavarësisht nga kahja e tyre, ato do të na ndihmojnë të korrigjojme jo vetëm formën, por dhe përmbajtjen e tyre..
Me respekt
President i Akademisë “Rrënjët Tona”
Stefan Pinguli
