18/06/2026
«Սա իմ կյա՞նքն է…թե՞ ուղղակի նայում եմ, թե ինչպես է այն անցնում…կարծես կողքից դիտում եմ իմ կյանքը…»
Արդյո՞ք աշխարհից կտրված լինելու զգացողությունը իրական է, թե պարզապես լավ խաղացիր դերը | Հոգեբան, հոգեթերապևտ Անի Բարսեղյան
Դիսոցացիան շատ մարդկանց համար սարսափելի փորձառություն է։ Մարդը կարող է զգալ, որ ինքն իրենը չէ, աշխարհն անիրական է, իսկ կյանքը՝ ֆիլմ, որը դիտում է կողքից։
Շատերը վախենում են, մտածում են, թե խելագարվում են։ Բայց դիսոցացիան հոգեկանի պաշտպանական մեխանիզմ է, ոչ խելագարություն։
Ծանր սթրեսի, մանկական տրավմաների, բռնության, կորստի կամ երկարատև հուզական գերբեռնվածության պայմաններում ուղեղը կարող է ժամանակավորապես «անջատել» իրականության, մարմնի կամ սեփական «ես»-ի ամբողջական զգացողությունը՝ ցավը տանելի դարձնելու համար։
Նեյրոգիտական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նման վիճակներում փոխվում է հույզերի մշակման, ինքնագիտակցության և իրականության ընկալման հետ կապված ուղեղային ցանցերի աշխատանքը։ Այն, ինչ ժամանակին օգնել է գոյատևել, հետագայում կարող է խանգարել ապրել։
Դիսոցացիայի ժամանակ մարդիկ հաճախ նկարագրում են.
• «Կարծես ես ես չեմ»
• «Աշխարհն իրական չի թվում»
• «Կարծես կողքից եմ նայում ինձ»
• «Հիշողություններս կարծես իմը չեն»
• «Ներկա չեմ իմ սեփական կյանքում»
Դեպերսոնալիզացիան և դերեալիզացիան հաճախ հանդիպում են տագնապային խանգարումների, պանիկային գրոհների, հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման, դեպրեսիայի և քրոնիկ սթրեսի դեպքում։
Դիսոցացիան ձևացրած հիվանդություն չէ։ Դա ուղեղի փորձն է պաշտպանել քեզ չափազանց ծանր ապրումներից։ Բայց երբ այդ պաշտպանությունը դառնում է մշտական, մարդը սկսում է կորցնել իր «ես»-ի զգացողությունը։
⚠️ Հետևանքներ
• օտարում սեփական «ես»-ից
• դատարկության զգացում
• հոգնածություն՝ առանց ծանրաբեռնվածության
• շփումների խաթարում
• տագնապ և դեպրեսիվ վիճակներ
• հիշողության և ուշադրության խնդիրներ
• ինքնության շուրջ կասկածներ
• միայնության սուր զգացում
📌 Եթե քեզ հաճախ թվում է, որ կյանքդ կողքից ես դիտում, դա չի նշանակում, որ խելագարվում ես։ Հնարավոր է՝ հոգեկանդ երկար ժամանակ փորձել է պաշտպանել քեզ։ Հոգեթերապիան օգնում է ոչ թե «անջատել ախտանիշը», այլ հասկանալ, թե ինչ ցավից էր այն քեզ պաշտպանում։
📲 +374 95 51 44 54 (WhatsApp)
Հոգեբան, հոգեթերապևտ Անի Բարսեղյան
