12/05/2020
Sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin vergi öhdəlikləri
Sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir əldə edən və vergi uçotuna sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi kimi alınan şəxs verginin məbləğini hesabat rübü ərzində təqdim edilmiş mallara (işlərə xidmətlərə) və əmlaka görə əldə edilmiş hasilatın, habelə satışdankənar gəlirlərin həcminə 2 faiz tətbiq etməklə hesablayır. Vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) 200.000 manatdan artıq olan ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər 8 faiz tətbiq etməklə vergini hesablayır. Hesablanmış verginin məbləği hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq "Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi" ilə bəyan edilir və həmin tarixdən gec olmayaraq dövlət büdcəsinə ödənilir.
Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan fiziki şəxs sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə ƏDV və gəlir vergisindən, hüquqi şəxs isə ƏDV-dən və mənfəət vergisindən azaddır.
Sahibkarlıq fəaliyyəti çərçivəsində vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) 200.000 manatdan artıq olan vergi ödəyicisi (avtonəqliyyat vasitələri ilə Azərbaycan Respublikasının ərazisində daşımaları həyata keçirən, bina tikintisi fəaliyyəti ilə məşğul olan, idman mərc oyunlarını təşkilində iştirak edən şəxs istisna olmaqla) növbəti ayın 10 günü ərzində ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməli, vergi orqanı tərəfindən ƏDV qeydiyyatına alındıqdan sonra isə ƏDV ödəyicisinin vergi öhdəliklərini yerinə yetirməlidir.
Nəzərinizə çatdırırıq ki, bir əqd və ya müqavilə üzrə əməliyyatın ümumi dəyəri 200.000 manatdan artıq olduqda, bu əməliyyat artıq ƏDV tutulan əməliyyat sayılır və əməliyyatı həyata keçirən vergi ödəyicisi əməliyyatın aparıldığı günədək ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə ilə vergi orqanına müraciət etməlidir.
Onu da qeyd edək ki, Vergi Məcəlləsinin 218.5-ci maddəsində göstərilən müəyyən şəxslər sadələşdirilmiş verginin tətbiq etmək hüququna malik deyillər. Lakin həmin şəxslərdən əmlakın icarəyə verilməsindən və ya royaltidən gəlir əldə edən şəxslər digər fəaliyyət növləri ilə məşğul olduqda, yuxarıda qeyd olunan şərtlərə əsasən məcburi qaydada ƏDV qeydiyyatına alınmaq öhdəliyi yaranmadığı təqdirdə, hər bir fəaliyyət növü üzrə gəlirlərin və xərclərin uçotunu apararaq digər fəaliyyətdən əldə edilən gəlirlərə sadələşdirilmiş vergini tətbiq edə bilərlər.
Bundan başqa sadələşdirilmiş vergi ödəyicisinin vergitutma obyekti olduqda digər vergi öhdəlikləri də ola bilər.
Torpaq vergisi üzrə - hüquqi şəxs olan sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi mülkiyyətində və ya istifadəsində kənd təsərrüfatı torpaqların sahəsinə 0,06 manat vergi dərəcəsini və torpaqlarının təyinatı, coğrafi yerləşməsi və keyfiyyəti nəzərə alınmaqla Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2000-ci il tarixli 230 nömrəli Qərarı müəyyən edilən şərti balları, kənd təsərrüfatı fəaliyyəti üçün nəzərdə tutulan, lakin təyinatı üzrə istifadə olunmayan torpaqlar üzrə torpaq sahəsinin hər 100 kvadratmetrinə görə 2 manat, sair torpaqların sahəsinə isə Vergi Məcəlləsinin 206.3-cü maddəsində göstərilən dərəcələri tətbiq etməklə hesablanan vergi məbləğini cari ilin may ayının 15-dən gec olmayaraq "Torpaq vergisi bəyannaməsi" ilə bəyan edərək bərabər hissələrlə 15 avqust və 15 noyabr tarixlərindən gec olmayaraq ödəməlidir.
Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində və ya istifadəsində torpaq sahələri olan fiziki şəxslər də torpaq vergisinin ödəyiciləri hesab olunur ki, onların torpaq vergisi illik olaraq bələdiyyələr tərəfindən hesablanır, həmin vergilərin ödənilməsi barədə tədiyə bildirişi isə avqust ayının 1-dən gec olmayaraq onlara çatdırılır, hesablanmış vergilər bərabər məbləğlərdə 15 avqust və 15 noyabr tarixlərində gec olmayaraq ödənilir. Kənd təsərrüfatı fəaliyyəti üçün nəzərdə tutulan, lakin təyinatı üzrə istifadə olunmayan torpaqlar üzrə fiziki şəxslərin torpaq vergisi dövlət büdcəsinə, digər hallarda fiziki şəxslərin torpaq vergisi yerli büdcəyə (bələdiyyə büdcəsinə) ödənilir.
Əmlak vergisi üzrə - Rezident və qeyri-rezident fiziki şəxslərin xüsusi mülkiyyətində olan və Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən tikililər və ya onların hissələri (bina), habelə yerindən və istifadə edilib-edilməməsindən asılı olmayaraq rezident fiziki şəxslərə məxsus olan su və hava nəqliyyat vasitələri əmlak vergisinin vergitutma obyekti hesab olunur. Fiziki şəxslərin xüsusi mülkiyyətində olan binalara görə əmlak vergisi onların yerləşdiyi ərazinin bələdiyyəsi tərəfindən binaların yaşayış sahəsinin 30 kv m artıq olan hissəsinin (balkon və ya eyvanlar istisna olmaqla) hər 1 kv m görə Vergi Məcəlləsinin 198.1.1-ci maddəsində göstərilən dərəcələr tətbiq edilməklə (bina Bakı şəhərində yerləşərkən həmin dərəcələrə əlavə olaraq Nazirlər Kabinetinin 06.04.2015-ci il tarixli, 101 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş 0,7-1,5 aralığında müəyyən olunan əmsallar da tətbiq olunmaqla), su və hava nəqliyyatı vasitəsinin mühərrikinin 1 kub santimetri üçün 0,02 manat, mühərriki olmayan su və hava nəqliyyatı vasitələri üçün isə onların bazar qiymətinin 1 faizi həcmində hesablanaraq avqustun 1-dən gec olmayaraq tədiyə bildirişi ilə fiziki şəxsə bildirilir, həmin şəxslər isə verginin məbləğini cari il avqustun 15-dək bərabər hissələrlə yerli (bələdiyyə) büdcəsinə ödəyirlər.
Mədən vergisi üzrə - yerin təkindən çıxarılan faydalı qazıntıların topdansatış qiymətlərinə və ya həcminə Vergi Məcəlləsinin 216-cı maddəsində göstərilən dərəcələrin tətbiqi yolu ilə hesablanan vergi məbləği hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq "Mədən vergisinin bəyannaməsi" ilə faydalı qazıntının növünə uyğun olaraq vergi və ya bələdiyyə orqanına bəyan edilərək dövlət və ya bələdiyyə büdcəsinə ödənilməlidir;
Ödəmə mənbəyində muzdlu işlə əlaqədar alınan gəlirdən tutulan vergi üzrə - işəgötürən şəxs muzdla işləyən işçinin aylıq gəlirindən Vergi Məcəlləsinin 101-ci maddəsində göstərilən dərəcələrlə hesablanan gəlir vergisini növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq büdcəyə köçürməli, hesabat ilindən sonrakı ayın ilin yanvar ayının 31-dən gec olmayaraq "Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi" ilə vergi orqanına bəyan etməlidir;
Ödəmə mənbəyində muzdlu işlə əlaqədar alınan gəlirdən tutulan vergi üzrə - işəgötürən şəxs muzdla işləyən işçinin aylıq gəlirindən Vergi Məcəlləsinin 101-ci maddəsində göstərilən dərəcələrlə hesablanan gəlir vergisini növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq büdcəyə köçürməli, hesabat ilindən sonrakı ayın ilin yanvar ayının 31-dən gec olmayaraq "Muzdlu işlə əlaqədar ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi" ilə vergi orqanına bəyan etməlidir;
ödəmə mənbəyində digər gəlirlərdən tutulan vergi üzrə - ödəyici tərəfindən Vergi Məcəlləsinin 150-ci maddəsində nəzərdə tutulan hallarda (muzdlu işlə əlaqədar alınan gəlirlər istisna olmaqla) ödəmə mənbəyində vergi tutulmalı olan gəlirdən müvafiq dərəcələrlə tutulan vergi məbləği hesabat rübündən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq "Ödəmə mənbəyində tutulan vergi bəyannaməsi" ilə vergi orqanına bəyan edilərək həmin müddətdən gec olmayaraq büdcəyə ödənilməlidir.
Qeyd olunmalıdır ki, həyata keçirilən fəaliyyətlə əlaqədar dövriyyəsindən asılı olmayaraq sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan vergi ödəyicilərinin bəzi kateqoriyalarının vergi öhdəlikləri fərqli qaydada müəyyənləşdirilir: ölkə ərazisində sərnişin və yük daşıma fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər - daşımanın xarakterindən, nəqliyyat vasitəsinin növündən, oturacaq yerlərinin sayından və xidmətin həyata keçirildiyi yerdən asılı olaraq Vergi Məcəlləsinin 220.5-ci və 220.6-ci maddələri ilə müəyyən edilən qaydada hesablanaraq öz istəyinə uyğun təqvim ayının sonunadək növbəti ay, rüb, yarım il və ya il üçün ciddi hesabat blankı olan "Fərqlənmə nişanı" alarkən dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Avtonəqliyyat vasitəsi ilə daşımalar həyata keçirən şəxs tərəfindən vergi orqanına vergi bəyannaməsinin verilməsi tələb olunmur.
idman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarının operatoru və satıcıları olan şəxslər- idman mərc oyunlarını həyata keçirən idman mərc oyunlarının operatoru üçün oyun iştirakçılarından qəbul edilmiş pul vəsaiti, idman mərc oyunlarının satıcısı üçün isə operatorun ona verdiyi komisyon haqq sadələşdirilmiş verginin vergitutma obyekti təşkil edir ki, idman mərc oyunlarının operatoru tərəfindən oyun iştirakçılarından qəbul edilmiş vəsaitdən 6 faiz dərəcəsi ilə, idman mərc oyunlarının satıcısı tərəfindən isə operatorun ona verdiyi komisyon haqdan 4 faiz dərəcəsi ilə sadələşdirilmiş vergi hesablanmalı, hesabat rübdən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq "Sadələşdirilmiş verginin bəyannamə"si ilə vergi orqanına bəyan edilməli və dövlət büdcəsinə ödəməlidirlər.
fəaliyyət zamanı işçi cəlb edən fiziki şəxslər istisna olmaqla, Vergi Məcəlləsinin 220.10-cu maddəsində nəzərdə tutulan fəaliyyət növləri ilə fərdi qaydada məşğul olan fiziki şəxslər (fərdi qaydada bərbər, dərzi, çəkməçi, pinəçi, çalğıçı, ofisiant və s.) - fəaliyyətini həyata keçirməyə başlayanadək, könüllü olaraq növbəti ay, rüb, yarımil və ya il üçün "Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin ödənilməsi haqqında qəbz" almalıdır. Həmin şəxslər üçün sadələşdirilmiş verginin aylıq məbləği Vergi Məcəlləsinin 220.10-cu maddəsində nəzərdə tutulan vergi dərəcələrinə fəaliyyət göstərdikləri əraziyə görə müəyyən olunmuş əmsallar tətbiq edilməklə hesablanır. "Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin ödənilməsi haqqında qəbz" almaqla fəaliyyət göstərən şəxslər tərəfindən vergi orqanına vergi bəyannaməsinin verilməsi tələb olunmur.
Mənbə: www.taxes.gov.az