29/06/2023
Bu gün Azərbaycanın tanınmış maarifpərvər ziyalısı, jurnalisti, pedaqoqu, İslam dünyasının ilk təbiətşünas alimi, mətbuatımızın banisi Həsən bəy Zərdabinin anadan olduğu gündür.
Həsən bəy Məlikov (Zərdabi) 1837-ci il iyunun 28-də Göyçay qəzasının Zərdab kəndində anadan olub. İlk təhsilini mollaxanada almış, orta təhsilini Tiflisdə tamamlamışdır. Moskva Universitetinin məzunu olan Həsən bəy Zərdabi maarifpərvər ziyalı, pedaqoq olmaqla bərabər, Azərbaycan peşəkar teatrının yaradıcılarındandır. Onun rəhbərliyi ilə 1873-cü ildə M. F. Axundovun "Hacı Qara" və "Lənkəran xanının vəziri" komediyaları tamaşaya qoyulmuşdur. H.Zərdabi 1875-ci il 22 iyul tarixində Bakıda qubernator mətbəəsində Azərbaycan dilində "Əkinçi" qəzetinin nəşrinə müvəffəq olmuşdur. Bu qəzetlə Azərbaycan milli mətbuatının əsası qoyulmuşdur. Əkinçi qəzeti Azərbaycan, həmçinin də bütün Rusiyada nəşr olunan ilk türk dilli qəzetdir.
1880-1890-cı illərdə Həsən bəyin Bakıda və Tiflisdə çıxan "Ziya", "Kəşkül", "Kaspi", "Novoye obozreniye" və digər qəzetlərdə Azərbaycan və rus dillərində çoxlu elmi-kütləvi məqalələri nəşr olunmuşdur. H.Zərdabi ömrünün sonlarına yaxın Bakı Şəhər Dumasının maarif şöbəsində işləyirdi. 1907-ci il noyabrın 28-də vəfat etmiş və Köhnə Bibiheybət məscidinin yaxınlığında dəfn olunur. Məzarı 1957-ci ildə Fəxri xiyabana köçürülmüşdür.
Azərbaycan Təbiət Tarixi Muzeyi, Gəncə Pedaqoji İnstitutu Həsən bəy Zərdabinin adını daşıyır.
Məlumat üçün bildirim ki, Həsən bəy Zərdabinin qızı Pəri xanım Azərbaycanın görkəmli siyasi xadimi, AXC parlamentinin sədri Əlimərdan bəy Topçubaşovun həyat yoldaşı olmuşdur.
Azərbaycanın görkəmli ziyalısına Allah rəhmət eləsin!