Inpress

12/06/2024

Oyun dəyişdirən oyunlar
Bir çox başqa ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da ənənəvi medialardan rəqəmsal medialara keçid təkcə gənc nəslə deyil, orta və yaşlı nəslin informasiya istehlakı vərdişlərinə də ciddi təsir etməkdədir. Bir vaxtlar qəzet və kitab oxuyan yaşlı nəsillərin ictimai nəqliyyatda və digər ictimai yerlərdə tez-tez mobil oyunlar oynaması müşahidə olunur.

İctimai nəqliyyatda p*k vaxtlarda ətrafa sadə nəzər salmaqla mobil cihazların ekranlarından başları oyun fəaliyyətlərinə qarışmış orta və yaşlı nəsil nümayyəndələrini aşkar etmək olar. Kimlərsə onlayn domino oynayır, kimlərsə krossvord tapmacalarını həll edir. Bəziləri hətta kiçik uşaqların da xoşladığı rəngli və maraqlı qrafika ilə bəzədilmiş balonları partlatmaq və heyvanları xilas etmək kimi sadə, lakin aludəçiliyə sövq edən oyunlara cəlb olunur.

Beynəlxalq qurumlar tərəfindən aparılan araşdırmalar (De Schutter and Abeele,2010) göstərir ki, domino və krossvord kimi klassik oyunların, yaddaşın möhkəmləndirilməsi və problem həll etmə bacarıqları da daxil olmaqla müxtəlif koqnitiv faydaları var. Bu oyunlar həm də yaşlı nəsillər üçün nostalji hisləri oyatdığına görə cəlbedici olur.

Digər araşdırmalardan da məlum olur ki, sadə və vizual cəhətdən cəlbedici oyunlara yüksək asılılıq yaşlı istifadəçilərdə yaddaş problemlərinin artmasına, sosial izolyasiyaya, tənhalığa və depressiyaya səbəb ola bilər.

Azərbaycanda da bu və ya digər yeni vərdişlər müxtəlif nəsillərin informasiya və əyləncə ilə əlaqəsini dəyişir və beləliklə, onların ümumi koqnitiv və sosial rifahına təsir göstərir.

Hesab edirəm ki, orta və yaşlı nəsillər arasında mobil əyləncələrə, oyunlara artan təlabat ilə əlaqədar olaraq onların informasiya istehlakı vərdişlərinin dəyişməsi və onun nəticələrini tam başa düşmək üçün hərtərəfli araşdırmalara zərurət artır.

07/06/2024

“Klik mədəniyyəti” ənənəvi mediadan onlayn mediaya keçid baş verdikdən sonra uğurun ölçülmə üsulu kimi ortaya çıxdı. Ölkəmizdə də sayt mediasının ilk dövrlərindən bugünə kimi xəbər agentliklərinin və xəbər portallarının effektivliyini qiymətləndirmək üçün əsas ölçü kliklərin sayı hesab olunur. Bu, çox qısa zamanda bir çox saytların trafiki artırmaq üçün tez-tez sensasiyalı və şişirdilmiş başlıqlara müraciət etməsinə, saxta xəbərlərin paylaşılmasına, xaricdən saxta trafik cəlbinə və hətta “MP3 media”-sının yaranmasına gətirib çıxardı.

Bu və ya digər səbəblərdən oxucuları klikləməyə sövq etmək üçün nəzərdə tutulmuş başlıqlar çox vaxt məzmunun əhəmiyyətini şişirdir və verilən vədləri yerinə yetirməyən məqalələr xəbər istehlakçılarının məyusluğuna və inamsızlığına səbəb olur. Diqqəti cəlb etmək və klik yaratmaq üçün uzun illərlə davam edən bu “mübarizə” yerli xəbər mənbələrinə və xəbər agentliklərinə inamın ümumi azalmasına səbəb ola bilir.

Nəticədə rəqabətli mühitin əsasən “klik davası” və son illərdə də “YouTube”-da baxış sayı üzərində qurulması komada olan mediaları çox vaxt uzunmüddətli strategiyalardan məhrum edir ki, bu da verilən məlumatların keyfiyyətini və etibarlılığını daha da aşağı salır.

Bu mənzərənin tezliklə süni intellektin köməyi ilə “klik media”sının zərərinə xəbər istehlakçılarının xeyrinə dəyişəcəyi gözlənilir.
Beləki, süni intellekt alqoritmləri istifadəçi davranışını və seçimlərini təhlil edərək daha uyğunlaşdırılmış və obyektiv sayılacaq xəbərləri vahid platformada təmin edəcək. Bu fərdiləşdirmə ümumi klik erasının bitməsinə gətirib çıxaracaq. Məhz bu səbəbdən "New York Times" kimi bir çox nüfuzlu və böyük media qurumları süni intellekt botlarına onlardan məlumat toplamağın qarşısını almağa çalışır.

Digər tərəfdən, media qurumlarına inamın azalması fonunda insanların alqoritmlərin verdiyi məlumatlara etibarı artır. Harvard Biznes Məktəbinin 2018-ci ildə apardığı araşdırma nəticəsində məlum olub ki, insanlar alqoritmlərin məsləhətlərinə insanların məsləhətlərindən daha çox güvənir və bu inam artır.

06/06/2024

Podkast fenomeni- Hamı danışsa, kim dinləyəcək?
Hamı qarşısına radio mikrofonu qoyub, kameranı işə salıb danışır. Podkast fenomeni bəzilərini tanıdır, bəzilərini danışdırır və bəzilərini də ifşa edir. Hamı danışsa, kim dinləyəcək? Yoxsa kimsə onları dinləyirmi? Podkastinqin gələcəyi necə olacaq?

Podkast fenomeni ölkəmizdə audio, video məzmunun mənzərəsini həqiqətən dəyişir, platformaları daha əlçatan edir və faktiki olaraq hər kəsə yayımçı olmağa imkan verir. Bu əlçatanlıq öz fikirlərini, hekayələrini və təcrübələrini paylaşan saysız-hesabsız kontent partlamasına səbəb olur.

Bununla belə, məzmunun bu bolluğu izləyicilərin cəlb edilməsi, kontentin keyfiyyəti və podkastinqin gələcəyi ilə bağlı mühüm suallar doğurur.

Podkastların çoxalması pozitiv tempdə davam edir, lakin bu, həm də dinləyicilərin bir ton seçimə sahib olması deməkdir. Bu həddən artıq doyma yeni podkastların yaranmasını və öz auditoriyasını tapmasını çətinləşdirə bilir. Müşahidələr onu göstərir ki, erkən başlayanlar və niş mövzular xüsusi dinləyiciləri cəlb edə bilsə də, ümumi mövzulara toxunan podkastlar seçilməkdə çətinlik çəkə bilir.

TikTok, Instagram Reels və YouTube Shorts kimi qısa video platformalarının populyarlığının artması izləyicilərin kontentləri istehlak etmə tərzinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edib. Bu tendensiya bütün dünyada, o cümlədən bizdə də istifadəçilərin daha uzun məzmun əvəzinə qısa, cəlbedici fraqmentləri seçməsi özünü göstərir. Ənənəvi podkastlar çox vaxt 20 dəqiqədən bir saata və ya daha çox müddətə davam etsə də, bir çox dinləyicilər belə uzun epizodları dinləməkdə çətinlik çəkirlər. Bunun əvəzinə, onlar qısa, asan başa düşülən kliplərə üstünlük verirlər. Bu vərdişlər dərin müzakirələri əhatə edən uzun metrajlı epizodlar hazırlayan podkast istehsalçılarının monetizasiya strategiyalarına mənfi təsir göstərir. Baxışların sayı azdırsa, deməli, reklam da yoxdur. Reklamçılar izləyicilərin sayının az olduğu və göstəricilərin platformalar arasında parçalandığı podkast layihələrinə təbii olaraq sərmayə qoymağa meyilli olmurlar.

Podkast istehsalında müşahidə edilən başqa bir əhəmiyyətli problem qonaq mütəxəssisləri cəlb etməkdə yaranan çətinlikdir. Podkastlarda adətən bir və ya daha çox aparıcı və müzakirəyə unikal təcrübələr gətirən qonaqlar daxildir. Solo podkastlar adətən “tutorial”məzmununa uyğun gəlirsə, ən populyar format bir neçə şəxsin iştirakı ilə ərsəyə gələn növüdür. Bu çoxşəxsli format podkastın dinamikasını artırır və müxtəlif perspektivlər təqdim edərək onu dinləyicilər üçün daha cəlbedici edir. Bununla belə, ölkəmizdə ən çox rast gəlinən problem podkastın mövzusuna uyğun gələn ekspertlərin tapılmasıdır. Ekspert qıtlığı podkastın keyfiyyətini və davamlılığını azalda bilir.

Qlobal miqyasda, o cümlədən Azərbaycanda podkastların sayının xaotik artmasına baxmayaraq, bu tip məzmuna maraq göstərən auditoriyada nəzərəçarpacaq artım müşahidə olunur. Bununla belə, podkast tendensiyasında da kontent istehsalının qızıl qaydası dəyişməz olaraq qalır: davamlılıq və orijinallıq hər şeydən vacibdir. “Hamı edir, biz də edək” əvəzinə bu qızıl qaydaya sadiq qalan podkastlar rəqabət mühitində uğur qazanacaqlar.

06/06/2024

Televiziya reytinqlərini “YouTube” baxışından istifadə edərək qiymətləndirmək müəyyən fikirlər verə bilər, lakin tamaşaçı davranışı, müasir xəbər istehlakı vərdişləri, demoqrafik göstəricilər, ölçmə metodları və məzmun növlərindəki fərqlərə görə bu məsələyə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.

“YouTube” baxışları bir kanalın kontentlərinin populyarlığı haqqında müəyyən fikir verə bilsə də, uğurun ölçülməsi üçün yeganə göstərici olmamalıdır.

Əhəmiyyətli bir fərq, televiziya və “YouTube” üçün kontent istehsalı ilə əlaqəli xərc və investisiya gəliridir. Ölkəmizdə televiziya kanalının fəaliyyəti lisenziyalaşdırma, kadr təminatı, yayım infrastrukturu və normativlərə uyğunluq da daxil olmaqla əhəmiyyətli xərclər tələb edir. Bunun əksinə olaraq, uğurlu YouTube kanalı yaratmaq əhəmiyyətli dərəcədə ucuz başa gəlir. Bu o deməkdir ki, bu platformalarda uğur qazanmaq üçün tələb olunan resurslar və strategiyalar çox fərqlidir və buna görə də onların uğur nisbətlərini birbaşa bərabərləşdirmək yanlış olardı.

Xərclərdə, auditoriya davranışında və müasir xəbər istehlakı vərdişlərində olan fərqlər daha detallı yanaşmanı zəruri edir.
Ənənəvi televiziyanı YouTube-dan fərqləndirən bir sıra amillərə görə yalnız bu göstəriciyə etibar etmək kökündən yanlışdır.

05/06/2024

..Bu süni şəkildə təşkil olunmuş uğuru yaşayan insan həmin dövrdə əldə etdiyi nailiyyətlərin öz səyləri və bacarığı sayəsində olduğuna inana bilər. Amma burada əsas məqsəd süni uğur aradan qaldırıldıqdan sonra insanın təbiətini və şəxsiyyətini üzə çıxarmaq üçün müşahidə edilən və idarə olunan mühit yaratmaqdır. Bu prosesi adətən mühim peşəkar imkanların yaranması, süni təriflər, qəfil ictimai tanınma və...
hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag hashtag
Ətraflı:

Şəxsi brendinq sahəsində, “müvəffəqiyyətin imitasiyası” konsepsiyası, insanın əldə etdiyi nailiyyətləri müvəqqəti olaraq artırmaq üçün nəzərdə tutulmuş strateji, lakin süni bir prosesdi…

23/03/2024

Məqalənin davamı üçün link-ə keçid edin.

Portuqaliyalı nevroloq Antonio Rosa Damasio deyir ki:

“Biz emosional hislər keçirən düşünən maşınlar deyilik, əksinə düşünən emosional maşınlarıq”.
Bu ifadə bizim təbiətimizi və bəlkə də qərar vermə prosesimizin fundamentini çox aydın şəkildə ifadə edir. Həqiqətən, duyğular diqqəti fokuslamaq üçün çox əhəmiyyətli və diqqətə layiqdir: stimulla bağlı duyğuların güclü olması, bu stimulun hipokampus (“Hipokampus beyində limbik sistemin bir hissəsidir və qısamüddətli yaddaşdan uzunmüddətli yaddaşa məlumatın konsolidasiyası və ötürülməsinə imkan verən məkan yaddaşında mühüm rol oynayır”) tərəfindən nəzərə alınma ehtimalını artırır. Yəni, emosiyalar məlumatların və həvəslərin yaddaşa salınması və davamlı şəkildə xatırlanması üçün bir katalizator kimi işləyir.
Bəs bu prosesdə hansı emosiyalar daha çox diqqəti çəkir?

Neyromarketinq, ənənəvi bazar araşdırmaları ilə müqayisədə, bizə alt şüur səviyyəsində verilən qərarları öyrənməyə kömək edir. Bəs ümumilikdə neyromarketinq nədir və onun kökü haradan gəlir? Bu ter…

01/03/2024

İstər marketinq, istər PR fəaliyyətlərini effektiv şəkildə həyata keçirmək insanların alış davranışlarını başa düşmədən mümkün deyil. Onların davranışlarına təsir edən çoxlu amillərdən biri isə stresdir 😳.

“Clicktale”-in tədqiqatına görə alıcıların 40%-i “bazarlıq terapiyası”-dan istifadə edərək stres atırlar . 16-24 yaşlı gənclər stres bazarlığında digər yaş qruplarına görə daha da aktivdirlər. Onların 62%-i özlərini daha yaxşı hiss etmək üçün bazarlığa çıxırlar.

Bazarlıq dedikdə qadınların kişilərdən daha aktiv olması hamıya məlumdur 💃. Bu özünü stres bazarlığına da yansıdır. Belə ki, bazarlığın sakitləşdirici təsirinə inanan qadınlar kişilərdən 16%; eləcə də, stres bazarlığından istifadə edən qadınlar kişilərdən 12% daha çoxdur.

Demək ki, müştərilərin alış təcrübəsini stres atacaq üslubda dizayn etmək lazımdır, onlara daha çox stres yaşadacaq tərzdə deyil 🙂. Bu onların sizə yenidən qayıtması üçün əlavə səbəb qazandıracaq…
Bəs siz özünüz heç stres bazarlığı etmisinizmi? 😉

27/02/2024

İlk emojilər 1982-ci ildə Skott Fahlman tərəfindən dizayn edilib. Əslində bu emojilər mətn formatında idilər: :-) və :-(. Daha sonra 1990-cı ildə, Microsoft bu tərz formatları şəkilə çevirə bilən alqoritmlər kimi bazara çıxardı. Bugünki emojilərə oxşayanları isə ilk dəfə yapon sənətkar Şiqetaka Kurita 1999-cu ildə dizayn etdi. O gündən emojilər günlük həyatımızın bir hissəsinə çevrildi…
Bugün isə emojilər təkcə günlük həyatda deyil, marketinqdə də ciddi istifadə olunur 🤑. Maraqlısı odur ki, potensial müştərilərin 44%-i reklamlarında emojilər olan məhsulları almağa daha meyllidirlər. Elektron məktubun başlığında emoji varsa, onun oxunma ehtimalı digərlərinə nisbətən 50%-dən çox artır. Bildirişlərdə bu 85%-dir 😉.
Sorğu iştirakçılarının 92%-i düşünür ki, emojilər vasitəsilə dil məhdudiyyəti olmadan ünsiyyət qurmaq olar. Markalar üçün olduqca vacib və həm də biraz təəccüblü ola biləcək başqa bir fakt: respondentlərin 63%-i pozitive emojilərin markaların və şəxslərin etibarlılığını artırdığını düşünür 😲.
Emojilərin sosial mediadakı rolları da əvəz edilməzdir. X platformasında emojili postların aktivliyi (eng: engagement) emojisiz postlara nisbətən 25.4% daha yüksəkdir. Bu göstərici Facebookda və Instagramda daha yüksəkdir: müvafiq olaraq 57% və 48%.
Bütün bu rəqəmlər əslində anlaşılandır, çünki emojilər beyinə şifahi olmayan informasiya kimi daxil olur və beyin onu emosional kommunikasiya kimi qəbul edir. Emosiyaların marketinqdə rolunun nə qədər əhəmiyyətli olduğunu da bilirik… Amma onu saxlayaq növbəti postlara 😉.

25/02/2024

Salam dostlar, son məqaləni bloqda da paylaşdıq.

…artıq əsas informasiya ötürücüləri rəqəmsallaşıb. Həmin rəqəmsal kanalların cəmiyyətdəki dəyişikliklərə müdaxilə etmək istəyən (müsbət və ya mənfi mənada) qrupların idarə edə biləcəkləri vasitə olması yeni bir təhlükənin siqnalıdır. Həmin qruplar insanların müxtəlif kanallardan gələn müxtəlif informasiyalara necə reaksiya verdiyini öyrənərək cəmiyyətdəki prosesləri idarə etmə imkanına sahib olmuş olurlar.

Bəs insanlar nəyə necə reaksiya verir? Bunu öyrənmək də artıq çox da çətin deyil. Hər yerdə “data” var. Rəqəmsal izimiz bu “data”ları formalaşdırır. Məhz bu “data”lar bizim keçmişimizdir. Keçmişimizi öyrənərək, yəni reaksiyalarımızı təxmin edərək, qurulmaq istənilən gələcəyi proqramlamaq mümkün görünür. Formul bəsitdir: “nə edilməli + veriləcək reaksiyalar = proqramlanan gələcək”. Veriləcək reaksiyalar təxmin edildikdən və istənilən gələcəyi təyin etdikdən sonra yerdə qalan bu gün nələr ediləcəyidir. Yəni, qərar verən formulun 2 dəyişənini bildikdən sonra 3-cünu hesablaya biləcək imkana sahib olur. Əlbəttə, bu formul nə qədər bəsit görünsə də, praktikada onu işlək vəziyyətə gətirmək bir o qədər çətindir. Lakin vacib olan, onun artıq mümkün olmasıdır…

Muller və Burrell 2022-ci ildə yayımlanan “Sosial Kibertəhlükəsizlik və İnsan Davranışları” adında məqalələrində təkrar-təkrar vurğulayırlar ki, 21-ci əsrdə milli təhlükəsizliyi təmin edə bilmək üç…

05/07/2023

Şəxsi brendinq sadə proses deyil və davamlı olaraq yeni vərdişlərə yiyələnməyimizi tələb edir. Real həyatda reputasiyanın formalaşmasına təsir edən əsas amil sosial davranışlar, yəni insanların bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqələridirsə, rəqəmsal dünyada əsas amil kontentdir.

20/06/2023

Bir çox hallarda şirkət rəhbəri işçi brendinin qurulmasına skeptik yanaşır.
Haqlı olaraq düşünürlər ki, işçi məşhurlaşandan sonra başqa işəgötürənlərin və ya rəqiblərin marağına səbəb olacaq, ya da həmin sahənin eksperti kimi tanınıb, özgüvəni artacaq və o sahədə öz biznesini qurub rəqibə çevriləcək.
Lakin təcrübə onu göstərir ki, bu kimi əks fikirlər nə qədər real səslənsə də, orta və böyük bizneslərdə mif olaraq qalır.