22/12/2025
Artefact van de maand: miniatuur schip
Dit miniatuur speelgoedschip, gemaakt uit tinlegering, werd langs de oever van de Schelde in Antwerpen gevonden. Het is zwaar bewapend, wat doet vermoeden dat het om een oorlogsschip gaat. Zoals de naam miniatuur al doet vermoeden is het object niet zo groot: 4,3 x 5 cm.
Tin-loden miniaturen komen op grote schaal voor vanaf de late middeleeuwen, en blijven populair tot in de 20ste eeuw. Door die toenemende populariteit, breidt ook het vormenaanbod uit. Zo zie je naast schepen ook koetsen, dieren, horloges en soldaatjes.
Hoewel miniaturen niet uitzonderlijk zijn in archeologische contexten, komen miniatuur schepen maar zelden voor. Twee gelijkaardige miniatuur speelgoedschepen uit Nederland konden gedateerd worden in de 18de eeuw. Net zoals bij het Antwerpse exemplaar, gaat het om een zogenaamd platfiguur. Platfiguren zijn miniaturen die een grondplaatje hebben en gekenmerkt worden door een voorstelling aan beide zijden. Dat grondplaatje werd samen met het figuurtje in een mal gegoten.
Het plaatje zegt indirect ook iets over het gebruik van het speelgoedscheepje, het was bedoeld om rechtop te staan. De vraag wat ermee gespeeld werd en wie ermee speelde valt niet eenduidig te beantwoorden. De Nederlandse exemplaren werden geïnterpreteerd als speelstukken die deel uitgemaakt hebben van een spel, zoals bij bijvoorbeeld zeeslag.
Dara Pittevils
Archeoloog
Frans Huys, oorlogsschip met twee masten en volle zeilen, ter linkerzijde een galei, 1561-1565 (Rijksmuseum)
Miniatuur schip, privécollectie Robert McGowan
