20/09/2021
Wie vanaf 2022 een lening wil afsluiten, moet verplicht de waarde van zijn nieuwe woning laten schatten. De maatregel moet het vele ‘overbieden’ tegengaan, zodat woningprijzen opnieuw betaalbaar worden. Maar de erkende schatters zien zelf niet in hoe de nieuwe regel de koper beschermt.
Eigenlijk is de nieuwe regeling vooral interessant voor de banken, zegt landmeter-expert W***y De Rouck, die optreedt als erkend schatter bij bureau DRDS. “Als een klant er niet in slaagt de lening af te betalen, moet de woning dwingend verkocht worden. Stel dat die voor 300.000 euro verkocht kan worden door de bank, omdat dat de waarde is, maar ze wel een lening verleend had van 350.000 euro, omdat de kopers toen een te hoog bod hadden uitgebracht, dan verlies je als bank 50.000 euro.”
Banken hebben dus alle voordeel bij een schatting op zich, en al zeker bij een schatting die lager uitvalt dan de werkelijke waarde van het pand. “Dan kunnen banken bij gedwongen verkoop zeker het geleende geld terugkrijgen, en zelfs winst maken”, legt De Rouck uit.
Nattevingerwerk
Hij is trouwens niet de enige erkende schatter die het problematisch vindt dat banken aansturen op te lage schattingen. Zijn collega Roger Liekens denkt er ook zo over. Hij wijst bovendien wijst hij op nog een extra probleem. “In theorie mogen banken enkel een beroep doen op erkende schatters”, zegt Liekens, “maar de praktijk is helaas anders. Heel wat grote banken werken met grote schattingsmaatschappijen. Het probleem is dat die grote maatschappijen op zich erkend zijn, maar een beroep doen op niet-erkende onderaannemers om die schattingen te laten uitvoeren. Terwijl erkende schatters onder eed staan en een vaste methode gebruiken, kiezen niet-erkende schatters zelf hun werkwijze. Hun verslagen kunnen daardoor gigantische verschillen bevatten. Bij ons gaat het om interpretatieverschillen, bijvoorbeeld over de conditie van het gebouw, de noodzaak tot herschilderen of de waarde van een Ikea-keuken. Dat gaat dan over een paar duizend euro, niet over 150.000 euro.”
Omdat die schatters in onderaanneming werken, is het bovendien ook interessant om zo veel mogelijk schattingen te doen. “Hoe meer schattingen, hoe beter ze betaald worden. Dus komen ze tien minuten ter plekke, nemen ze een paar foto’s en genereert een app een verslag dat de erkende schatter van de maatschappij achteraf tekent. Het doel: zo veel mogelijk schattingen op zo weinig mogelijk tijd die zo laag mogelijk liggen, in het voordeel van de bank met wie ze een contract hebben.”
De Rouck bevestigt. “Alle banken die ik ken, werken met een grote speler die zo te werk gaat. Soms klopt de schatting, maar vaak klopt die in de verste verte niet. Het is nattevingerwerk. Ik zie dus echt niet in hoe een verplichte schatting de koper beschermt. Oké, je zal beter weten wat je koopt en op termijn zullen de prijzen dalen. Maar bij een lage schatting die de bank dient, wordt de kloof tussen wat je kan lenen en wat je nodig hebt om het pand te kopen, nog groter.”
Een betere oplossing is volgens Liekens dat kopers zelf een beëdigd schatter aanstellen, zodat de woning écht naar waarde wordt geschat.
Wie vanaf 2022 een lening wil afsluiten, moet verplicht de waarde van zijn nieuwe woning laten schatten. De maatregel moet het vele ‘overbieden’ tegengaan,...
