27/05/2025
ඔයාගේ පරම්පරා පාත්තරය ඔයාම පරීක්ෂා කරගන්න දන්නවද? (Testicular Self-Exam) අපි මේ ගැන කතා කරමු!
📢 අද අපි කතා කරන්න යන්නේ ගොඩක් පිරිමි ළමයි, තරුණයෝ වැඩිය කතා නොකරන, ඒත් ගොඩක් වැදගත් මාතෘකාවක් ගැන. ඒ තමයි තමන්ගේ වෘෂණ කෝෂ (පරම්පරා පාත්තරය) තමන් විසින්ම පරීක්ෂා කරගන්නා එක ගැන. මුලදී මේ වගේ දෙයක් තනියම කරන එක ටිකක් අමුතුයි වගේ, ලැජ්ජයි වගේ හිතෙන්න පුළුවන්. ඒත්, හිතන්නකෝ, මේක ඔයාගේම ඇඟ ගැන දැනගන්න, ඔයාගේම සෞඛ්යය ආරක්ෂා කරගන්න කරන දෙයක් කියලා. ටික දවසක් යනකොට මේක ඔයාට සාමාන්ය දෙයක් බවට පත් වෙයි. තමන්ගේ ශරීර සෞඛ්ය ගැන සැලකිලිමත් වෙන එකේ වැදගත්කම හිතලා මේ ගැන දැනුවත් වෙන එක ගොඩක් වටිනවා.
🤔 මොකක්ද මේ වෘෂණ කෝෂ ස්වයං පරීක්ෂාවේ (Testicular Self-Exam) වැදගත්කම?
සරලවම කිව්වොත්, මේ ස්වයං පරීක්ෂාව, ඒ කියන්නේ (Testicular Self-Exam) එක, කෙටියෙන් අපි (TSE) කියලත් කියනවා, ඔයාට උදව් වෙනවා වෘෂණ කෝෂ ආශ්රිතව යම් ගැටලුවක්, විශේෂයෙන්ම පිළිකා තත්ත්වයක් තියෙනවද කියලා කලින්ම අඳුනගන්න. දැන් ඔයා හිතයි, 'අනේ මට මොන පිළිකාද?' කියලා. ඇත්ත, තරුණ වයසේ අයට, විශේෂයෙන්ම අවුරුදු 15ට අඩු පිරිමි ළමයින්ට වෘෂණ කෝෂ පිළිකා (Testicular Cancer) ඇතිවෙන එක හරිම අඩුයි. ඒත්, අවුරුදු 15ත් 35ත් අතර පිරිමි අයට (විශේෂයෙන්ම තරුණ අයට) බහුලවම හැදෙන පිළිකා වර්ගය තමයි මේක. ඒක නිසා තමයි මේ ගැන දැනුවත් වෙලා ඉන්න එක වැදගත්. මොකද, ඕනම ලෙඩකදී වගේ, මේකත් මුල් අවස්ථාවේදීම අඳුන ගත්තොත් සම්පූර්ණයෙන්ම සුව කරන්න පුළුවන්කම වැඩියි. හරියටම කිව්වොත්, ඉක්මනට අඳුනගන්න තරමට, ප්රතිකාර සාර්ථක වෙන්න තියෙන ඉඩකඩ හුඟක් වැඩියි.
🤝 ඔයාගේ ඇඟ ගැන ඔයාම දැනගන්න එකේ වටිනාකම
හිතන්නකෝ, ඔයා හැමදාම දකින ඔයාගේ යාළුවෙක් ඉන්නවා කියලා. එයාගේ හැසිරීමේ හරි පෙනුමේ හරි පොඩි වෙනසක් උනත් ඔයාට ඉක්මනට අඳුනගන්න පුළුවන් නේද? අන්න ඒ වගේ තමයි මේකත්. ඔයා හැම මාසෙම වගේ මේ (TSE) එක කරනකොට, ඔයාගේ වෘෂණ කෝෂ දෙකේ සාමාන්ය ස්වභාවය – ඒ කියන්නේ ඒවායේ ප්රමාණය, හැඩය, අතට දැනෙන විදිහ – ඔයාට හොඳට හුරු වෙනවා. එතකොට, අනාගතයේදී යම් කිසි අසාමාන්ය දෙයක්, පොඩි වෙනසක් හරි උනොත්, ඔයාට ඒක ලේසියෙන්ම අඳුනගන්න පුළුවන් වෙනවා. 'ආ, මේක නම් හැමදාම තියෙන විදිහ නෙවෙයි, පොඩි වෙනසක් තියෙනවා' කියලා ඔයාටම තේරෙයි. මේකට කියන්නේ "තමන්ගේ ශරීරයේ මූලික තත්ත්වය දැනගැනීම ( "Knowing your body's baseline ) " කියලයි. ඒක ගොඩක් ලෙඩ රෝග කලින් අඳුනගන්න උදව්වක්.
⏰ මේ පරීක්ෂාව කරන්න හොඳම වෙලාව මොකක්ද?
මේ (TSE) එක කරන්න හොඳම වෙලාව තමයි ඔයා උණු වතුරෙන් නාන වෙලාවෙදි හරි, නාලා ඉවර වෙලාම හරි. ඇයි දන්නවද? මොකද උණු වතුර නිසා ඔයාගේ වෘෂණ කෝෂ වටේ තියෙන සම, ඒ කියන්නේ වෘෂණ කෝෂ පසුම්බිය/පරම්පරා පාත්තරය(Sc***um) එක, හොඳට ලිහිල් වෙලා තියෙන්නේ. එතකොට ඔයාට වෘෂණ කෝෂ දෙක ඇතුළේ තියෙන දේවල් පැහැදිලිව අතපත ගාලා බලන්න ලේසියි. සීතල වෙලාවකදී වගේ වෘෂණ කෝෂ ඇඟට කිට්ටු වෙලා, හැකිළිලා තියෙනකොට මේ පරීක්ෂාව හරියට කරගන්න ටිකක් අමාරුයි. ඒ නිසා, නාන කාමරයේදී, උණුසුම් වතුර පාවිච්චි කරන අතරතුර හෝ ඉන් පසුව මේ සඳහා විනාඩි කිහිපයක් වෙන් කරගන්න.
📝 කොහොමද මේ ස්වයං පරීක්ෂාව (TSE) හරියටම කරගන්නේ?
හරි, එහෙමනම් අපි බලමු මේක හරියටම කරගන්නේ කොහොමද කියලා. කලබල වෙන්න එපා, මේක හරිම සරල දෙයක්. මේ පියවර ටික අනුගමනය කරන්න:
👉 1. කණ්ණාඩියක් ඉස්සරහට යන්න (පුළුවන් නම්): නාන කාමරයේ හෝ වෙනත් පෞද්ගලික ස්ථානයක කණ්ණාඩියක් ඉදිරිපිට හිටගන්න. ඔයාගේ පරම්පරා පාත්තරයේ (Sc***um) සමේ පිටතින් මොනවාහරි ඉදිමීමක්, වර්ණයේ වෙනසක්, නැත්නම් අසාමාන්ය දෙයක් තියෙනවද කියලා දෘශ්යව බලන්න.
👉 2. එක වෘෂණ කෝෂයක් වරකට පරීක්ෂා කරන්න: ඔයාගේ අත් දෙකම පාවිච්චි කරන්න. එක වෘෂණ කෝෂයක් අරගෙන, මහපට ඇඟිල්ලයි, අනිත් ඇඟිලි ටිකයි (විශේෂයෙන්ම දබර ඇඟිල්ලයි මැද ඇඟිල්ලයි) අතර හෙමිහිට රෝල් කරන්න. හරියට පොඩි බෝලයක් අතේ කරකවනවා වගේ. වෘෂණ කෝෂයේ සම්පූර්ණ මතුපිටම දැනෙන විදිහට මේක කරන්න. හොඳට මතක තියාගන්න, හෙමින්, පීඩනයක් දෙන්නේ නැතුව, මෘදුවට කරන්න ඕන. රිද්දගන්න එපා.
👉 3. මොනවද දැනෙන්න ඕන? මොනවද හොයන්න ඕන? සාමාන්යයෙන් නිරෝගී වෘෂණ කෝෂයක් අතට දැනෙන්නේ සිනිඳු, ඕවලාකාර හැඩේට, ටිකක් තද ගතියට (හරියට තදින් තම්බපු බිත්තරයක සුදු මදය වගේ, හැබැයි ඊට වඩා ටිකක් මෘදුවට). ඔයා හොයන්න ඕන ගැටිති, හරිම තද තැන්, ගුලි වගේ දේවල්, එහෙම නැත්නම් යම් තැනක වේදනාවක් තියෙනවද කියලයි.
👉 4. දෙවැනි වෘෂණ කෝෂයත් ඒ විදිහටම පරීක්ෂා කරන්න: පළවෙනි එක පරීක්ෂා කරපු විදිහටම, ඒ සැලකිල්ලෙන්ම දෙවැනි වෘෂණ කෝෂයත් පරීක්ෂා කරන්න.
👉 5. සාමාන්ය දේවල් ගැනත් දැනගෙන ඉන්න:
🔹 එක වෘෂණ කෝෂයක් අනිකට වඩා ටිකක් ලොකු වෙන එක හරි, ටිකක් පහළින් එල්ලිලා තියෙන එක හරි සාමාන්ය දෙයක්. මේක ගොඩක් පිරිමි අයට තියෙන දෙයක්. ඒ ගැන කලබල වෙන්න එපා.
🔹 හැම වෘෂණ කෝෂයකම පිටිපස්සෙන්, උඩ හරියේ ඉඳන් පහළට යන කුඩා, ලණුවක් වගේ මෘදු කොටසක් ඔයාට අතට අහුවෙයි. මේකට අපි වෛද්ය විද්යාත්මකව කියන්නේ (Epididymis) කියලා. මේක තමයි ශුක්රාණු පරිණත වෙලා ගබඩා කරලා තියෙන, පසුව ශුක්රාණු පිටතට අරගෙන යන නාලිකාව. මේක ගැටිත්තක් කියලා වරදවා වටහාගන්න එපා. මේක සාමාන්යයෙන් තියෙන දෙයක්, ටිකක් මෘදුවට අතට අහුවෙයි. මේක ගැන දන්නේ නැත්නම් සමහරු බයවෙන්න පුළුවන් 'අනේ මට මොකක්හරි ගැටිත්තක්' කියලා. ඒ නිසා මේ (Epididymis) එක ගැන දැනගෙන ඉන්න එක වැදගත්. මේ පියවර ටික අනුගමනය කරනකොට ඔයාට ඔයාගේ වෘෂණ කෝෂ වල සාමාන්ය ස්වභාවය ටිකෙන් ටික හුරු වෙයි. මුලදී ටිකක් අමුතු ගතියක් දැනුනත්, මාස කීපයක් යනකොට මේක ඔයාගේ සාමාන්ය පුරුද්දක් වේවි.
🔍 මොනවද ඔයා හොයන්න ඕන වෙනස්කම්?
ඔයා මේ පරීක්ෂාව කරනකොට, විශේෂයෙන්ම මේ කියන දේවල් ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න ඕන:
⚠️ ගැටිත්තක් හෝ ගුලියක්: වෘෂණ කෝෂයේ මතුපිට හෝ ඇතුළත අතට අහුවෙන, සාමාන්යයෙන් වේදනාවක් නැති (මුල් කාලයේදී), කඩල ඇටයක්, ඇට වර්ගයක් වගේ තද ගැටිත්තක්. සමහර වෙලාවට මේවා සහල් ඇටයක තරම් පොඩි වෙන්නත් පුළුවන්, මිදි ගෙඩියක තරම් ලොකු වෙන්නත් පුළුවන්.
Credit goes to dr priya