23/12/2025
Η πολιτική τέχνη ως δοκιμασία της δημοκρατίας
Ο δημόσιος διάλογος των τελευταίων ημερών αναφορικά με το αλλοιωμένο έργο του Γιώργου Γαβριήλ ανέδειξε κυρίως πόσο βαθιά προβληματική παραμένει η πολιτική σκηνή στη Κύπρο.
Άσχετα με το τι πιστεύει ο καθένας μας για τη χρήση θρησκευτικών συμβόλων, η τέχνη του Γιώργου Γαβριήλ είναι ξεκάθαρα πολιτική. Όπως πολιτική τέχνη ήταν η La Nona Ora (Ενάτη Ώρα) του Μαουρίτσιο Κατελάν, η Γκουέρνικα του Πικάσο, ή τα έργα του Banksy. Η πολιτική τέχνη δεν δημιουργείται για να καθησυχάζει. Δημιουργείται για να ενοχλεί, να θέτει ερωτήματα, να προκαλεί δημόσια συζήτηση.
Η πολιτική τέχνη δεν αρκείται στο να είναι «όμορφη» ή ουδέτερη. Μπαίνει συνειδητά στον δημόσιο διάλογο και αγγίζει ζητήματα εξουσίας, ταυτότητας και ορίων. Δεν είναι κομματική, ούτε προπαγανδιστική. Είναι ερωτηματική. Ζητά από την κοινωνία να σκεφτεί όσα συνήθως αποφεύγει.
Η πολιτική τέχνη απαιτεί και πολιτική απάντηση. Και εδώ ακριβώς φάνηκε, για ακόμη μια φορά, ότι απουσιάζει καθολικά ένα σοβαρό πολιτικό στίγμα στην Κύπρο του σήμερα. Aυτό που είδαμε δεν ήταν πολιτική απάντηση, αλλά πανικός. Έλλειψη ψυχραιμίας, έλλειψη θεσμικού λόγου και, κυρίως, έλλειψη πολιτικής αυτοπεποίθησης. Και αυτό πρέπει να μας ανησυχεί.
Κοιτάζοντας συγκεκριμένα τη στάση της σημερινής ηγεσίας του Δημοκρατικού Συναγερμού απέναντι σε ζητήματα πολιτισμού και ελευθερίας της έκφρασης ήταν ξεκάθαρο πως αυτή δεν ήταν απλώς ατυχής. Ήταν αποκαλυπτική. Αποκαλυπτική μιας βαθύτερης πολιτικής μετατόπισης που απομακρύνει το κόμμα από τον ιστορικό του ρόλο ως φιλελεύθερης, ευρωπαϊκής και δημοκρατικής παράταξης.
Ο λόγος που υιοθετήθηκε από την ηγεσία δεν θυμίζει το μέχρι πρότινος κόμμα εξουσίας με θεσμική ευθύνη, όπως το ξέραμε. Θυμίζει λόγο φοβικό, καταγγελτικό και επικίνδυνα λαϊκιστικό. Όχι τον λαϊκισμό των άκρων, αλλά τον πιο ύπουλο. Εκείνον που προέρχεται από το πρώην κέντρο της εξουσίας και επιχειρεί τώρα να νομιμοποιήσει την αγανάκτηση ως πολιτική στάση.
Ο λαϊκισμός αυτός έχει κόστος. Και το κόστος δεν αφορά μόνο στην ποιότητα του δημόσιου διαλόγου. Αφορά στη σχέση του ΔΗΣΥ με τον προοδευτικό και φιλελεύθερο ψηφοφόρο του. Έναν ψηφοφόρο που αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι τίποτα δεν είναι πια δεδομένο. Όχι επειδή άλλαξε ο ίδιος, αλλά επειδή το κόμμα του μετακινείται μακριά από τις αξίες που τον κράτησαν πολιτικά παρόντα επί δεκαετίες.
Ναι, είναι πιθανό ο ΔΗΣΥ να περάσει πρώτος το κατώφλι των εκλογών τον Μάιο. Όχι όμως επειδή πείθει, εμπνέει ή ενώνει. Αλλά κυρίως λόγω της αδυναμίας των υπόλοιπων κομμάτων να αρθρώσουν πειστικό λόγο και να αναδείξουν ηγεσίες με ενοποιητική δυναμική. Μια τέτοια πρωτιά δεν αποτελεί στρατηγική επιτυχία. Είναι εύθραυστη και πολιτικά κενή.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η έλλειψη στρατηγικής σε κοινωνικά θέματα. Αντί για ουσιαστική αυτοκριτική και επανασύνδεση με την κοινωνία, φαίνεται να επιλέγεται ένας στενός, μικροπρεπής στόχος: η εκλογική επιβίωση σήμερα, σε σχέση με την ακροδεξιά, ώστε να διατηρηθεί ο έλεγχος της συζήτησης αύριο, ιδίως ενόψει των προεδρικών εκλογών. Χωρίς όραμα. Χωρίς καθαρό πολιτικό αφήγημα σε ότι αφορά τα κοινωνικά θέματα και αξίες. Χωρίς ανάληψη ευθύνης.
Η παράταξη ιδρύθηκε για να υπερασπίζεται ελευθερίες, όχι για να τις αμφισβητεί. Για να ενώνει, όχι για να πολώνει. Αν αυτή η πυξίδα χαθεί, τότε ακόμη και μια εκλογική πρωτιά δεν θα μπορεί να κρύψει το ουσιαστικό πολιτικό πρόβλημα: την απώλεια εμπιστοσύνης από τον ίδιο της τον κόσμο.
Το ερώτημα, τελικά, δεν είναι αν ο ΔΗΣΥ θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές. Το ερώτημα είναι ποιος ΔΗΣΥ θα φτάσει σε αυτές και ποιο τίμημα θα πληρώσει μετά.
Η πολιτική τέχνη δεν απειλεί τη δημοκρατία.
Την εκθέτει.
Και ο τρόπος που αντιδρούμε σε αυτήν αποκαλύπτει πόσο ώριμοι είμαστε ως κοινωνία.
