A materialización da idea de Termen chegou en 1920 coa presentación nunha convención de física eléctrica do Termenvoks, tamén chamado "Eterófono". A ausencia da hache non é unha errata: esta bonita palabra refírese poéticamente ao "son do éter", posto que as mans do intérprete non tocan senón que están no aire. As repercusións de semellante invención podían quedar superadas, varridas e sepultas po
lo puritanismo artístico, que adoita arrepiarse ante o inesperado, pero a Theremin tocáralle vivir e traballar na nacente Unión Soviética. Naqueles primeiros anos de furia contra o anquilosado mundo que a Revolución de Outubro deixara atrás, a política ultraprogresista trouxo consigo unha intensa vontade de ruptura e cambio de rumbo en todo o social. Ao marxe de consideracións políticas, o feito innegable é que mentres outros países e culturas erixíanse en gardiáns da tradición cultural, na Unión Soviética levaba ao extremo o culto á modernidade e apoiábase xenerosamente a artistas experimentais que na vella Europa arrastraríanse polas peores rúas, todo iso co obxectivo de dar forma a un novo cánon artístico que representase o ideal revolucionario. Doutra banda, a omnipresente electricidade era o gran símbolo do progreso científico soviético, como queda patente na soada afirmación de Lenin: "o comunismo é o socialismo electrificado". Neste clima cultural e social, a fusión de arte moderna e ciencia como expresión da ansia rompedora do país era un ideal que se podía encarnar óptimamente nun instrumento musical eléctrico e inaudito como o Termenvoks, que máis tarde sería rebautizado co nome afrancesado do seu inventor. Grazas aos esforzos do estado soviético en promocionar os seus logros sociais e culturais, o mundo empezou a cobrar conciencia do novo instrumento e os músicos europeos viron como se lles abrían as portas a un territorio creativo completamente virxe. Naqueles anos, Busoni, Respighi e Ravel coñeceron e admiraron o theremin, pero foi Edgar Varese o primeiro compositor recoñecido que algo máis tarde se entusiasmou por aquel novo son e escribiu música pensada especificamente para as súas características (xa se escribiron obras experimentais para theremin, algunhas delas con orquestra, pero non saíran da Unión Soviética nin transcendieron máis aló dunhas poucas interpretacións). Con todo, aínda que as primeiras febres creativas foron intensas nos círculos vangardistas, os resultados non chegaron a callar no mundo artístico establecido e a súa relevancia quedou reducida á categoría de anécdota ante o escepticismo da elite cultural. O propio Leon Theremin queixábase xa case nos anos 90 de que nunca se escribiron obras realmente boas para o seu invento, xa que moitos compositores acababan caendo no recurso de utilizalo para imitar sons como o do violín ou o violoncelo (ou mesmo a voz humana), polo que o repertorio popular para theremin sempre estivo dominado polas adaptacións de obras escritas inicialmente para outros instrumentos.
* texto do método "Ejercicios progresivos para Theremin de Victor Estrada
