04/04/2024
Gabaa Dhagaa Gatii Addunyaa: Haala Waliigalaa
Seenaa fi jaalalaan kan darbe dhagaa gati jabeessa fi daldalli isaanii qaroominni barii irraa kaasee dhala namaa hawwataa ture.
Seenaa fi jaalalaan kan darbe dhagaa gati jabeessa fi daldalli isaanii jalqaba qaroomina irraa kaasee dhala namaa hawwataa ture. Har’a daldalli dhagaa gati jabeessa kun indaastirii addunyaa doolaara biiliyoona 23 kan ta’ee fi albuuda baastoota, daldaltootaa fi daldaltoota kumaatamaan lakkaa’aman biyyoota dhibbaan lakkaa’aman keessatti hirmaachisudha.
Gati gati jabeessa uumamaan kan akka emeraaldii, ruubii fi diyaamandii biyyoota Zaambiyaa, Afrikaa Kibbaa, Biraazil, Taayilaandi fi Moozaambiik dabalatee irraa bitamanii addunyaa guutuutti walitti qabatootaa fi bitoota daldalaaf gurgurama. Armaan gaditti gabaabinaan daldala dhagaa gati jabeessa ammayyaa, gabaa dhagaa gati jabeessa baay’ee beekamaa ta’e, wiirtuuwwan omishaa fi daldalaa, fi agarsiisa daldalaa ibsa.
Gabaawwan Daldala Gem Gurguddoo
Iddoowwan gabaa daldala dhagaa gati jabeessa addunyaa guutuutti argamuu kan danda’an yoo ta’u, wiirtuuwwan gurguddoon magaalota idil-addunyaa keessa kan jiraatan yoo ta’u, wiirtuuwwan xixiqqoo albuuda dhagaa gati jabeessa ofii isaaniitti dhihootti argamu. Gabaawwan daldala dhagaa gati jabeessa gurguddoo fi wiirtuuwwan beekamoo ta’an hedduun isaanii biyyoota dhagaa gati jabeessa uumamaa itti argaman keessa ykn itti aananii argamu.
Giddugala Daldalaa Emerald Bogotaa
Albuudni Kolombiyaa dhiyeessii emeraaldii addunyaa keessaa %70 ol kan qaban yoo ta’u, emeraaldii qulqulluu addunyaa irratti beekaman tokko tokko kan oomishanidha. Kanaafuu uumamaan magaalaan guddoon Kolumbiyaa Boogotaan daldala emeraaldii addunyaa baay’ee kan qabdudha. Giddu-galli Daldalaa Emerald Bogota, kan Avenida Jiménez #5-43 irratti argamu, daldala kana baay'eedhaaf wiirtuu yoo ta'u, emerald qalla'aa irraa kaasee hanga faaya muramee fi polished hunda dhiyeessa. Daldaltoonni daandii irratti al-kallattiin emerald argatan gurguruuf gamoo kana kan marsan yoo ta'u, giddugalichi mataan isaa dhaabbilee daldalaa kudhan hedduu kan of keessaa qabu yoo ta'u, dhagaa gati jabeessa qulqullina qulqulluu ta'e gabaa irra jiru tokko tokko dhiyeessa.
Foorti Chaayinaa (Beruwala) .
Magaalaa qarqara galaanaa kibba Siriilaankaa Beruwala keessatti kan argamu Chaayinaa Foorti, giddugala daldalaa beekamaa fi seena qabeessa dhagaa gati jabeessa halluu hedduu qabuudha. Isaan keessaa kiriisoberii, ispiineel, turmaaliinii, dhagaa ji’aa fi garnet kan dabalatu yoo ta’u, saafiroonni biyya keessaa saayiminii gurguraman keessaa isa jalqabaati. Bitamtoonni addunyaa mara irraa yeroo hunda Chaayinaa Foorti daawwachuun faaya muramee fi foolii gaarii qabu kan gatii bal'aa qabu bitachuuf.
Daldalli dhagaa gati jabeessa lubbuu naannoo kanaa yoo ta'u, jaarraa hedduu dura kan diriiredha. Ogeeyyiin dhagaa gati jabeessa Siriilaankaa hidda dhaloota isaanii warra Moor dhagaa gati jabeessa fi mi'eessituu barbaaduuf gara Siriilaankaatti godaananii hordofu. Dhagaan gati jabeessa aadaan murame ‘Mukkarage’ jedhamuun kan beekamu yoo ta’u, kunis ‘Mukkara,’ ykn maqaa dhalattoonni Siriilaankaa warra Moors’ jedhu irraa kan fudhatamedha. Haala kanaan, Moors jecha jechaatti daldala dhagaa gati jabeessa har’aa baay’ee boce.
Muuziyeemii Geems Miyanmaar fi Mart
Miyanmaar madda dhagaa gati jabeessa halluu adda addaa qabu, kanneen akka ruubii, saafiraa fi jadeite dabalatee adda dureedha. Dhugaa dubbachuuf, Miyanmaar jadeite addunyaa keessaa %90 oomishti! Biyyattiin madda dhagaa gati jabeessa hedduu ta'uu isheetiin kan boontu yoo ta'u, muuziyeemii dhagaa gati jabeessa Burma isa gaarii agarsiisu hundeessiteetti.
Muuziyeemii gati jabeessa Miyanmaar, Yaangoon, Miyanmaar keessatti argamu, dhagaa gati jabeessa mimmiidhagoo ilaaluuf iddoo hundarra gaarii dha. Adda durummaan akka muuziyeemiitti kan hojjetu ta'us, saamuda gaarii ta'e tokko tokko bitachuufis ni jira. Maartichi ruubii, saafiraa, luqqisii, jadeite fi kanneen biroo manneen daldalaa 82 irratti dabaree adda addaa sadii irratti dhiyeessa. Gamoon kun bakka Myanmar Gems Emporium jedhamu kan daldaltoonni gem fi faaya addunyaa irraa dhufanis itti argamudha.
Giddugala Omishaa fi Daldalaa Gurguddoo
Magaalonni Hindii fi Taayilaandi hedduun gabaa daldala dhagaa gati jabeessa beekamoo hedduu kan qabanidha. Meeshaaleen daldalaa bakkeewwan kanneenitti argaman baay’een isaanii daayimandii ykn dhagaa gati jabeessa halluu qabu kan addunyaa mara irraa galfamanidha. Giddugala daldalaa gurguddoo keessaa muraasni Jaipur, Chanthaburi, fi Bangkok dabalata.
Jaayipur
Jaayipur wiirtuuwwan muraa fi daldala emeraaldii addunyaa irratti adda duree ta'an keessaa tokko yoo taatu, dhagaa qalla'aa ishee baay'een Zaambiyaa fi Biraazil irraa argatti. Namoota 200,000 ol qacartee fi dhiheenya kana dhagaa halluu qabuun alatti al-ergii diyaamandii irratti babal'achaa kan jirtu Jaayipur dhuguma lafee dugdaa indaastirii faaya ta'aa jirti.
Chaantaabuurii fi Baangkok
Taayilaanditti Chaanthaburiin bakka ho'aa dhagaa gati jabeessa qulqullinaa fi gosa hunda qabu bitachuuf ta'u garuu ruubii fi saafiraa irratti adda. Giddugalli Gems and Jewelry Center Chanthaburi keessatti argamu gabaa gems mataa isaa kan qabu yoo ta'u, dhagaa murachuu isaatiin kan beekamudha. Baangkok magaalaa guddoo dhagaa gati jabeessa addunyaa jedhamuun kan beekamtu yoo ta'u, sababa gaarii qaba. Daldaltoonni jumlaa hedduun gatiin gurgurtaa baay’ee qaala’aa ta’uu danda’us, dhagaa gati jabeessa halluu qulqullina olaanaa qabu irratti gatii hundarra gaarii ta’e dhiyeessuu danda’u.
Antwerp
Tarreen gabaa dhagaa gati jabeessa gurguddoo Antwerp osoo hin kaasne guutuu miti. Antwerp addunyaa irratti bakka daayimandii qulqullina olaanaa qabu bitachuuf mijataa ta'ee fi jaarraa 15ffaa irraa eegalee wiirtuu daldala daayimandii guddaa taateetti. Daayimandii addunyaa kanaa keessaa gara %84 fi daayimandii murame keessaa %50 Antwerp keessa darbu. Daldalli adda durummaan kan gaggeeffamu kutaa Daayimandii Kuwaartar keessatti yoo ta’u, kunis dhaabbilee daayimandii 1500 ol iskuweer maayilii tokko keessatti kan argamudha.
Agarsiisa Daldalaa Idil-addunyaa
Ulaagaa addaa wajjin walsimuun dhagaa gati jabeessa barbaaduuf addunyaa guutuutti imaluun yeroo kan fudhatuu fi baasii guddaa kan gaafatu ta’uu danda’a- keessumaa dhaabbilee xixiqqoo fi bitoota dhuunfaaf. Kanaaf, namoonni daldala dhagaa gati jabeessa irratti hirmaatan yeroo baayʼee agarsiisa daldalaa ykn caalbaasii qopheessuun dhagaa gati jabeessa adda taʼe argachuu fi bitachuu fi indaastiricha keessatti walitti dhufeenya uumuuf.
Agarsiisa Gem fi Albuudaa Tucson
Tucson Gem and Mineral Show agarsiisa dhagaa gati jabeessa addunyaa irratti isa durii fi guddaa yoo ta'u, bara 1970moota irraa eegalee ogeeyyii dhagaa gati jabeessa kiyureetaroota, barsiisota, namoota bohaartii fi ummata walitti fida. Agarsiisni kun barattoota, dhaabbilee bu'aa hin arganne, fi dhaabbilee saayinsii Lafaa, fi ogeeyyii dhagaa gati jabeessa akka irratti hirmaatan afeera. Daldaltoonni daldalaa 250 ol ta’an albuuda, fosiilii, faayaafi hojii harkaa lapidary ummataaf gurguruuf walitti qabamu. Kana malees, agarsiisni addaa muuziyeemota irraa argame kan agarsiifamu yoo ta’u, waggoota darban keessatti The Logan Sapphire fi The Ausrox Gold Nugget dabalatee. Agarsiisni itti aanu Fulbaana 10–13, 2022 Giddugala Walgahii Tucson, kan 260 S. Church Avenue, Arizona irratti argamutti.
Agarsiisa Faaya Idil-addunyaa Hoong Koong
Agarsiisni daldalaa waggaa waggaadhaan gaggeeffamu kan biraan, agarsiisni faaya idil-addunyaa Hoong Koong bara 1983 kan jalqabe yoo ta’u, agarsiisa faaya B2B addunyaa irratti isa guddaa yoo ta’u, agarsiistota 3,600 biyyoota fi naannolee addunyaa 55 ol irraa dhufan keessummeessa. Agarsiisni daldalaa kun irra caalaa meetii gaarii fi meeshaalee faaya durii kan agarsiisu yoo ta’u, meeshaalee fi meeshaalee faayaaf oolan waliin agarsiisaa fi meeshaalee qaphxii agarsiisa. Daayimandii, dhagaa gati jabeessa halluu qabuu fi luqqisiinis asitti daldalama. Agarsiisni guddaan bara 2021 July 25th-29thtti Giddugala Walgahii fi Agarsiisa Hong Kong keessatti yoo ta’u, agarsiisni biroo waggaa guutuu Amajjii, June, fi September keessa kan mul’atu ta’us.
Agarsiisa Sa'aatii fi Faayaa Baselworld
Baselworld agarsiisa daldalaa waggaa waggaadhaan qophaa'u yoo ta'u, gosoota faaya qulqullina olaanaa qabuu fi dhagaa gati jabeessa adda addaa kan agarsiisudha. Agarsiisni daldalaa Siwiizarlaanditti argamu kun bara 1917 kan jalqabe yoo ta’u, amma agarsiistota 2,100 kaawuntii 45 ol irraa kan of jaju yoo ta’u, daawwattoota gara 100,000 hawwata. Haaraa dhagaa gati jabeessa argachuu fi waa'ee adeemsa haaraa indaastirichaa barachuuf iddoo gaarii dha. Agarsiisni dhiheenya kana June 23rd, 2021 ture.
Caalbaasii Gem
Yeroo baayyee daldaltoonni dhagaa gati jabeessa fi walitti qabaan caalbaasii irratti ciccitaa addaa barbaadan ni barbaadu. Caalbaasitoonni beekamoo kanneen akka Sotheby’s, Christie’s, fi Tiancheng International yeroo baay’ee taateewwan caalbaasii faayaafi dhagaa gati jabeessa baay’ee hin argamne qofa irratti daangeffaman karoorfatu, kunis ogeeyyiin daldala dhagaa gati jabeessa meeshaalee hedduu ilaaluu fi caalbaasii akka argatan carraa ni kenna. Caalbaasiin baay’inaan faaya kan of keessaa qabu yoo ta’u, yeroo muraasaaf dhagaa gati jabeessa hin kaa’amne of keessatti qabata. Akkasumas meeshaalee durii ykn meeshaalee walitti qabaa baay’ee hin argamne ni agarsiisu. Armaan gaditti waa'ee caalbaasii beekamoo ta'an tokko tokkoo odeeffannoo dabalataa ni kennama.
Sotheby’s jedhamuun beekama
Bara 1744tti Saamu’eel Bakeriin kan hundeeffame Sotheby’s, caalbaasii dhagaa gati jabeessa Ameerikaa yoo ta’u, waajjirri muummee isaa magaalaa Niiw Yoorkitti argama. Haa ta'u malee, dhaabbatichi biyyoota 40 keessatti bakkeewwan 80 ol qaba. Waggaa guutuu caalbaasiin dachaa kan gaggeeffamu yoo ta'u, faaya adda addaa fi dhagaa gati jabeessa qulqullina olaanaa qabu agarsiisa. Caalbaasii kana qaamaan ykn karaa marsariitii Sotheby’s toora interneetii irratti argamuun ni danda’ama.
Christie’s kan jedhu
Bara 1766tti Jeems Kiriistiin kan hundeeffame yoo ta'u, caalbaasii Biriteen kun faaya adda addaa fi dhagaa gati jabeessa baay'ee hin argamne gurgura. Caalbaasiin magaalota gurguddoo addunyaa kanneen akka Landan, Paaris fi Niiw Yoork dabalatee gaggeeffama. Haa ta’u malee, caalbaasiin hedduun karaa marsariitii Christie’s toora interneetii irrattis ni argamu. Caamsaa bara 2016tti, Christie’s daayimandii Oppenheimer Blue SFr miliyoona 56.837n gurguree, faaya caalbaasii irratti gurgurame keessaa isa qaalii taasiseera.
Tiyancheng Idil-addunyaa
Waggoota kurnan dura qofa bara 2011 kan hundeeffame Tiancheng International reefuu caalbaasii dhagaa gati jabeessa guddaadha. Chaayinaa keessatti kan argamu kun caalbaasii niche kan gurgurtaa jadeite irratti adda ta'eedha. Namoonni beekamoo akka Anjeeliinaa Joolii fi Saaraa Jeesikaa Paarkiir faaya isaanii karaa Tiyancheng International gurguruun galii kanas dhaabbilee tola ooltummaa adda addaatiif arjoomaniiru. Caalbaasiin waggaatti yeroo muraasa kan gaggeeffamu yoo ta’u, qaamaan ykn toora interneetii irratti argamuun ni danda’ama.
Daldalli dhagaa gati jabeessa industirii gammachiisaa fi beekamaa ta’ee fi kanneen biroo irraa adda ta’us, milkaa’inni garuu mi’aa hubannaa, dandeettii networking mudaa hin qabne, fi walxaxiinsa dirree kanaa barachuuf of kennuu gaafata. Ciccitaa dhaalaas ta’e dhagaa dhaloota tokkoffaa, dhagaa gati jabeessa dhala namaa hawwachuu fi imala fi daldala ardiilee gidduutti jaarraa dhufaniif jajjabeessuun itti fufa.
