TOFIK NEJA

19/03/2026

17/12/2025

Abbaan tokko ilma isaatiin, "Ati kabajaan eebbifamte. Kunoo konkolaataa Volkswagen Beetle waggoota hedduu dura bitadhe... Umuriin isaa waggaa 50 ol ta'eera, garuu osoon siif hin kennin dura gara bakka gurgurtaa magaalaa guddootti geessuun hangam akka siif dhiyeessaa jiran gaafadhu" jedhe.
Ilmi kun gara bakka gurgurtaa dhaqee gara abbaa isaatti deebi'ee "baay'ee itti fayyadame waan fakkaatuuf doolaara kuma 10 naaf dhiyeessan" jedhe. Abbaanis "Gara mana gurgurtaa qabeenyaa (pawn shop) geessu" jedhe.

Ilmi gara mana gurgurtaa qabeenyaa dhaqee, deebi'ee dhufee, "Baay'ee dulloomaa waan ta'eef doolaara 1,000 qofa naaf dhiyeessan" jedhe.

Dhumarratti abbaan kun ilma isaa konkolaataa kana gara kilabii konkolaataa kalaasikii geessuun achitti akka agarsiisu gaafate. Ilmi kun konkolaataa gara kilabichaa geessuun, deebi'ee dhufee, "Namoonni kilabicha keessa jiran tokko tokko doolaara kuma 100 naaf dhiyeessan! sababiin isaas konkolaataa baayyee hin argamnee fi miseensota biratti barbaadamaa waan ta'eef" jedhe.

Abbaanis ilma isaatiin, "Iddoon sirrii ta'e karaa sirrii ta'een akka si dinqisiifatu akka hubattu barbaade. Yoo gatii siif hin kennine, hin aarin, bakka dogoggoraa jirta jechuu qofa. Warri gatii kee beekan warra dhugaan si dinqisiifatudha. Bakka gatii kee hin beekne gonkumaa hin turiin!"

17/12/2025

Barsiisaan 👨🏽 🏫 tokko daree seenee teessoo 🪑 inni irra taa'uu qabu foddaa irratti fannifamee argate.
Barattoota 👩🏽 🎓🧑🏽 🎓 ilaalee kolfe 😊.
Jecha tokkollee osoo hin dubbatin gara gabatee gurraachaatti ce'ee akkas jedhee barreesse:

📝 Qormaata – daqiiqaa 15, qabxii 30.

G1. Fageenya teessoo fi lafa gidduu jiru seentimeetiraan shallagi (1 Mark).

G2. Kofa teessoo gara foddaatti garagalfame shallagi, hojii kee agarsiisi (1 Mallattoo).

G3. Maqaa barataa teessoo foddaa irratti fannisee fi hiriyyoota isa gargaaran barreessi. (Qabxii 28).
🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣
“Barsiisaan barataa teessoo fannise qabee.” 😎. አንድ አስተማሪ 👨🏽 🏫 ክፍል ገብቶ ወንበሩን መስኮቱ ላይ ተንጠልጥሎ ተቀምጦ አገኘው።
ተማሪዎቹን 👩🏽 🎓🧑🏽 🎓 አየና ሳቀ 😊
ምንም ሳይናገር ወደ ጥቁር ሰሌዳው ተንቀሳቅሶ እንዲህ ሲል ጻፈ።

📝 ፈተና - 15 ደቂቃ 30 ነጥብ።

ጂ1. በመቀመጫው እና ወለሉ መካከል ያለውን ርቀት በሴንቲሜትር አስሉ (1 ማርክ).

ጂ2. የመቀመጫውን አንግል ወደ ጣሪያው አስሉ, እና ስራዎን ያሳዩ (1 ማርክ).

ጂ3. ወንበሩን በመስኮቱ ላይ የሰቀለውን ተማሪ እና የረዱትን ጓደኞች ስም ፃፉ። (28 ነጥብ)
🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣
"መምህሩ ወንበሩን የሰቀለውን ተማሪ ያዘ።" 😎

02/12/2023

BUNA DHUGUU
*******************
Bu'aan qorannolee woggota hedduuf namoota buna dhugan irratti godhaman akka muldhisanitti:

Bunni keemikaala 'Kaafiin' jedhamu of keessaa qaba. Keemikaalli kun ammoo sammuu si'eessuun kaka'umsaa fi humna namaa uumuun, miira dadhabbii hirdhisuun, beekama. Hammi 'Kaafiniin' nama si'eessuu fi jijjirraa haalaa-amalaa namaa irratti fidu garuu namaa namatti garaagarummaa qaba.

Kaafiniin:
● Kaafiiniin Dhukkuba Tiruu Yeroo Dheera fi Kaansarii Tiruu ittisu irratti gahee qaba. Tiruun dhukkubsatte akka gadaanisa uumtee hin dadhabne tursiisuu irratti faayida qaba

● Baattuun hadhooftuu akka dhangala'aa hadhooftuu bullaayinsa nyaataaf barbaachisu akka gadi lakkiftu waan si'eessuuf uumamuu cirracha hadhooftuu ni hirdhisa.

● Kaafiniin amala "Theophylline" qoricha yeroo tokko tokko dhukkubaa Asmii yaaluuf kennamuun wolfakkaatu waan qabuuf ujummooleen qilleensaa akka babaldhatan gochuun hafuurri nama hanqachuu yeroo Asmi nama mudatu ni hirdhisa. Kaafiniin kana gochuuf garuu buna sinii hanga afuri dhuguu nama barbaachisa.

● Carraa dhukkuba sirna narvii kan qaamni ajaja malee akka sosocho'uu fi hollatu godhu "Parkinson's Disease" ni hirdhisa. Dhukkuba Sukkaara Gosa Lammeessoo, Dhukkuba Onnee Akka Tasaa, Kaansiriilee qaama garagara hirdhisu irratti gahee muraasa wohii qabaachuu akka danda'u qorannoolen dhihoo bahan ni muldhisu.

● Kaafiniin qorichoota dhukkubbi woyyeesan (antipain) heddutti makamuun dhukkubbi woyyeessuu irratti gahee qaba. Akkasumas dhugaatilee humna kennan (energy drink) adda adda keessatti dabalamuun humna akka kennu ni godhama. Qorichoota ulfatinna qaamaa hirdhisuuf tajaajilan irratti dabalamuun namonni humna argatanii sochii qaamaa akka godhan si'eessuf jecha itti dabalamee ni tolchama.

---
● Sammuun keenya si'eessummaa Kaafinii kana barachuu danda'a. Kanaaf araada namatti ta'uu, si'a'inna san argachuuf hamma dhugnus yeroo gara yerootti akka daballu nu gochuu danda'a. Dhuguu barree tasa addaan kutuun ammoo bowwoo, biibbaa, tasgabbii dhabuuf nu saaxila.

● Kaafiniin hobbaatiin godhee daa'ima gadaamessa keessatti guddinna irra jiru bira waan dhaquufi akkasumas haadhootii ulfaa irratti dafee dhiiga keessaa waan hin xuuxamnee fi hamma dhiigaa hobbaatiif daa'imni argatan waan hirdhisuuf yoo baay'ate ulfi akka nama irraa dhangala'u gochuu danda'a. Kanaaf haati ulfaa takkaa fi ulfaayuu barbaaddu guyyatti buna sinii lamaa olii otoo fayyadamuu baattee ni gorfama.

● Hormoonota hirriba akka rafnu godhan irratti dhiibbaa gochuun hirriba sirritti akka hin rafne ykn nu hin qabne gochuu danda'a. Haalli kun garuu adaduma namni bunaa dhugaa Kaafiiniin wolbaratuun hirdhataa deema. Haala kanaaf garuu buna gara galgala yeroo hirribaaf deemanitti dhuguu dhiisuun ni danda'ama.

● Onnee si'eessuun yeroo gababduuf dhahannaan onnee fi sosocho'iinsi dhiigaa akka dabalu gochuu danda'a. Akkasuma yeroo gababduu dhugame san booda jirtuuf dhiibbaa dhiigaa kan olkaasu ta'ullee; dhiibbaa dhiigaa dhaabbiin ol hin kaasu.

● Namoota Cinqaa Sammuu qaban irratti, kaafiiniin hedumminaan (sinii afurii ol yeroo tokko) yoo fudhatame sodaa, tasgabbii dhabuu, naasuufi cinqaa san itti hammeessuu danda'a. Garuu namoota Muukuu qaban irraa muukuu woyyeessuu irratti gahe qaba.

● Namoota tokko tokko irratti gubaa-laphee aasidiin garaachaa gara kallatti kokkee oldeemuun uumamu (GERD) - 'Qaar' isa jedhaniin san hammeessuu danda'a. Akkasuma haadholii garmalee buna baay'isan irratti carraa lafeen haphachuu ni dabala.

---
Bunni Kaafiniin alas Vaayitaminoota (B2, B3, B5) fi albuudota akka magnesium, manganese, potassium of keessaa waan qabuuf wolnyaaticha garagara qaama keessatti godhanis garagaaru danda'a.

Daa'immaniif ijoollee umriin isaanii woggaa 12 gadi ta'an buna akka hin dhugne gorfama. Dhahanna onnee fi dhibbaa dhiigaa dabaluun, sodaaf cinqaan,hirriba dhabuun, jijjiramni haalaa-amalaa isaan mudachuu waan danda'ufi.
---
---
Fayyaa ta'aa!
Bunaaf nagaa hin dhabinaa!
Horaa, bulaa, deebanaa!
---
©Dr. Nuredin Luke

29/04/2023

25/04/2023

Bakka dhaabbachuu hin qabne hindhaabbatin,bakka kabajaafi eenyummaan kee gatii itti hin qabne,bakka mormii,bakka hinaaffaan itti heddummaattu irraa gori!

Eeee
Nama si hin fakkaannerraa siqi,nama namooma hin guunne,nama cubbuu dalaguufi nama namummaan itti hin dhagahamnerraa baqadhu!

Jaaloo
Yeroon abbaa qabdii beeki,yeroo,yeroodhuma kee hin tahinirratti obsa horadhu malee,yeroo si hin fakkanne keessa waa hin dubbatin,dhiirti bakka hin galletti, waraana hin liqqifattuu beeki,goota taatu dabeessatu sirra oolaa beeki,beekaa taatu wallaalatu nama sitti kolfisiisaa hubadhu!

Obbolaa
Beekaafi hayyuu biratti,Afaan kee qabadhu,arraba kee lugaamadhu,ati itti dhaquu keetiif gaddanii,sitti dhufuu isaaniitiif gaabbanii beeki!

Hey
Waa hunda hin beeka hin jedhin,namni hunduu waan isaa laafuttu jiraa yaadadhu,dandeettiifi humni nama maraatuu,garagaraa xiinxalli!

Kanaaf
ati eennu?eessa jirta?eenyu wajji imalaa jirta?garam deemaa jirta?umriin kee hoo meeqa?yoom bakka karoorfatte geetta? Moo karooruma hin qabdu? Kaayyoon kee maali?Galmi kee hoo?aduu dhiitee bariitu,ati eessa jiraataa jirta?moo yaadaan balali’aa oolta?

Yes
Uf argadhu!