05/06/2024
Waxaynu nahay bulsho cidlo ka wada kibirsan.Iska ma lihi e’ waxaynu nahay ummad nolosha ba u arka had ba dacalka yar ’e kooban een ka joogno. Bilmetel; waxaad arkaysa qof wax bartay,(Sheikh, Dhakhtar, Injiineer, duuliye, Macallin,Ganacsade,qareen,siyaasi,Askari….iqk) waxuu doonaba ha bartee iskii ayuu isku cajabiyay__oo dadka kale ba waxa u yaqaan looma yeedhan nolosha asal-madoorshe ka ah. Tusaale:
•Dhakhtarku waxa uu qaabila bukaanada isaga oo afka taagaya oon hadal ba qaadi karayn, oo kalidii dunida ba inuu wax yaqaano is moodaya__oo kaaga darane,bukaankii xaaladiisa ka xog warami lahaa kolba haddalka ku goynaya , ugu danbayna FAR raad ka shimbiruhu ka qurux badan yihiin ayuu si kibir leh soo qoraya.
•Macallinku waxa u ardayda wax ugu sharaxayaa si jees-jees leh, oo waakan ardaygii wax fahmi waaye ee su’aal waydiiya ku leh ,isagoo dhoolo cadayn khiyaamo leh adeegsanaya “ Waxaad kusoo baratay fasal hebel, ama waxaad ku qaadan doonta marka aad gaadho MAADO-heblaayo/ heerka noocaas ah”.
•Siyaasigu dad kaba waxuu u haystaa CAQLI-LAAWEYAAl aan waxba fahmi karin (marka aynu ka fiirino habka ay inoola dhaqmaan). Fiiri wax yaabaha ay inoo sheegayaan uma malaynayaan in ay la hadlayaan dad CAQLI-leh-oo kala saari kara waxani ma DHABAA-mise-WAA DHALANTEED. Waaka kibir darteed, afka iyo sankaba kor u taagaya.
•Ganacsadaha laba shillin u yara ururto, dad ka kale waxuu u haystaa ma shaqeysteyaal aan lahayn maskax ku filan oo ay wax ku kayd sadaan,ayna faqri u yihiin ma shaqaystanimadooda iyo caajislawnimadooda awgeed. Wad uun. Waxaynu u badan nahay wada taabtaas! Khiyaalkeenna kooban iyo waayo’arragnimadeena yar ee nololeed ayaa inoo sawirta inaynu ka kaaftoono bani-aadamka intiisa kale. Balse, xaqiidu aadamuhu wuu isku baahan yahay si xikmadaysan oo Eebbaha Koonkan iyo waxa ku dhex jiraba leh uu ugu talo galay. Mana jirto cid iskeed isku filaansho gaar ah nolosha ka gaadhi karta dhinac walba. Bilmetel, dhakhtarka maxay xirfadiisu macno samayn lahayd bilaa bukaan? Macallinka maxay tari lahayd aqoontiisu arday la’aan? Taajirka maxay qiimo u samayn lahayd hodantinnimadiisu, hadduu shaqaale u shaqeeya oo caawiya waayo? Beeroolaha muxu badarkiisu faa’iido yeelan lahaa hadduu waayo cid ka isticmaasha ? Ganacsadaha muxu agabkiisa/ adeegiisu noqon lahaa hadduu waayo macmiil ? Sheekha cilmigiisu muxu qiimo yeelan lahaa hadduu waayo cid dhagaysata? Wax badee.. Dhabtu waxay tahay inaynu isku baahan nahay ka-aadame ahaan, salkana nolosheenu ka xidhiidhsan mid ba mid ka kale, aynuna u baahan inaan is-ixtiraamno, is qadarino, isna xushmeeyno keenaba-keena kale. Waa kii Sheekh Mustafe lahaa “Qofka ixtiraam iyo qadarin kuu muujiyaa wuu ka qiimo Badan yahay qof wax ku siiyay,hantiddu wax wayn maaha, qofka dadnimadiisa iyo shaqsiyadiisa ayaa ka mudan dhaqaalihiisa iyo hantidiisa”. Aslan bana, awoodda kaa dhigaysa mid xoog badan waa liidasho. Hantida ka dhigaysa mid kibir badana waa caydh. Mansabka ka dhigaya mid dadka kale iskala wayn waa garaad-yari . Aqoonta, xushmada, hodantinimada, saraynta waxa laga helaa kuwa aan is kibrin.
“Ragoow kibirka waa lagu kufaa kaa ha la ogaado” – Ismaaciil Mire.