https://www.facebook.com/911996015489915/

Somali Entrepreneurship, Birmingham (2026)

28/02/2025

QOF AANAN GARANAYN WAXA UU RABO IYO MAQAAXIYAHA SOOMALIDA MAXAA KALA HAYSTA?

Maqaaxidu waxa ay u adeegtaa dad iyagu raba in ay cunto cunnaan dadkaas uma yimaadaan cunto cunid oo kaliya, waxa kale oo ay soo raadsadaan in ay dhaxlaan waaya-aragnimo ka duwan tii ay h**e u haysteen.

Lakiin maqaayuhu badi waxa ay dhib ku qabaan qofkan u imanaaya, ee raabaayi in uu ka cunteeyo ma yaqaano sababata uu u yimid maqaaxidan iyo waxii uu cuni lahaa.
Tani waa caqabad, ka weyn caqabadaha caadiga ah ay ganacsiyada kale qabaan. Sidaa darteed qofka galayaa ama yeelanayaa mehrad iibiso cunto waxa uu u baahanhay in uu saddex aqoon wax uun ka yaqaano:

CILMI-NAFSI

Marka aad ka eegto dhinaca cilmi-nafsiga fahanka maqaaxida, waxa aad ogaanaysaa in dadka kuu soo cunta doonanayaa qaarkood aynan awoodin go’aan qaadashada waxii ay cuni lahaayeen, maxaa yeelay, waxa ku dhacay xanuunka go’aan qaadasho la’aanta. Sidoo kale maskaxda bini-aadanka waqtiga aan joogno marka aroorta h**e ay soo kacdo waxaa u bilowda kal doorasho tiro badan oo go’aamo dhowr ah wadata, taas ayaa mashquulisa inta badan, sida; ma waxa aad aadaa muqaaxi heblaayo mise, ma waxa aad cabtaa qaxwo mise shaah iyo qaar kale oo badan. Iyada oo ay intaasi jirto, yaad haddana waxaad arki maqaaxi, ku leh waxa aan kariyaa 320 shay oo diiwaankeeda cuntada ka muuqdaan, waxa ay uga sii daraysaa qofkii marka h**eba go’aan qaadashadu ay ku adkeed culeys kale oo tiro beela ah.

Sidoo kale cilmigan waxaa jirta kalmadan “The Paradox of choice” qofka marka uu doorashadu ku badato dookhuna wuu ka xumaadaa kala doorashadu way ka xumaataa, go’aan qaadashadu way ku adkaataa wuuna yabaalaa. Taasi waxa ay isla markaaba qofku ku hogaamisaa qanaaco la’aan iyo in uu eeda dusha kaga tuuro maqaaxida iyo cida iska leh. Qofka hadduu maca isla markaa wax doorto, waxaa laga yaabaa in uu ka qoomameeyo uu yidhaahdo malaha waxaa ka fiicnaan lahaa in aad waxaa kale doorato, taasina ay keento waligii in uu ku saluugsanaado.

Waxaa waxaasi lagaga badbaadi karaa diiwaan cunto kooban, fudud, si sahlan loo fahmi karo. In macmiilka talooyin la siiyo marka uu yimaado, isla markaana horay loogu soo jiheeyay meeshii uu ka soo arkay markii h**e. Sidoo kale fariintada h**e u gaarsii oo ha ahaato mid jiheynaysa dadka inta ay kuu iman.

CILMI-SAYNIS

Cilmiga sayniska waxa door muhiim ah uu ka qaataa dadka iyo cuntada sida ay isula falgalaan. Isla falgelida cuntada iyo qofka waxa saamayn ku yeesha; baahida, xaalada cadifadeed ee uu qofku markaas ku suganyahay iyo hiddesidaha (Hungary, mood, genetic)

TUSAALE

1. Heerka baahida: Qofku marka uu is leeyahay wax uun aad nafta ku ceshato illahay haku gaarsiiyo iyo marka uu faakideysi wax u cunayo way kala duwantahay wuuna kala cabasho badanyahay.
2. Hiddesidaha: Dadyowgu qaar waxa ay u samaysanyihiin dad ka soo jeedo dad ab-ka-ab cunto uun ku mashquulsanaa oo cuntada aqoon iyo garasho fiican oo xeeldheer u leh oo ay laabtooda iyo maskaxdooduba cunto uun ka buuxdo
3. Dheecaansidaha: mar marka qaar marka ay dadku ku jiraan xaaladaha is bedbedelka dheecaansidayaashooda ayay isla badbadeshaa rabitaanka cuntada iyo u kala magacbixinteeda.

Waxaa waxaasi lagaga badbaadi karaa in ay dadka iska leh mehradan ay fahmi karaan cilmiga diiwaanka cuntada, una naqshadeeyaan kolba xaaladaha is bedbedal ee ay dadku ku jiraan, sida ay kolba ugu raaxaystaan cuntada, iyo sida ay xaalada ula jaanqaadi karaan macaan, dhannaan, qabow iyo kuleyl.

CILMI-DHAQAMEEDKA

Mararka qaar, dadyowgu waxa ay salaka ku hayaan cunto dhaqameedkii iyo cuntooyinkii ay hooyadood ku anqarisay ama ay ku soo koreen markii ay yaraayeen, markaas oo kale way adagtahay in uu wax cusub uu qofku ku leexdo ama uu ku qanco in uu cuno.
Waxaa waxaasi lagaga bixi karaa in macaamiisha wacyigelin badan loo sameeyo oo loo sheego, cuntadana ku cusub, goorta la cunno, sababta loo cunno iyo waxa ay cuntooyinka kale ee uu haysto kaga duwantahay.

Dadka maqaaxiyaha furanayaa haddaynan fahankan iyo aqoontan toona haysan waxa ay isku arki doonaan danbiilayaal aan waligood danbigooda la cadayn, waxa ay isku arkidoonaan in ay iyagu qaldanyihiin, waxa ya la baaxaadegi doonaan kumaananka qof ee soo booqday in ay dhookhooda la ciyaaraan, jihadana ka lumaad ugu danbayn, inleen nin asagiiba dhibta haysato aanan garanayn haddaad adigu dhakhtar u noqoto, maalinwaliba waxa ku haysandoona canaan iyo isciil kaambin aadan mudneen.

Fadlan adiguna fahan isagana fahansii, in uu garto waxa ka qaldan.

La soco Jimcaha bisha soo socoto ugu danbaysa
Mohamed Jibrill

27/12/2024

TAXANE #245 GUULDARADA BADEECADDA/ADEEGA AAN SUUQA KU HABOONAYN (PRODUCT-MARKET-FIT FAILURE)

Waxaa keena guuldarada noocan ah 10 arrimood oo kala ah:

1. In aan fahan laga haysan macmiisha la beegsanayo
2. In aysan ahayn xalka saxda ah ee dhibta jirto badeecadda/adeeggan
3. In aysan badeecaddan/adeeggan lahayn wax ay kaga fiicanyihiin kuwa kale ee dhigooda ah
4. In suuqu uu yahay suuq ay badeecaddan/adeeggan kuwa la mid ah buux dhaafiyeen
5. In uusan suuqu wali diyaar u ahayn badeecaddan/adeeggan in la geeyo
6. In fulinta badeecada/adeega suuqa si qaldan loo fuliyo
7. In la iska indhotiro rabitaanka/soo jeedinta & falcelinta macaamiisha
8. In badeecada/adeega iyo qiimuhu aysan is naasibayn
9. In aysan suuqanba fursado ka jirin
10. In suuqgeynta aan loo marayn sidii la rabay

Haddaadan 10 arrin midba sidii uu yahay, cilmiga iyo caqliga uu u baahanyahay aadan ku waajihin, ganacsiga waxa uu kula galayaa god madow, waxaana dhici doonta in aadan ganacsigaaga ku guuldaraysato isla maraana suuqu iska kaa soo celiyo oo aad dib uga noqoto adiga oo ciil, cuqdad , cadho iyo caloolyooba qaba.

Si aynan intaa kuugu dhicin, si aad uga badbaado 10-kan arrimood samee:

1. Samee cilmi baadhis baaxad wayn, dhis badeecad/adeeg shakhsiyadeysan oo aad macaamiisha iyo deegaanka aad joogto markaas ku jaangoyso. Joogtee oo had iyo jeer suuqa aad ka ganacsato indhaha ku hay lana soco. Adigu waxaad jeclaato uun ha iska samayn. Inta badana ganacsataga habeen iyaga oo hurda yay ku soo dhici in uu wax sameeyo, isla markaaba wuu sameyn, laba qof yaa u sheegi jecaylkooda isla markaaba, waa loo baahanyahay ayuu is dhihi. Halkii qof-ka waxa uu u sheegay iyo waxii niyadiisa ku soo dhacayba uu cilmi baadhis ula carari lahaa waxa uu ka horaysiin fulinteeda, rabitaankiisa iyo jeceylka qof aan munaasib ahayn.

2. Ganacsiyadu waxa ay u jiraan in ay xaliyaan dhibta macamiisha, ha xalinin dhib adiga si gaar ah kuu haysto hana xalinin dhib qof kale si gaar ah u haysato xali dhibaato dadka oo dhan wada haysato isla markaana ku ogow cilmi baadhistaada dhexdeeda dhibaatadaa ama baahidaas ay qaban dad badan oo bulshada kamid ah macaamiilna kuu noqn karta.

3. Meel Fadhiiso, badeecadaha kale ee kula tartamaayo soo qaado, tusaale hadduu yahay saambuuse cabbir saddexdiisa xaglood, miisaan saar culayskiisa, hilibka ku jiro cabbir, qudaarta ku jirto cabbir, dhadhami, cusbada ku jirto dhadhami, toonta iyo bisbaaska lagu daray dhadhami, adiga oo yaqaano kaaga inta uu kaga fiicanyahay u sheeg macaamiisha oo la wadaag oo ku dheh keyga intaas oo shay yuu kaga fiicanyahay kuwa kale ee suuqa lagu gado (waxa jirta asluub gaar ah oo loo sheego) ha iska dhihin uun.

4. Marka h**e ee aad suuqa galaysid ha galin suuq laga buuxo, eego meel banaan oo cid buuxiso wayday, ama cid ka shaqaysata wayday ama wax isla markaa magaalada ama deegaanka aad joogto ka maqan. Ha u gelin ganacsiga hebalba wuu hayaa oo dada badan yaa u gal, wax kale oo maqan keen ka faa’iidayso, cida wax lagaga deydaa adigu noqo ha noqon qofka dadka wax kaga deydaa.

5. Ganacsigu waxa uu maraa afar marxaladood (Introduction, Growth, Maturity and Decline) baro oo fahan marxaladaha uu maro ganacsiga, marxalad waliba baahidi uu qabo ganacsiga sii marxaladna ha siin waxii uu u baahnaa wax ka badan.

6. Had iyo jeer mudnaanta sii waxa ay macamiishu jecshay maaha hadda waxa uu macmiilku jecelyahay waxa aan ka hadlaynaa had iyo jeer waa wadar shakhsi intuu kugu dhaho waxaas samee markiiba hala cararin oo ha samayn. Haddii kale shakhsi ayaa ashkhaas kaa galaafan. Maalgalin badan ku bixin sidii aad u sugilahayd tayada ay macaamiishu rabto iyo joogteynta hormarinteeda.

7. Ha dhayalsan haddii uu macmiil falcein taban ku siiyo hana ku degdegin oo ha u qaadan sida ay tahay ka fikir, ka diyaari naqshad cilmi baadhis, su’aalo iska waydii kadibna dhammaan macaamiishada kale waydii. Inta aad macaamiishada kale wax waydiinayso u hayso wax 50% noqon kara run iyo 50% noqon kara been.

8. Fahan dadyowga badi waxa hagayaa waa qiimo, haddaadan adigu si gaar ah ugu adeegayn dadyow iyagu illaahay wax siiyay oo aan lacag ka fikireen. Walow iyagu laftooda haddii ay qiimaha iyo badeecada/adeega is naasibeyn ay curfi ahaan kugu diidi doonaan, lakiin haddana had iyo jeer qiime u qalmo shayga aad gadayso ku jaangoo, dadka waxaad rabto ha u sheegin, cid kaa dhagaysanaysaa ma jirto, haddii maanta lagaa dhegaystana berri lagaa dhagaysan maayo.

9. Isticmaal qalab kugu caawin kara in aad suuqa iyo dhaqdhaqaaqiisa la socoto oo had iyo jeer ku fooganaato suuqa dhankuu u socdaa iyo maxay tahay sababta uu dhinacaa ugu socdo.

10. Had iyo jeer ha ku kedsoomin, meel ay macaamiishaada joogin fahan mowjadaha aad ka soo geli karto ay macaamiishaadu dhagaysato, haddii kale toogta sida aad ugu garacayso meel aan meeshii ahayn ayay xabadu kaa dhamaan.
Ogow, ganacsiyo badan oo Somaaliyeed yaa sannad walba u kaca sababatan.

Mohamed Jibrill
La soco taxanaha bisha soo socoto

29/11/2024

TAXANE #244 SABABTA QOF WALIBA OO GANACSI GALO UU UGU GUULDARAYSTO MA TAQAANAA?

HAA! Waxba waqti ha isaga lumin in aad qoraalkan akhriso.
MAYA! Si fiican oo u akhri qormadan.

Ganacsigu saddex cadaw ayuu leeyahay oo dilaa ah,

1. Tartamayaasha Suuqa (Competition)
2. Cidhiidhiga (Limitations)
3. Hubanti-la’aan (Uncertainty)

Haddaadan shirkada suuqa kugula diriraysaa iska dhicin kareen, oo aadan ka adkaan karin, haddaadan waxyabaaha cidhidhiga kugu ah beeqansan kareen, isku filnaysiin kareen, isku dheelitiran kareen, haddaadan aqoon meesha aad u socoto iyo meesha aad ka timid, oo aadan garneen berri waxa dhici doono iyo sida xaal noqondoono, guuli kaa dheer.

Culimadii ganacsiga waxa ay ka fikireen, si looga badbaado saddexdan dilaa, waxa ay sameeyeen aragti ay ku soo koobeen saddex ‘M’ ay ugu talagaleen maraynta ganacsiga.

1. MAAL (MONEY) – Hatida lacageed ay shirkadu ku shaqeyso ama mid markii h**e la galiyay ha noqoto ama mid isla markaa ay ku shaqaynayso ha noqoto

2. MOOD (MATERIAL) – Agabka shirkada ay ku shaqaynayso, mid iyadu ay isticmaalayso ha noqdo ama mid ay dadka ka iibinayso ha noqdo

3. MURUQ (MAN) – Dadka u shaqeeyo shirkada madax ha noqodaan ama mijo ha noqdaan

Mid waliba oo ka mid ah saddex arimood in xoog iyo xeeladba la isugu geeyo ayuu doonayaa:

MAAL (MONEY)

1. In si caqli iyo cilmi ku jiro loo maareeyo qulqulka lacagta (Cashflow management)
2. In lacagta loo qoondeeyo si cilmi iyo caqli ku jiro (Budgeting)
3. In la sugo in la faa’iido lana joogteeyo (Profit & sustainability)

MOOD (MATERIAL)

1. In la joogteeyo tayada iyo kala go’id la’aanta (Quality & Reliability)
2. In si fiican loo maareeyo alaabta lagana ilaaliyo si xun u isticmaalka (efficiency & waste)
3. In dadka alaabta laga soo gadanayo si fiican loola macaamilo (Cost effective negotiation)

MURUQ (MAN)

1. In la shaqaalaysiiyo dad hibooyin leh
2. In la tababaro oo xirfada loo kordhiyo
3. In ay shaqaalahaas helaan qanaaco

Sababaha ganacsiga uu qof waliba ugu guulaysan la’yahay waxa horyaala qof waliba caqabado ku xeeran saddexdan ‘M’ ee aan aragtida maaraynta ganacsiga ku sheegnay iyo mid waliba in uu saddex u baahanyahay, waxaa ka mid ah caqabadaha intan:

MAAL (MONEY)

1. In dakhli joogta ah ku soo gali waayo iyo in kharashku bato oo uu faraha ka baxo
2. In aadan aslanba lacag haysan, oo aadan shaqaalaysiin karin xirfadlihii aad u baahneed ama aadan samayn karin suuqgeyntii aad meel fiican ku gaadhi lahayd
3. In uu sicir barar yimaado, oo biilashii oo dhan ay kor u kacaan lana faa’iidi waayo
4. In aad weydo cid deyn iyo deeq toona kuga caawiso
5. In ganacsiga lacagtii laga sugaayay in uu kharaska ku daboolo, isla markaana faa’iido laga helo la waayo

MOOD (MATERIAL)

1. In mararaka qaar ay badeecadu kala go’do ama daahdo
2. In badeecdu buux dhaafto bakhaarka ama laga waayo
3. In tayada la sugi waayo oo ay tayadu xumaato
4. In is badbadal badan uu ku dhaco qiimaha soo iibsashada
5. In meelaha lagu keydinaayo badeecada yaraato ama cidhidhi noqoto

MURUQ (MAN)

1. Xirfadlihii loo baahnaa oo aan la helin
2. Tegida shaqaalaha oo badato
3. Isfahanka kooxaha oo aad u yaraado ama khilaafka oo bato
4. Tababarada loo baahanyahay oo la heli waayo
5. Shaqaalaha oo ku madax adeega in ay isbadalka diidaan

Dhammaan caqabadahan oo is barkan ayaa keensanaaya in uu qof waliba ku guulaysan ganacsiga, waxaa intaa dheer ganacsigu waxa uu u baahanyahay in uu isla helo caqli iyo cilmi labaduna baddi la iskuma helo.

Qofka kaliya ee ganacsiga ku guulaysan kara waa qofka fahmo haduu leeyahay caqli ku filan, uu ganacsi ku maamulo, waa in uu ku darsado aqoon uu ka helo meela kale. Haddii uu cilmi leeyahayna, waa in uu isku xeero dad caqli badan oo isaga ka caqli badan.

Si aad ganacsiga ugu guulaysato oo aad ka mid noqoto dadkaas tirada yar leh ee ganacsiga ku guulaystay fadlan isku dey in aad fahanto MAAL, MOOD iyo MURUQ iskuna dheelitirto dheeltirka ay u baahanyihiin.

Muruqu, had iyo jeeraale waxa uu ku tiirsanyahay maalka iyo moodka la’aantoodana ma shaqyan karo.

Moodku, waxa uu u baahanyahay muruq lagaga shaqeeyo iyo maal marka horaba lagu soo iibiyo haddii kale maba jiraayo.
Maalku, waa in uu muruq xirfadle ah oo fahmi kara ilaalintiisa iyo isticmaalkiisa iyo mood tayo leh oo la soo galiyo si faa’iido looga sameeyo uu helaa.

Mohamed Jibrill
La soco taxanaha bisha soo socoto

25/10/2024

TAXANE #243 GANACSIGA IYO MAARAYNTA MAALIYADA/XISAABAADKA

Badi ganacstada Somaaliyeed, waxa ay ku guulaysteen oo ay si xeeldheer uga shaqeeyaan xisaabinta shirkadahooda, wayna ku amaananyihiin. Waxayse meesha ka saareen maaraynta iyo si qoto dheer u fahmida dhaqaalaha soo golo sida uu u soo galo iyo halka uu ku baxo.

Taasi waxa sababay, uma kala saarna yaa shaqada maailiyada ama xisaabaadka qabto? Ma isku midbaa kalmadaha, xisaabinta xisaabaadka, maareynta maaliyada iyo maareynta kharashaadka?

Waxaan ula jeednaa xisaabinta xisaabaadka (Financial Accounting), maareynta maaliyada (Financial Management) iyo Maareynta Kharashaadka (Management Accounting/Cost Accounting).

Isku dhex qasanka saddexda xirfadood ama shaqaale, ayaa waxa ay keentay in ay ganacsiyo badan ka gudibi wayaan umul-raaca. Oo ganacsigu markaa uu dhashaba ma hanaqaadee wuu dhintaa.

Kal duwanaashaha saddexdaa xisaabiye iyo shaqada ay qabtaan waxa aan ku soo koobay sawiro kookooban oo aan shaqadooda idinku tusaalaynayo.
Ganacsiyadu, waxaa la sheegaa in ay badi laba jeer uun khatar/halis gali karaan waa marka ay ku guuldaraystaan waxqabadkooda (Operational Risk) iyo marka ay ku guuldaraystaaan maaraynta maaliyadooda (Financial Risk).

Maanta maadaama aan arrimaha maaliyada ka hadlayno aan soo qaadano hal wax oo tusaale u noqon karo kal garasho la’aanta xisaabiyaaysha iyo halista ay ganacsiga u keeni karaan.

DIIRIYE ELECTRONICS

Waa shirkad iibisa mobile, computers, tablet, cameras iyo waxyaabaha yaryar ee agabkaas loo isticmaalo. Diiriye waxa uu galay cidhiidha ah in ay lacag badan suuqa kaga maqnaato, bakhaaradii uu deynta ka soo qaadanayay sumacadii ka dhexeysay xumaatay oo ay deyn danbe in ay siiyaan ka joojiyeen, badeecada uu bakhaarka ka soo buuxiyana socodkeedu yaraaday.

Deynta macaamiisha waxa ay ku soo celiyaan 90 maalmood. Bakhaarada diiriye uu ka soo qaato deyntana waxa ay ka rabaan 60 maamood gudahood in ku bixiyo deyntii h**e. Halka alaabta ay bakhaarka ku jirto ama ku gadanto 180 maalmood. Diiriye 180 maalin ayuu alaabta bakhaarka ku hayaa, marka uu gadana 90 maalin ayay macmiilka kaga maqnaataa lacagta, halka uu bakhaarku uu alaabta ka soo qaato rabo in lacagtiisa ku helo 60 maalin (180+90-60 = 210) farqiga lacagta waqtiga laga rabo in uu iska bixiyo iyo in ay diiriye lacagtiisa u soo hoyato waxaa u dhaxeeya 210 maalin.

Diriye,qof ka sugaayo 210 maalin lacag ma jirto, saddex arrin unbaa u gudboon

1. in meesha ka cararo uu iska xiro dukaanka,
2. in uu kolba cid lacag ka soo qaado uu midba mid kale ku dabaro iyo
3. in oo raadsado xirfadle maraynta nooca xisaabtan aqoon u leh.

Sida aad ku aragto sawirka Financial Manager waxa ay dhacdadan diiriye ku dhacday la xidhiidhaa Working Capital Management waana isku dheelitirka deyn bixinta, deyn qaadashada, alaab ku haynta bakhaarka iyo lacagta qasnada kuugu jirto.

Ganacsade qasab maaha in aad adigu taqaano, sida loo maareeyo, misena aadan awoodin in aad yeelato 3 xisaabiya, lakiin waxa qasab ah mararka qaar in aad kiraysan karto xirfadle mar uun kuu fahansiiya ama kaa caawiya oo nidaamka hal mar kula dajiya.

Xisaabiyaha hadda kuu joogo, ama wax kuu xisaabiya ee kula taliyo, haduu ku yidhaahdo, kaliya waxaad u baahantahay uun in aad wax xisaabiso oo aad sanadkii uun warbixin kooban diyaariso, haka yeelin waxa uu kugu wadaa in aad aflibaax ku dhacdo.

Mohamed Jibrill
La soco taxanaha bisha soo socoto

25/10/2024

Akhayaarata sharafta leh ee ku xidhneed page-keena waxa aan ka raali gelinaynaa intii aan ka maqnayn hawada.

Hadda kadib waxa aan idinla wadaagi doonaa taxanayaasheenii ganacsiga Jimca waliba oo bil u danbayso laga bilaabo maanta.

Halkii ay markii h**e ka ahayd toddobaadle hadda waxaan u badalnay bille

Mahadsandiidn

23/02/2024

TAXANE #242 DHIBANE U AHAANSHAHA FAA’IIDADA KHIYAALIGA AH

“Dhammaan buugta aduunka taalo oo dhan haddaad aqrido kuu sheegi maayaan shaqadaada maalinlaha ah, haddaad tahay midkood ganacsi bilow ah ama koraaayo” Waxaa sidaa tidhi Ruch Lowbridge.

Waxaa jira aragti caam ah oo ay qabaan Soomaali badan, ganacsi la furo in uu iska barakoobi uusan u baahneyn aqoon iyo xeeldheeri.

Dhibta ugu wayn ee haysataana waxa weeye ganacsatada Soomaliyeed ma kala fahmi karaan waxa ay kala yihiin labada buug ee lacagta (Cashflow Statement) iyo buugga faa’iidada iyo khasaaraha (Profit & Loss Statement).

DHACDO AAN QORAY MAANTA OO KALE 10 SANNO KA HOR:
Dhacdadan waxa ay qusaysay sida loo maareeyo halista ganacsiga ku timaado iyo baalmarida sharciga. Waxa aanan dhacdadaas ku ogaaday in ay adeegaha (ganacsadaha) iyo loo adeegaha (macmiilka) labaduba ay dhibane u ahaayeen dhib ay iyagu geesteen.

Ugbaad Care Ltd, waxa ay ahayd shirkad bixiso xanaanaynta caruurta, waxa ay xanaanaynjirtay 10 ciyaal ah oo ay walidiintood ka shaqo tagaan. Waxa ay siinjirtay adeeg xanaano oo 16 sacadood ah asbuucii.

Mulkiilaha iska leh ugbaad waxa ay ku faraxsaneed adeega ay bixiso iyo sida ay wax u socdaan. Waxa ay ka fikiraysay in sannadka soo socdo gaarsiiso ilaa 100 ciyaal ah xanaanadeeda.

Ugbaad waxaa u dhammaaday sannad xisaabeedkii ugu h**eeyay May 2012 ilaa May 2023. Waxa ay go’aansatay in ay u tagto xisaabiye u xisaabiyo sannadkaa dhammaaday.

MAALINKII 1-AAD UGBAAD IYO XISAABIYAHA

Ugbaad: Sidee tahay xisabaiya?
Xisaabiye: Fiican, maxaan kaa caawiyaa?
Ugbaad: Sannad ka hor waxa aan bilaabay shirkad, markaa ma iga caawin kartaa in aad xisaabta ii samayso, cashuurtana talo iga siiso?
Xisaabiye: Dhib ma jirto, yaa kuu sameeyay diwaangelinta shirkada?
Ugbaad: Xisaabiye Asian ah
Xisaabiye: Ma haysaa dhammaan buugtii shirkada dhakhli iyo kharashba?
Ugbaad: Maya! Waxanse hayaa waraaqaha bangiga
Xisaabiye: Waa si fiican lakiin kaliya kuwaas ma noqonkaraan cadayn buuxdo
Ugbaad: maxaad ka wadaa cadayn buuxdo?
Xisaabiye: Banigaga waxa uu ii sheegayaa lacag baxday oo kaliya ama soo gashay iima sheegay waxa ay ku baxday iyo sababata ay u baxday ama u soo gashay
Ugbaad: Oo markaa hadda waxaad iga doonaysaa warqadihii biilasha oo dhan?
Xisaabiyaha: Haa dabcan
Ugbaad: Qaar warqadaha, ka mid ah mabaan helin, qaar kalena kumaan keydin meel fiican.
Xisaabiya: warqadahaa la’aantood waxba ma qaban karno, markaa maad soo heli kartaa waraaqahaa?
Ugbaad: maxaad wax wayn ugu dhigaysaa waxaaban kuu hayaa bangigii dhammaa ay wax waliba ka baxeen?
Xisaabiya: waxba wax wayn k**a dhigin lakiin aniga waxaan kugula talinayaa talada saxda ah
Ugbaad: Hadda bal xafiiskaan ku noqonayaa waxaan soo heli karo yaan kuu keeni

MAALINKII 2-AAD UGBAAD IYO XISAABIYAHA

Ugbaad: Subax wanaagsan, Xisaabiye
Xisaabiye: Wanaagsan! Maxaan kaa caawiyaa?
Ugbaad: Nasiib wanaag, dhammaan waraaqihii waxaan ka soo helay xafiiskayga, waanan kuu keenay.
Xisaabiye: Si fiican yaad samaysay, shaqo fiicana waad qabatay
Ugbaad: Mahadsanid, intee in la eg yay kugu qaadanaysaa in aad xisaabtan ku dhammayso
Xisaabiye: Berri waan diwaangelin dhammaan kharashaadka iyo dhakhliga lakiin maalinta xigto xisaabta yaan samaaynayaa, markaa adigu saddex cisho waan ku dhammayn
Ugbaad: waad mahadsantahay xisaabiye waanan jeclaaday adeegaaga
Xisaabiye: Soo dhowoow waxa tahay macmiil wanaagsan
Ugbaad: macsalaama
Xisaabiya: macsalaama

MAALINKII 3-AAD UGBAAD IYO XISAABIYAHA

Ugbaad: Galab wanaagsan xisaabiye
Xisaabiye: wanaagsan
Ugbaad: Howshii maxaa ka qabatay?
Xisaabiye: cashuur celintaadii iyo xisaab xidhkaagiiba waa diyaar waxaanan diyaar u ahay in aan celiyo.
Ugbaad: maan arki karaa xisaabta
Xisaabiye: Haa dabcan
Ugbaad: I tusi haddaba
Xisaabiye: Tani waa xisaabtaada, tanina waa cashuurta lagaa doonayo in aad bixiso
Ugbaad: waxa ay u egtahay si xeelad dheer warbixin loo sameeyay, lakiin ma fahmayo imisa yaan u baahanahay cashuurta in aan bixiyo
Xisaabiya: Ok ma in aan ku macneeyaa inta aad bixinayso?
Ugbaad: haa fadlan
Xisaabiye: waxa aad bixinaysaa £15,470
Ugbaad: Sideen u bixiyaa maba aan helin lacag intaas la eg?
Xisaabiye: Imisa macmiil ayaad adeegan siisaa asbuucii?
Ugbaad: waxa aan siiyaa 10 macmiil
Xisaabiye: maadan ka helin halkii macmiilba $300?
Ugbaad: Haddaan fahmay, meesha ay wax ka qasanyihiin k**a helo lacagta oo dhan
Xisaabiye: Hee!!!
Ugbaad: Lacagta dadkan dowlada ayaa ka bixiso £210 si dadka shaqeeyay aan ciyaalka heesan karin loo caawiyo markaa iyaguna waa in ay ku daraan £90. Markaa macaamiisha tii ay iyagu in ay ku daraan loogu talagalay ma bixiyaan, anigana iyagaan dib u sii siiyaa 50% inta aan dowlada ka helanay oo u dhiganta $105.
Xisaabiye: Maxaad sidaa u samaysaa?
Ugbaad: suuqa tartana adag ayaa ka socda ganacsiga noocan ah, haddaan sidaa yeelin , dadku meelo kale yay iga tagayaan
Xisaabiye: Ma ogtahay dowlada waxa ay u bixinayso waxan waa in ciyaalka lagu hayo?
Ugbaad: Haa lakiin may dhicin
Xisaabiye: Ma ogtahay ciqaabta ka dhalan karto waxa aad samaysay?
Ugbaad: Anigu waxaas ba k**aan fekereen lakiin dad furatay oo sidaa samaynaya unban arkay
Xisaabiye: maanta waxa aan kuu sheegayaa laba khatarba waad ku sugantahay mid dhaqaale iyo shaci waxa aanan ku tusinayaa labada khatarba sida aad ugu sugantahay
Waxa aad samaysay khasaare dhan £1,749, sidoo kale dowladuna waxa ay kaa rabtaa £15,251 cashuur ah. Tani waa khatarta dhaqaale.

Khatarta sharcina dowladu haddii ay idhin baadho adiga iyo macmiilkaba jeelka ayay idin dhigaysaa

La soco jimacaha soo soscdo

09/02/2024

GUUSHA GANACSIGA IYO FAHANKA DADKA AAN GANACSIGA EHALKA U AHAYN

Ganacsigu caadiyan saddex geeddi yuu galaa (1) Iska badbaadinta dhimashada (2) Hannaqaadid, korid iyo waynaasho (3) Guulaysasho.

Geediba geediga uu ka h**eeyo, yuu ka dhib badanyahay, ka xanuun badan yahay. Inta saddexdaa geeddi lagu jiro waxaa loo baahanyahay sagaal xirfadood:

: waa in la maareeyo shaqada maalinlaha ah iyada oo la ilaalinayo tayada shaqada, wax soo saarka shaqada iyo gaadhsiinta adeega/badeecada macaamiisha. Intaasna waxa laga shaqaynayaa sidii ay macaamiisha ugu qancilahaayeen adeega iyo badeecada labadaba.

: waa in la fahmaa macaamiisha waxa ay u baahanyihiin, badeecada iyo adeega ay ka rajaynaayaan in ay ka helaan shirkadan iyo sidoo kale sidii lagu gaadhsiin lahaa fariinta kolba badeecada cusub iyo qiimaha cusub ee lagaga gadayo, waxa ay badeecadaada iyo adeegaaga kaga dooranayaan shirkadaha kale.

: waa in la dajin karo miisaaniyad, waa in loo isticmaalikaro dhaqaalaha la haysto qaabka ugu wanaagsan, waa in la diyaarin karo warbixin maaliyadeed uu qof waliba fahmi karo, hantidana laga ilaalinkaro khatarta.

: waa in la sameeyaa xulasho shaqaale, tababar, maaraynta cabashada, soo daahida, maqnaashaha iyo dagaalka dhexdooda ah, qiimaynta habsamisocodka shaqadooda iyo ku abaalmarinta waxa fiican ay qabtaan, kula xisaabtanka waxa ay xumeeyaan iyo anshaxmarinta waxii anshaxa ka baxsan ee la sameeyo.

: waa in la dajiyaa aragti fog oo lagugaarayo ujeedooyinka mustaqbal ay rabto mehradan in ay gaadho. Taas oo inta badan ujeedada ugu danbayso laga leeyahay ay tahay in la wiiqo tartamada banaanka ka imanaya, si taas loogu babacdhigana la gaaro go’aanka ugu wanaahsan ee kheyraadka la haysto looga faa’iidaysan karo.

: waa in la maareeyaa isku socodka alaabada ay mehradu dalbatay iyo kuwa ay macaamiisha u dirayso. Had iyo jeer waxaa loo baahanyahay qulqul alaabeed mida soo galaysa mehrada iyo mida ka sii baxaysa labaduna waxa ay u baahanyihiin in la isku dheelitiro sida la isugu dheeli tiro ayaana loo guulaysan karaa.

: waa in la ilaaliyaa xidhiidhka macaamiisha lana dhisaa xidhiidh fiican oo u dhexeeyo mehrada iyo macaamiisheeda, shirkadu waa in ay taqaano sida ay ugu kala fiicanyihiin macamiisheeda isla markaana mid walba mansabka iyo maamuuska uu mudanyahay ay siiso.

: waa in laga shaqeeyaa had iyo jeer cilmi baadhis iyo hormarin mar waliba talada, tusaaleyaasha iyo fikradaha baadhida ku yimaado waa in la qaadaa, la shiilaa, la kala shaandheeyaa inta waafaqaysa iyo inta u qalanto ujeedooyinka waawayn ay shirkadu hirgeliyso.

: waa in la fahmaa sharciyada suuqan aad ku jirtid u gaarka ah, deegaankan aad ka ganacsanayso dhamaan sharciyada u taalo iyo sidoo kale adiga iyo dadka kugu xeeran oo ay ku jiraan; mulkiilayaasha, shaqaalaha, macmiisha iyo dadka adeega ku siiyo xeeraraka idin kala qabanaayo.

Way yartay in la helo, 9-kan qodob aan sheeganay qof isku yaqaana ama wax ka wada fahansan, qof wax yar mid waliba ka fahansan haddii la helo ama kaliya og culayska ay leeyihiin waa hubaal qofkaas ganacisga uu gacanta ku dhigo in uu guulaysanaayo wayse yartahay in qof noocaas la helo, waxaase la helaa badi dad iyagu aragti fog leh, fahmi kara in intaas oo shay loo baahanyahay.

Aduunyadan horumartay iyadu waxa aad helaysaa 9-kan shaqo inay 9 qof oo kala takhsus duwan ay qabtaan isla markaana qofkii aragtida lahaa uu ku hago aragtidiisa halka ay ka bidhaamayso uusan isagu shaqadooda hoose ku habsaamin.

Wadankan aan joogno ee Soomaaliya ma helaysid dad xirfadlayaal ah oo kula shaqeeyo, kuwii kugu hareeraysaanaa k**a nabadgalaysid sida mulkiilayaasha, shaqaalaha, macamiisha iyo kuwa adeeg ku siiyo.

Goormaad aragtidaada hirgelin, waxa aad noqotay nin laguha lawada haysto.
Guusha ganacsigu ciyaar maaha meel waliba oo la joogo, waxaase ka sii daran intaa qofka ganacsi Soomaaliya jooga ku guulaysta waa qof ka adag kana cilmi, caqli iyo karti badan qofka ganacsi guulaystay ka sameeyay wadamada kale ee aduunka.
Ganacsade Soomaliyeedow Allaha kuu gargaaro.

La soco jimcaha soo socdo
Mohamed Jibrill

02/02/2024

TAXANE #239: FAHANKA IIBKA IYO SUUQGEYNTA (BUSINESS FUNNEL)

Afka qalaad waxa ay isticmaalaan kalmad u dhiganta dubaalad marka ay ka hadalaayaan iibka, ujeedka ay ka lahaayeena waxa uu yahay iibka ama suuqgeyntu waxa ay u shaqaysaa sida dubaalada loogu shubo biyaha ama saliida marka h**e in badan ayaa soo gasha daloolka wayn ee sare, marka danbana in badan yaa ka baxda oo tiro yar.

Iibka iyo suuqgeyntuna waa sidaa si la mid ah, in badan oo dad ah ayaa ku soo booqan, in badan oo dad ah ayaa ganacsigaaga hadal hayn haddan inta wax kaa iibsanaysaa waa in tiro yar. Adigu laftaada dad tiro badan yaad gaadhi oo fikradaada ka soo dhaadhicin oo aad adeegaaga ka soo dhaadhicin haddana, inta kuu imanaysa ee wax kaa iibsanaysaa waa in kooban.

Dubaaladaa waxa ay maraysaa, jaranjarooyin. Qofka iibiyaha ah iyo mehraduba haddii ay fahansanyhiin jaranjarooyinkaa waxa ay ku guulaysandoonaan in ay gaadhaan haddafkooda iyaga oo aan dareemin culeys badan.

OGAANSHAHA KOOWAAD

Marka ugu horayso, ay qof ku soo dhacdo in uu casho tago, waxa ku soo dhacayso, in uu caawo soo cuno shawarmo ama Burger, haddana waxa ku xiga ee ku soo dhacayso waa maqaaxidee aadaa. Haddii uu qofku yahay qof aqoon leh, ama uu joogo meel maqaaxiyuhu waxa ay sameeyaan ay internet ku soo bandhigaan, waxa uu aadayaa internet isla markaana, waxa uu baadhayaa dhammaan maqaaxiyaha internet jooga isaga oo eegayo cuntadii uu rabay meesha uu ka helayo, qiimaha, meesha sida ay u egtahay & waxii horay looga sheegay. Qofka haddii uu ka heli waayo waxaas waxa uu aadayaa meel kale markaas macnaheedu maaha qof waliba oo ku ogaado in uu wax kaa iibsanaayo waxaa la joogaa dubaalada halkeedii sare ama afkii waynaa ee dubaalada.

XIISAHA LABAAD

Qofka waxa dhici karta marka uu shawarimadaada iyo burger-kaaga arkay in ay xiiso galisay uu jeclaan lahaa in uu kaa iibsado balse ay jiraan duruufo uu kaaga iibsan waayay. Baddanaana qofka waxaa lagu gartaa, qofkii h**e wuu kaaga soo dhawaan, waxa uu ku waydiinayaa Shawarimada ama Burger, meal deal ma jiraa, imisa yaa la siiyaa, cabitaanka ma raacsanahay, xaafad hebal xarun maku leedihiin. Tirada dubaalada afkeeda h**e ku soo gaartay, hadda waxbaa ka sii yaraanaaya tirada dubaalada afkeeda dhexe soo gaarayso.

FALGALKA SADDEXAAD

Qofka waxa uu bilaabayaa in uu ku dhaho ninayahow shawarmidiina iyo burger-kiina way fiicanyihiin, aad yay u waawaynyiihiin muqaal ahaan, wax macaan yay u egtiyihiin lakiin qiimaha waa la idinka jabanyahay sidaas yaan idinkaga tegaayaa. Dubaalada afkeeda hoose yaa loo sii socdaa dadku marba afka hoose ee dubaalada markii la sii aado wuu yaraanaayaa.

RABITAANKA AFARAAD

Qofka waxa uu bilaabyaa in uu ku dhoho niyahow waxaan waa rabaa in aan kaa gadto, lakiin qiimaha wax mala iga dhaafi karaa, cabitaanka ma la iigu dari karaa, meel gaar ah oo fadhiisano ma heli karnaa, waqti heblaayo ma furantihiin. Dubaaladu way sii yaraanaysaa, tirada dadka ah ee qaybtan imanayana waxa ay ku tusaysaa in diyaar u yihiin in ay wax kaa gataan, laakiin wax yar ka dhimantahay in ay afka hoose ee dubaalada laga bixi lahaa ka baxaan.

IIBSASHADA

Marka ugu danbayso qofka go’aan yuu gaaraayaa wax waliba oo uu ka soo gudbay imtixaankooda wuu soo baasay waxa uuna go’aansanayaa in uu kaa iibsado.

IIBSASHADA KADIB

Qofka marka uu kaa iibsado kadib waxa uu isku fiirinaa maqaaxiyihii h**e dhaqankooda sidii uu ahaa iyo taada sida ay tahay. Waxaa laga yaabaa adigagan aqrisanaayo in aad is tidhaahdo waxaas waxba k**a jiraan. Lakiin maqaaxida marka aad sii baxayso firkadaada lagu waydiiyo, lagu wanaajiyo iyo mida kursiga ka kac bax lagu dhaho tee ku noqon lahayd marka labaad is waydii.

Qofka maqaaxida leh ama maamulaha ka ah waxa looga baahanyahay in uu ugu yaraan fahansanayahay sida dubaalada ay u shaqayso, haddiiba uu qof dadka kale wax dheeryahayna fahansanayahay waaya aragnimada macmiishuusu ay dhaxalayso tilaabo waliba marka ay taaganyihiin, Ninka ka sii xariifsan ninkaan waxaa laga doonayaa in uu macaamiisha isaga dhanka uu doono u wadi karo kalifi karana in dubaaladaa ananan qaadayn dadkaa tirada badan uu ku qasbo in ay isku dagaalaan, cidhiidhsadaan ama saf ugu jiraan ilaa daloolka yar ay ka baxaan inta tirada badan ee daloolka wayn isugu timid.

La soco jimcaha soo socdo
Mohamed Jibrill

Somali Entrepreneurship

28/02/2025

27/12/2024

29/11/2024

25/10/2024

25/10/2024

23/02/2024

09/02/2024

02/02/2024

Address

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Category