02/04/2026
Pòtoprens, 02 avril 2026.-
𝗣𝘄𝗼𝗽𝗼𝘇𝗶𝘀𝘆𝗼𝗻 𝗺𝗲𝘇𝗶 𝗸𝗼𝗻𝗷𝗼𝗻𝗸𝘁𝗶𝗿𝗲̀𝗹 𝗳𝗮𝘀 𝗮𝗸 𝗲𝗻𝘀𝗲𝗸𝗶𝗿𝗶𝘁𝗲 𝗷𝗲𝗻𝗲𝗿𝗮𝗹 𝗹𝗮 𝗮𝗸 𝗺𝗼𝗻𝘁𝗲 𝗽𝗿𝗶 𝗴𝗮𝘇 𝘆𝗼 𝗻𝗮𝗻 𝗣𝗲𝘆𝗶 𝗔𝘆𝗶𝘁𝗶
𝗜. 𝗠𝗶𝘇 𝗮𝗻 𝗸𝗼𝗻𝘁𝗲̀𝗸𝘀
Aktivite kriminèl ak ensekirite k ap depatcha peyi a, ansanm ak kriz gaz ki lye ak konfli nan Mwayen Oryan an, se de (2) faktè prensipal ki pral konplike kondisyon lavi pèp ayisyen an nan jou ak mwa k ap vini yo. Enflasyon an deja sou yon tandans ogmantasyon ki riske akselere.
Desizyon Leta pran pou monte pri gaz la entèvni nan yon kontèks kote popilasyon an deja ap fè fas ak yon nivo ensòlvabilite ki wo anpil, pandan plis pase 5,000,000 moun ap viv nan ensekirite alimantè. Nan kondisyon sa yo, yon apwòch limite sèlman ak ogmantasyon pri gaz la pa sifi e li ka agrave sitiyasyon sosyal ak wkonomik peyi a.
𝗜𝗜. 𝗠𝗲𝘇𝗶 𝗮𝗸𝗼𝗻𝗽𝗮𝘆𝗺𝗮𝗻 𝗿𝗲𝗸𝗼̀𝗺𝗮𝗻𝗱𝗲
Pou limite enpak sosyal ak ekonomik desizyon sa a kapab genyen ajoute sou kondisyon difisil (ekstrèm nan kèk ka) ki deja ekziste a, li enpòtan pou Leta mete an plas mezi akonpayman ki vize pwoteksyon kategori ki pi vilnerab yo ak estabilizasyon mache a.
Pami mezi priyoritè yo. se :
1. ranfòse 𝙨𝙞𝙫𝙚́𝙮𝙖𝙣𝙨 𝙨𝙤𝙪 𝙚𝙩𝙖 𝙨𝙞𝙩𝙞𝙮𝙖𝙨𝙮𝙤𝙣 𝙨𝙚𝙠𝙞𝙧𝙞𝙩𝙚 𝙖𝙡𝙞𝙢𝙖𝙣𝙩𝙚̀ 𝙖𝙠 𝙣𝙞𝙩𝙧𝙞𝙨𝙮𝙤𝙣𝙚̀𝙡 𝙮𝙤 nan peyi a;
2. mete an plas yon 𝙙𝙞𝙨𝙥𝙤𝙯𝙞𝙩𝙞𝙛 𝙠𝙤𝙣𝙫𝙬𝙖 𝙠𝙤𝙣𝙣𝙩𝙚𝙣𝙚̀ 𝙨𝙚𝙠𝙞𝙧𝙞𝙯𝙚 𝙢𝙖𝙣𝙟𝙚 𝙥𝙚𝙮𝙞 pou konekte zon pwodiksyon yo tankou yo ak mache kominote yo nan depatman lwès la;
3. mete an aplikasyon yon 𝙥𝙬𝙤𝙜𝙧𝙖𝙢 𝙩𝙧𝙖𝙣𝙨𝙛𝙚̀ 𝙡𝙖𝙟𝙖𝙣 𝙙𝙞𝙧𝙚̀𝙠 pou fanmi ki pi vilnerab yo;
4. devlope 𝙨𝙞𝙗𝙫𝙖𝙣𝙨𝙮𝙤𝙣 𝙫𝙞𝙯𝙚 𝙨𝙤𝙪 𝙥𝙬𝙤𝙙𝙬𝙞 𝙖𝙡𝙞𝙢𝙖𝙣𝙩𝙚̀ 𝙙𝙚 𝙗𝙖𝙯 𝙖𝙠 𝙨𝙤𝙪 𝙩𝙧𝙖𝙣𝙨𝙥𝙤̀ 𝙥𝙞𝙗𝙡𝙞𝙠;
5. mete sou pye 𝙥𝙬𝙤𝙜𝙧𝙖𝙢 “𝙩𝙧𝙖𝙫𝙖𝙮 𝙠𝙤𝙣𝙩 𝙡𝙖𝙟𝙖𝙣” (𝙘𝙖𝙨𝙝-𝙛𝙤𝙧-𝙬𝙤𝙧𝙠), 𝙖𝙣 𝙥𝙖𝙩𝙞𝙠𝙞𝙡𝙮𝙚 𝙣𝙖𝙣 𝙯𝙤̀𝙣 𝙧𝙞𝙧𝙖𝙡 𝙮𝙤 ak nan komin ki pi defavorize yo;
6. lanse yon 𝙥𝙬𝙤𝙜𝙧𝙖𝙢 𝙨𝙞𝙗𝙫𝙖𝙣𝙨𝙮𝙤𝙣 𝙖𝙜𝙧𝙞𝙠𝙤̀𝙡 𝙨𝙤𝙪𝙩𝙣𝙞 𝙥𝙤𝙪 𝙤𝙢𝙬𝙚𝙣 𝙩𝙬𝙖 (𝟯) 𝙥𝙬𝙤𝙘𝙝𝙚𝙣 𝙠𝙖𝙣𝙥𝙖𝙮 𝙖𝙜𝙧𝙞𝙠𝙤̀𝙡 𝙮𝙤, soti avril 2026 rive jiyè 2027.
𝗜𝗜𝗜. 𝗥𝗶𝘀𝗸 𝗮𝗸 𝗲𝗻𝗽𝗹𝗶𝗸𝗮𝘀𝘆𝗼𝗻 𝗲𝘀𝘁𝗿𝗮𝘁𝗲𝗷𝗶𝗸
Nan absans mezi akonpayman apwopriye, risk pou gen nouvo kriz sosyal ak pou ensekirite a agrave rete trè wo. Sitiyasyon an ka mennen nan yon ogmantasyon tansyon sosyal ak posib mouvman pwotestasyon eksplozif atravè peyi a, pandan li ogmante tou risk pou yon kriz imanitè.
Nan sans sa a, ajisteman pri gaz la mande yon apwòch entegre ki konbine mezi ekonomik ak sosyal. Entèvansyon Leta dwe vize alafwa pwoteksyon popilasyon an ak relans pwodiksyon nasyonal la.
San dispozisyon konpansasyon ki adapte, desizyon monte gaz la, kote popilasyon an pa genyen okenn konfyans nan otorite an plas yo, kapab sous agravasayon sitiyasyon ekomomik la ak plis tansyon sosyal nan peyi a.
𝙁𝙀𝙉