24/03/2026
BELIMERDAH BAPE TUALEN
Men, men, ento ane bape sambat busan to liu ade mangku, liu ade pengayah, misi ngorahang nyenikang anake tue, ngewayahan anake cenik. Kenken to pe? Nah tegarin jani telatarang to pe.. Melenan ape patuh to pe?
"Merdah, Nah kene nyen dah, lakar bape telatarin munyin bape ibi ento dah.
Sujatine ento, bape masih sing ngerti ane sesejatine.. kewala ulian tepukin ane jani, bape mekite bape ngenehang. Yen ajin bape pineh-pinehang, liu ade pemangku, liu ade pengayah. Ento mirib gumi bali lakar dadi melah, kewala sing je prejani kal dadi melah. Ape seluire ane lakar tepuk melah, sing ngidang prejani dah. Mekejang perlu proses. Care irage lakar menahin, ngerehab madan umah, pastine jelek malu tepuk, megaburan dini ditu, jelas sampet matane nepukin, kewala di sube peragat'e ngantes ke aci-aci upakara, pastine cai melah lakar rasane nyelepin nongos ditu. Makane enden malu cari uju-uju ngorahang ane ne beneh, ane nto pelih, ane nto luwung, ane ne jelek, nak to madan isin gumi, nak to madan paileh gumi, tuah sang hyang widhi’ne ane sang merage uning dah.. bape tuah ngorahang mirib gumi bali lakar dadi melah, ulian bape nolih liu ane dadi mangku liu jani ade pengayah."
Saje je kal dadi melah gumine pe? Sing nyen kal mebading?
"Care raos bape busan, tuah bape ngenehang mirib lakar dadi melah, tusing nyatiang saje lakar dadi melah. Awinan jani tergantung ki pemangku tekening ni pengayah ento"
Ngude tergatung ki pemangku ni pengayah pe?
"Beh cai merdah, ling busan tuah metakon deun, kapah-kapah barengin nake mengulas, apang ade bahan masih bape, pang sing bape care kedis becice ujanan, ngeriung bape pedidi"
Konden keresep baan cang to pe, nah lanjutang malu tutur bape'ne pang teges baan cang medingehang.
"Kene dah, ape ngadakang tergatung ki pemangku, ni pengayah’e ento. Care satuan bape busan, nyerikang jani anake tue, ngewayahang jani anake cenik. Apin ye nu cenik dadi pemangku, pengayah, nanging ane madan pemangku, pengayah, ento satmaka anak lingsir anak tue. kerane ki pemangku, pengayah yen melingih di nuju pebaktian kerame, ye ki pemangku, ni pengayah jelas ye negak paling sig malu, ane madan di hulu. Yen nirgamayang ki pemangku, pengayah ade di sirah irage. Irage, ikerama satmaka awak ne ki pemangku. Ento mawinan ye cenik nanging kesambat anak tue, ento ane orahang bape nyenik-nyenikang jani anake tue, melenan dugas jaman bungkil debong'e anggone nasi dah. Sube keto ade ane bape sambat anake cenik ngewayahang. Jelas ye ngewayahang dah.. ulian ageman ye ngadakan dadi wayah. Sawireh, patut ye pemangku, pengayah, melajah ane madan tetuek, tattwa, tutur tue, tingkah ane tue utawi lingsir. Patut ye ki pemangku, pengayah madan melajahang rage, kerane yening patut pemargin tingkah laku pemangkune, pengayahe, nginut kadi sesananne, sinah umate, ikerame dadi bareng patut pemargine, yening tuare patut pemargin pemangku, pengayah'e, sinah ikerame lakar bareng tuare patut pemargine.
Keto yen bape rasayang dah, lakar dadi melah gumine di bali sawireh liu ade pemangku, liu ade pengayah ane state ngastitiang rage, ngastitiang keluargane, ngastitiang kerame dadyane, kerame desane. Keto masih nak melenan hidup dadi pemangku, pengayah tekenin ikerame dah.. pemangku sing je tuah nganteb duen geginane, patut ye nyalanang madan swadharma ageman, nagstitiang sedina-dina pedewekane, keluargane, dadyane, kerama desane. Buine patut ye mepineh, mekeneh, mejalan di tongose ane patut. Sing ye patut ngelah buin ane madan keneh iri, pineh ane tuare, jalan ane bengkot, pang sing patut nyunjung nyuwun widhi dadi nyuwun kala. Melah pemargin ki pemangku, ni pengayah, kal melah dadi ikerama, sawireh satmaka sirah irage, ikerama, yen seger sirahe pastine awak irage, ikerama milu seger. Gelem sirahe, pastike awak irage bareng gelem. Makane anake gelem, buduh, setres, ento teke uli di sirah. Pang sing nyanan ki pemangku bareng nuturang ane madan "ianu bise ngleak, ianu jelek, ianu melah" sawireh ane orahang leak, jelek, melah, ento ade di awak irage jak mekejang. Asal enu mepineh, ngerasa, mejalan, ane tusing patut, ane lempas teken sesane. Ento sube lakar ane ngadakang leak ane medem di dewek'e lakar dadi bangun. Ape to leak? Sing keto dah?
Ento dah, basang bawak, sesai nguel, nyak buine nguel mekire nganteb. Nyak buine enu misi ngelah rase iri teken nyame, teken pisage, ento ane madan leak dah. buin abesik. Ngomong kasar ngomong nyakitin, ngomangang timpal. Ento sejatine leak dah, sawireh ane mekade pedewekan irage gelem, pisage gelem, tuah leak di awak rage ngadakang rage gelem. Keto masih pisage ningeh irage mesuang munyi ane tuare, mekade pisage sakit hati. Ento ngeranayang cai dadi leak. Sangkal cai bise ortaange bise ngeleyak ulian cai ngelah keneh sing patut teken pisage, keto masih nyen sing tawang bape, cai taen ngorahang pisage bise ngeleyak, ulian cai ngelah keneh iri, keneh sing demen, keneh tusing patut teken pisage, abe tesan cai pules keneh cai’ne ento. Bakate ipiang pisagane ento megobe aeng, mekade cai merasa takut. Sejatine ulian keneh cai’ne ento sing beneh teken pisage, dadi bakat ipiang. Manin’ne semengan, ditu cai lakar ng*e orte, ngortaang pisagan cai’ne bis ngeleyak tanpa bukti.
Keto rasayang menurut bape dah."
Ooh keto pe, mugi je ulian liu ade mangku, liu ade pengayah, mugi je state ye melajahin ane madan tattwa, ane madan patut, pang luwung dadi gumi bali'ne pe.
Cang kal bareng masih melajah ne keto, ne madan patut ento pe. Pedalem ye pemangku jak pengayah'e ngastitiang rage jak mekejang. Milunin trane nah ngastitiang.
"Nah monto malu dah, mani buin lanjutang "
Kangoang busan ento tuah TuTur Puyung dah,
